Thoái hóa khớp vai: Thấu hiểu căn nguyên để vận động linh hoạt

Tình trạng thoái hóa khớp vai ngày càng trở nên phổ biến, không chỉ ở người lớn tuổi mà đang ngày càng trẻ hóa. Sự mài mòn của sụn và giảm linh hoạt tại các khớp vai không chỉ gây đau đớn, mà còn ảnh hưởng đến khả năng vận động, cần phải thăm khám và điều trị kịp thời để tránh những biến chứng nguy hiểm.

Thoái hóa khớp vai dưới góc nhìn y học cổ truyền

Trong Đông y, khớp vai thuộc phạm vi chứng “Tý”, thường do chính khí hư suy, các tà khí như Phong, Hàn, Thấp thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc, cơ nhục và khớp xương. Khi các tà khí này ngưng trệ, làm khí huyết không lưu thông, gây ra tình trạng đau nhức, tê mỏi. Theo thời gian, nếu không được điều chỉnh, các tà khí này khu trú lâu ngày sẽ làm tổn thương sụn khớp và các tổ chức quanh khớp, dẫn đến thoái hóa.

Khớp vai quan trọng trong hoạt động hàng ngày của con người. Thoái hóa ở khớp vai gây đau, cứng khớp và hạn chế vận động, ảnh hưởng đến sức khỏe và cuộc sống của người bệnh. Về lâu dài, khi chức năng của các tạng phủ, đặc biệt là Can (chủ về cân – gân) và Thận (chủ về cốt – xương) suy yếu, khả năng nuôi dưỡng khớp vai giảm sút đáng kể, khiến quá trình mài mòn diễn ra nhanh hơn.

Trường hợp nặng, bệnh gây vôi hóa, viêm cột sống dính khớp, cứng khớp, tê liệt cột sống lưng – cổ do chèn ép dây thần kinh. Nhiều người bệnh không chỉ đau tại vai mà còn mất hoàn toàn khả năng vận động cánh tay, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống.

“Khớp xương như trục bánh xe, khí huyết như dầu nhớt. Trục gỉ sét, dầu cạn khô thì vận hành sao cho thông suốt? Trị thoái hóa không chỉ là bôi trơn cái trục, mà phải bồi bổ từ bên trong để cơ thể tự sinh ra dưỡng chất nuôi xương.”

Nhận diện triệu chứng qua sự đình trệ khí huyết

Khi khớp vai bị thoái hóa, các biểu hiện lâm sàng thường là kết quả của sự xung đột giữa chính khí và tà khí bên trong cơ thể. Người bệnh cần chú ý các dấu hiệu sau:

• Đau và sưng khớp vai: Cơn đau thường tăng lên khi trời lạnh (Hàn tà) hoặc khi thời tiết ẩm ướt (Thấp tà). Đau có thể lan ra vùng ức, cổ gáy do kinh lạc bị chèn ép. Cảm giác nóng, tấy đỏ tại khớp thường liên quan đến thể “Nhiệt tý” khi tình trạng viêm nhiễm bùng phát.
• Cứng khớp và tiếng kêu lục cục: Đây là biểu hiện của tình trạng tân dịch hao tổn, dịch khớp không đủ nuôi dưỡng và làm trơn các đầu xương, khiến tạng phủ không kịp cung cấp huyết nuôi đến các khớp xa.
• Hạn chế vận động: Việc không thể vòng tay ra sau hay nâng tay cao phản ánh sự co rút của các sợi gân (do tạng Can suy) và sự yếu đi của khung xương (do tạng Thận hư).

Nguyên nhân gây thoái hóa khớp vai theo y lý

Bên cạnh yếu tố tuổi tác và lão hóa tự nhiên, y học cổ truyền nhấn mạnh vào các nguyên nhân nội tại và ngoại lai khiến khớp vai suy yếu:

• Chính khí hư tổn: Tuổi già hoặc người có thể trạng yếu khiến công năng của Can, Thận suy giảm. Can huyết không nuôi được gân, Thận tinh không sinh được tủy để nuôi xương, dẫn đến sụn khớp dễ bị bào mòn.
• Ngoại tà xâm nhập: Những người làm việc trong môi trường ẩm thấp, máy lạnh quá mức hoặc thường xuyên tiếp xúc với mưa gió dễ bị Phong, Hàn, Thấp xâm nhập vào kinh lạc vùng vai gây bế tắc.
• Nội thương do vận động: Lao động quá sức, mang vác nặng lệch bên hoặc sai tư thế gây tổn thương kinh mạch, huyết ứ tại khớp vai, lâu ngày hình thành các điểm đau cố định và thoái hóa.
• Dinh dưỡng và sinh hoạt: Ăn uống thiếu chất khiến nguồn sinh hóa khí huyết bị hạn chế, không đủ tinh chất để bồi bổ cho hệ thống xương khớp toàn thân.

Tham khảo thêm: thoái hóa khủy tay là gì và cách điều trị hiệu quả từ thảo dược thiên nhiên

Định hướng cải thiện và phục hồi theo Đông y

Nguyên tắc chủ đạo là “Phù chính khu tà” – vừa tăng cường sức đề kháng của cơ thể, vừa loại bỏ các yếu tố gây bệnh bên ngoài. Việc kết hợp giữa dùng thuốc, trị liệu và tập luyện đóng vai trò then chốt.

Ứng dụng các bài thuốc thảo dược

Đông y sử dụng các vị thuốc có tác dụng khu phong, tán hàn, trừ thấp phối hợp với các vị bổ Can Thận để tác động trực tiếp vào căn nguyên. Các loại thảo dược dân gian như lá lốt, ngải cứu và rễ đinh lăng thường được dùng để chườm đắp hoặc uống nhẹ giúp giảm bớt sự khó chịu ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả sâu hơn, cần những bài thuốc được phối ngũ chặt chẽ theo tỷ lệ vàng.

Vật lý trị liệu và các bài tập hỗ trợ

Bên cạnh việc dùng thuốc, các liệu pháp không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt giúp đả thông kinh lạc vùng vai gáy cực kỳ hiệu quả. Người bệnh có thể thực hiện một số bài tập nhẹ nhàng tại nhà để duy trì độ linh hoạt:

• Bài tập xoay khớp vai: Giúp khí huyết lưu thông đều đặn đến các mô mềm quanh khớp.
• Bài tập với gậy hoặc khăn: Kéo giãn nhẹ nhàng các nhóm cơ đang bị co cứng, giảm áp lực lên sụn khớp.

Chế độ dinh dưỡng bảo vệ xương khớp

Một chế độ ăn uống khoa học được coi là “thuốc bổ” hàng ngày giúp làm chậm quá trình thoái hóa:

• Nên bổ sung: Các thực phẩm giàu canxi và omega 3 như cá hồi, các loại đậu, rau màu xanh đậm để tăng sức bền cho gân xương.
• Nên kiêng: Các loại chất kích thích, đồ ăn quá nhiều dầu mỡ gây tích tụ đàm thấp trong cơ thể, làm trầm trọng thêm tình trạng sưng viêm.

Thoái hóa khớp vai là một hành trình dài cần sự kiên trì trong điều dưỡng và điều trị. Việc nhận biết sớm và lắng nghe cơ thể theo tinh thần y học cổ truyền sẽ giúp chúng ta giữ gìn được đôi vai linh hoạt, bền bỉ cùng thời gian.

“Sức khỏe xương khớp không phải là kết quả của một ngày dùng thuốc, mà là thành quả của cả một quá trình thấu hiểu và chăm sóc tạng phủ đúng cách.”

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong việc vận động vùng vai hoặc những cơn đau nhức làm ảnh hưởng đến giấc ngủ, hãy chủ động tìm đến sự tư vấn chuyên môn để có lộ trình cải thiện sớm nhất. Liên hệ ngay qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773 để được đội ngũ cộng sự của Bác sĩ Lê Hữu Tuấn hỗ trợ kịp thời.