Nguyên nhân đau khớp vai khi tập gym – Cách khắc phục, tập luyện an toàn

Đau khớp vai khi tập gym là tình trạng rất nhiều người gặp phải khi rèn luyện bộ môn vận động này. Bởi khớp vai là một trong những khớp thường được chú ý khi tập gym. Những cơn đau có thể chỉ là tạm thời nhưng đôi khi hiện tượng đau nhức cũng sẽ tái diễn liên tục với mức độ nặng nề hơn. Vậy liệu nguyên nhân nào gây ra tình trạng đau khớp vai khi tập gym và làm sao để khắc phục?

Nguyên nhân gây đau khớp vai khi tập gym dưới góc nhìn Đông y

Trong quan niệm của Y học cổ truyền, khớp vai thuộc phạm vi chứng “Kiên thống”. Khi tập gym với cường độ cao hoặc sai phương pháp, sự cân bằng giữa tạng phủ và kinh lạc bị phá vỡ, dẫn đến đau nhức. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến:

1. Bỏ qua bước khởi động: Khí huyết chưa thông, kinh mạch còn tắc

Khởi động không chỉ là làm nóng cơ bắp theo nghĩa đen mà là quá trình “đánh thức” khí huyết. Khi cơ thể chưa sẵn sàng, các kinh mạch vùng vai còn đang ở trạng thái thu hẹp, việc vận động đột ngột khiến khí huyết bị ứ trệ tức thì. Trong Đông y, “thông tắc bất thống, thống tắc bất thông” – nếu khí huyết không lưu thông được sẽ sinh ra đau đớn. Việc khởi động sơ sài khiến gân cốt chưa được thư giãn, dễ dẫn đến tình trạng co thắt cơ và tổn thương bao khớp.

2. Tập sai kỹ thuật: Làm xáo trộn lộ trình kinh lạc

Mỗi bài tập gym đều có quỹ đạo chuyển động riêng tương ứng với sự vận hành của các nhóm cơ và đường kinh lạc. Khi thực hiện sai kỹ thuật, áp lực không được phân bổ đều mà tập trung quá mức vào một điểm, gây ra tình trạng “khí nghịch”. Điều này không chỉ làm tổn thương phần mềm mà còn có thể gây trật khớp, sai khớp, làm đứt đoạn sự lưu thông của kinh mạch vùng vai.

3. Tập với tạ quá nặng: Gây tổn thương chính khí

Dục tốc bất đạt là điều tối kỵ trong cả luyện tập lẫn dưỡng sinh. Khi nâng tạ vượt quá khả năng chịu đựng, tạng Thận (chủ cốt tủy) và tạng Can (chủ cân/gân) phải hoạt động quá mức để chống đỡ. Tình trạng này kéo dài làm tiêu hao chính khí, khiến hệ thống xương khớp trở nên yếu ớt. Khớp vai lúc này phải chịu áp lực cực lớn, dễ dẫn đến viêm rách gân và chóp xoay.

4. Các vấn đề bệnh lý tiềm ẩn: Sự suy yếu của Tạng phủ

Nhiều trường hợp đau khớp vai khi tập gym thực chất là biểu hiện bộc phát của những bệnh lý mãn tính đã âm ỉ từ trước. Khi cơ thể mệt mỏi, tà khí (phong, hàn, thấp) dễ dàng xâm nhập vào các kẽ khớp:

• Trật khớp vai hoặc rách sụn viền do can thận hư yếu, không nuôi dưỡng được gân xương.
• Viêm khớp vai do nhiệt độc tích tụ hoặc phong hàn xâm nhiễm.
• Thoái hóa khớp vai hoặc viêm khớp dạng thấp do khí huyết ứ trệ lâu ngày.

“Khớp vai là nơi hội tụ của nhiều kinh dương, khi tạng phủ suy yếu, khí huyết không đủ nuôi dưỡng, chỉ một tác động nhỏ từ việc tập luyện cũng có thể biến thành tổn thương nghiêm trọng.”

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Cách xử lý nhanh tình trạng đau khớp vai khi tập gym

Khi xuất hiện cơn đau, cần bình tĩnh để điều thân và điều khí thông qua các biện pháp hỗ trợ tại chỗ:

1. Thư giãn và thả lỏng: Phục hồi trạng thái cân bằng

Ngay khi cảm thấy đau, hãy dừng mọi vận động nặng. Việc để khớp vai nghỉ ngơi giúp khí huyết tự điều chỉnh lại lộ trình vận hành. Các động tác thả lỏng nhẹ nhàng giúp giải tỏa sự chèn ép lên hệ thống dây thần kinh và kinh mạch, từ đó giảm cảm giác căng cứng.

2. Liệu pháp Massage: Hoạt huyết hóa ứ

Sử dụng đôi bàn tay để tác động một lực vừa phải lên vùng vai đau nhức giúp kích thích lưu thông máu. Trong Đông y, việc xoa bóp đúng các huyệt đạo quanh vai giúp tán ứ, thông kinh lạc. Có thể kết hợp thêm một chút dầu ấm để tăng cường hiệu quả khu phong, tán hàn.

3. Chườm nóng và chườm lạnh

Đây là phương pháp sử dụng nhiệt để điều tiết khí huyết:

• Chườm nóng: Thích hợp với các cơn đau do co thắt, giúp giãn cơ và thông mạch. Nhiệt độ ấm sẽ giúp huyết dịch lưu thông tốt hơn.
• Chườm lạnh: Thích hợp khi có biểu hiện sưng, nóng, đỏ, đau (thuộc thể nhiệt). Hơi lạnh giúp co mạch, giảm tình trạng xung huyết tại chỗ. Tuy nhiên, không nên quá lạm dụng để tránh làm bế tắc kinh mạch.

4. Dùng thuốc tại chỗ: Hỗ trợ giảm đau tạm thời

Sử dụng các loại cao dán hoặc thuốc bôi thảo dược giúp giảm đau nhanh. Tuy nhiên, cần lưu ý đây chỉ là giải pháp tình thế, không nên coi đây là phương pháp điều trị chính yếu nếu cơn đau kéo dài.

Lời căn dặn để tập luyện an toàn, bảo vệ xương khớp

Để việc tập gym mang lại sức khỏe mà không gây hại đến hệ thống kinh lạc và xương khớp, chúng ta cần tuân thủ các nguyên tắc:

• Dành tối thiểu 15-20 phút khởi động toàn thân và kỹ lưỡng vùng khớp vai.
• Lắng nghe cơ thể: Tuyệt đối không gắng sức khi đã cảm thấy đau nhức.
• Xây dựng lộ trình tập luyện khoa học, gia tăng cường độ từ từ để tạng phủ kịp thích nghi.
• Bổ sung dinh dưỡng và nước đầy đủ để nuôi dưỡng huyết mạch.

Đau khớp vai khi tập gym không đơn thuần là một tai nạn thể thao, nó là lời cảnh báo của cơ thể về sự suy yếu bên trong. Hiểu đúng bản chất theo Đông y sẽ giúp chúng ta có cái nhìn thấu đáo hơn để điều chỉnh lối sống và bảo vệ sức khỏe bền vững.

Xem thêm:

• 5 bài tập chữa đau khớp vai giúp giảm đau hiệu quả
• viêm quanh khớp vai thể đông cứng và những điều bạn chưa biết

Nếu bà con đang gặp khó khăn với những cơn đau khớp vai dai dẳng khi tập luyện, hãy để lại thông tin hoặc liên hệ trực tiếp để được tư vấn lộ trình phục hồi phù hợp qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.