Trào Ngược Dạ Dày Khi Ngủ (vào Ban Đêm) Và Cách Trị

Trào ngược dạ dày khi ngủ vào ban đêm theo quan niệm Đông y thường do tỳ vị hư hàn hoặc can khí phạm vị, khiến khí cơ nghịch loạn. Tình trạng này nếu kéo dài không chỉ gây viêm họng, viêm amidan mà còn dẫn đến những hệ lụy nguy hiểm như Barrett thực quản, loét niêm mạc và tăng nguy cơ ung thư. Việc điều trị cần sự kết hợp giữa điều chỉnh lối sống, tư thế ngủ và các bài thuốc giúp bình can, hòa vị, giáng nghịch.

Nguyên nhân gây trào ngược dạ dày khi ngủ dưới góc nhìn y học

Trào ngược dạ dày (hay còn gọi là chứng khí nghịch trong Đông y) là tình trạng dịch vị dạ dày trào ngược lên thực quản và các cơ quan hô hấp trên. Theo y học hiện đại, đây là hệ quả của việc axit dịch vị bài tiết quá mức hoặc cơ vòng thực quản dưới bị suy yếu.

Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, dạ dày (vị) có chức năng thu nạp và làm nhừ thức ăn, theo nguyên lý “vị khí giáng xuống là thuận”. Khi tỳ vị bị tổn thương do ăn uống thất điều, lo nghĩ quá độ, vị khí không giáng xuống được mà nghịch lên trên, gây ra các triệu chứng ợ chua, nóng rát.

Triệu chứng này đặc biệt dễ xảy ra vào ban đêm do các yếu tố sau:

• Tư thế nằm ngang: Khi ngủ, thực quản và dạ dày nằm trên một đường thẳng. Axit dịch vị (hỏa khí) dễ dàng thoát ra khỏi tâm vị để trào ngược lên trên do thiếu sự hỗ trợ của trọng lực.
• Can khí uất kết (Stress): Sự căng thẳng thần kinh khiến can khí bị uất ức, lấn át tỳ vị (Can mộc khắc Tỳ thổ). Điều này làm dạ dày co bóp nghịch thường, đẩy dịch vị lên cao.
• Thực tích (Ăn khuya): Ăn quá muộn khiến thức ăn tích tụ, dạ dày phải làm việc quá tải trong lúc cơ thể cần nghỉ ngơi. Thức ăn đình trệ sinh ra nhiệt, đẩy hơi và axit lên thực quản.
• Dịch vị bài tiết quá mức: Một số người có cơ địa nhiệt tạng hoặc thói quen dùng đồ cay nóng khiến dạ dày luôn trong tình trạng “hỏa vượng”, tiết nhiều axit hơn mức cần thiết.

Tham khảo: Top 5 bài thuốc Đông y chữa trào ngược dạ dày hiệu quả

Nhận biết trào ngược dạ dày vào ban đêm

Tình trạng này thường chia làm hai giai đoạn nhận biết chính:

Giai đoạn 1: Triệu chứng khi đang ngủ

• Cảm giác nóng rát vùng thượng vị lan lên ngực (xương ức).
• Đau tức ngực, đôi khi gây khó thở, thở khò khè do dịch vị kích thích đường hô hấp.
• Giấc ngủ chập chờn, hay bị tỉnh giấc giữa đêm do cảm giác nghẹn ở cổ hoặc buồn nôn.

Giai đoạn 2: Triệu chứng sau khi thức dậy

• Miệng đắng, hơi thở có mùi hôi do dịch vị và thức ăn chưa tiêu hóa hết trào lên.
• Khàn tiếng, mất giọng vào buổi sáng do axit ăn mòn niêm mạc thanh quản.
• Cảm giác có đờm vướng ở cổ họng, thường xuyên nôn khan khi đánh răng.

Trào ngược dạ dày khi ngủ có nguy hiểm không?

Theo Tây y, axit dạ dày có độ pH rất thấp, khi tiếp xúc thường xuyên với niêm mạc thực quản (vốn không có lớp màng bảo vệ như dạ dày) sẽ gây ra tình trạng viêm loét. Nếu không được xử lý kịp thời, các tế bào thực quản có thể biến đổi dẫn đến Barrett thực quản – một tình trạng tiền ung thư.

Dưới góc nhìn Đông y, dịch vị trào ngược chính là “phần dư” của nhiệt độc. Khi nhiệt độc này xâm lấn lên phía trên (thượng tiêu), nó thiêu đốt tân dịch, gây ra viêm họng mãn tính, viêm amidan và làm suy yếu hệ hô hấp. Tình trạng mất ngủ kéo dài do trào ngược còn khiến “huyết hư thần bất an”, làm cơ thể suy nhược, tinh thần mệt mỏi.

Tham khảo: Chữa trào ngược dạ dày bằng thuốc Nam – 7 cây này tốt nhất

Giải pháp điều trị và phục hồi tỳ vị

Việc điều trị cần phối hợp giữa “ngọn” (giảm triệu chứng axit) và “gốc” (phục hồi chức năng tiêu hóa).

Can thiệp bằng y học hiện đại

Trong các đợt cấp tính, bác sĩ có thể chỉ định các nhóm thuốc để kiểm soát nhanh tình trạng:

• Thuốc ức chế bơm Proton (PPI): Giúp giảm sản sinh axit mạnh mẽ.
• Thuốc Antacid: Trung hòa axit ngay lập tức tại thực quản và dạ dày.
• Kháng sinh: Nếu nguyên nhân được xác định có sự hiện diện của vi khuẩn HP (Helicobacter Pylori).

Biện pháp hỗ trợ tự nhiên

• Kê cao đầu khi ngủ: Đây là cách dùng trọng lực để giữ axit ở lại dạ dày. Nên dùng gối chống trào ngược chuyên dụng để nâng cao từ phần thắt lưng lên đầu thay vì chỉ kê gối ở cổ.
• Kiểm soát cân nặng: Giảm áp lực của “đàm thấp” (mỡ thừa) lên vùng bụng, từ đó giảm áp lực co bóp lên dạ dày.
• Liệu pháp tinh thần: Ngồi thiền hoặc nghe nhạc nhẹ trước khi ngủ giúp bình can, làm dịu hệ thần kinh thực vật.

Đừng bỏ qua: Cách dùng rượu tỏi chữa trào ngược dạ dày tại nhà

Phòng ngừa trào ngược tái phát

Để ngăn chặn tình trạng “vị khí nghịch lên”, việc thay đổi thói quen sinh hoạt là điều kiện tiên quyết:

• Ăn uống đúng giờ: Tuyệt đối không ăn tối quá muộn, nên cách giờ ngủ ít nhất 3 tiếng. Chia nhỏ bữa ăn để tránh làm “trướng vị”.
• Lựa chọn thực phẩm: Hạn chế các loại thực phẩm mang tính nhiệt, chua, cay như rượu bia, cà phê, ớt, tiêu. Ưu tiên thực phẩm giúp trung hòa axit như bánh mì, yến mạch, rau xanh.
• Tư thế nằm nghiêng trái: Khoa học đã chứng minh khi nằm nghiêng trái, dạ dày nằm thấp hơn thực quản, giúp cơ tâm vị được đóng kín tự nhiên, ngăn axit trào ngược.
• Trang phục thoải mái: Tránh mặc quần áo bó sát vùng bụng khi đi ngủ để giảm áp lực nội tạng.

Trào ngược dạ dày khi ngủ ban đêm là tiếng chuông cảnh báo về sự suy yếu của hệ tiêu hóa. Bằng cách kết hợp giữa tư duy khoa học của Tây y và các bài thuốc kiện tỳ giáng nghịch của Đông y, bà con hoàn toàn có thể kiểm soát được căn bệnh này, bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Có thể bạn quan tâm

• Gối chống trào ngược có thực sự hiệu quả, nên dùng loại nào?
• Trào ngược dạ dày có gây đau đầu, chóng mặt không?