Viêm Đại Tràng Ở Trẻ Em Do Đâu? Điều Trị Và Phòng Ngừa

Viêm đại tràng ở trẻ em thường hiếm gặp hơn ở người lớn. Tuy nhiên, dưới góc nhìn y học, đây là một tình trạng mãn tính thuộc chứng Phúc thống (đau bụng), Tiết tả (tiêu chảy) hoặc Lỵ tật. Bệnh có thể kéo dài đến tuổi trưởng thành, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển “vị khí” và thể chất của trẻ. Vì vậy, phụ huynh nên nắm rõ thông tin về bệnh để có hướng giải quyết phù hợp.

Bệnh viêm đại tràng ở trẻ em là gì?

Viêm loét đại tràng là một tình trạng phát triển lâu dài. Viêm đại tràng thường bắt đầu phát triển ở lớp trực tràng và phần đại tràng sigma, sau đó lan rộng ra khắp đại tràng.

Dưới góc độ Đông y, đại tràng thuộc phủ, có chức năng truyền dẫn cặn bã. Khi “thấp nhiệt” kết tụ hoặc “tỳ vị hư hàn”, niêm mạc đại tràng dễ bị tổn thương, gây sưng tấy hoặc loét. Tây y giải thích đây là tình trạng viêm nhiễm gây chảy máu, sưng ruột hoặc tiêu chảy. Ở trẻ em, do hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện (tỳ vị non nớt), các triệu chứng thường khó nhận biết và dễ nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa thông thường.

Viêm đại tràng ở trẻ em nguyên nhân do đâu?

Nguyên nhân cụ thể của bệnh vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, sự kết hợp giữa yếu tố nội nhân (tạng phủ) và ngoại nhân (tác động bên ngoài) tạo nên các nguy cơ:

• Di truyền (Tiên thiên bất túc): Khoảng 20% trường hợp viêm loét đại tràng dưới 15 tuổi có liên quan đến yếu tố di truyền. Trong Đông y, đây là do tinh huyết của cha mẹ truyền sang con không đủ vượng, khiến hệ tiêu hóa của trẻ yếu từ trong trứng nước.
• Nhiễm khuẩn (Ngoại tà xâm nhập): Trẻ em dễ bị nhiễm khuẩn và nấm đường ruột (thấp nhiệt tà). Điều này gây trở trệ vận hóa, dẫn đến các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn…
• Chế độ ăn uống không phù hợp (Ẩm thực thất điều): Thực phẩm kém vệ sinh, thức ăn sống lạnh (hàn tà) hoặc việc ép trẻ ăn quá nhiều khiến tỳ vị quá tải, tích tụ thực tích lâu ngày hóa nhiệt, gây viêm.
• Trầm cảm hoặc rối loạn cảm xúc (Can khí uất kết): Thường xảy ra ở trẻ có bố mẹ ly hôn, áp lực học hành. Khi “Can mộc khắc Tỳ thổ”, tinh thần bất ổn sẽ trực tiếp đánh vào hệ thống tiêu hóa của trẻ.
• Ngoài ra, trẻ có tiền sử bệnh dạ dày, viêm ruột hoặc dị tật hệ tiêu hóa bẩm sinh cũng tăng nguy cơ viêm đại tràng.

Tham khảo thêm: Bị viêm đại tràng có được uống sữa không, loại nào hợp?

Triệu chứng viêm đại tràng ở trẻ em

Theo thống kê, khoảng 15 – 20% bệnh nhân viêm loét đại tràng là trẻ em, thường được chẩn đoán khi trẻ trên 10 tuổi. Các triệu chứng là sự phản ánh tình trạng “chính khí” suy giảm và “tà khí” đang hoành hành:

• Đau bụng (Phúc thống): Các cơn đau âm ỉ hoặc quặn thắt do khí trệ huyết ứ tại vùng bụng dưới.
• Ăn mất ngon, chán ăn: Do tỳ vị mất khả năng vận hóa, “vị khí” suy kiệt khiến trẻ không còn cảm giác muốn ăn.
• Giảm cân và suy dinh dưỡng: Khi “hậu thiên chi bản” (tỳ vị) không hấp thụ được tinh hoa từ thức ăn, cơ thể trẻ sẽ dần gầy gò, thiếu sức sống.
• Tiêu chảy, phân có máu (Tiết tả, đại tiện ra huyết): Đây là dấu hiệu của nhiệt bức huyết hành (nhiệt đẩy máu ra ngoài) hoặc tỳ bất thống huyết (tỳ không giữ được máu).
• Mệt mỏi và thiếu máu: Khí huyết hư tổn khiến sắc mặt trẻ xanh xao, đoản hơi, lười vận động.

Ngoài ảnh hưởng đến cơ thể, tình trạng “tâm thần bất an” cũng xuất hiện. Trẻ dễ phẫn nộ, la hét hoặc tâm trạng không ổn định. Theo Đông y, tỳ chủ ý, khi tỳ bệnh thì ý chí và cảm xúc của trẻ cũng bị rối loạn.

Đôi khi, bệnh biến chứng sang các tạng phủ khác gây ra:

• Đau khớp (do thấp khớp xâm nhập).
• Phát ban, tổn thương da (do phế và đại tràng có quan hệ biểu lý, đại tràng nhiệt thì phát ra da).
• Rối loạn chức năng gan, thận và loãng xương.

Phương pháp chẩn đoán viêm đại tràng ở trẻ em

Dưới góc nhìn y học hiện đại, việc chẩn đoán cần sự chính xác tuyệt đối từ các thiết bị cận lâm sàng để hỗ trợ cho việc “vọng, văn, vấn, thiết” trong Đông y:

• Xét nghiệm máu: Kiểm tra tình trạng thiếu máu (huyết hư) và phản ứng viêm (nhiệt độc).
• Kiểm tra phân: Tìm kiếm sự hiện diện của vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc “huyết nhiệt” trong đường tiêu hóa.
• Nội soi đại tràng: Đây là “mắt thần” giúp quan sát trực tiếp những vùng niêm mạc bị sưng nề, sung huyết hoặc loét nát.
• Chụp X-quang có thuốc phản quang: Xác định các vùng tắc nghẽn, hẹp đại tràng do quá trình viêm nhiễm kéo dài gây xơ hóa.

Tham khảo thêm: Nguyên nhân gây bệnh viêm đại tràng và cách phòng tránh

Điều trị viêm đại tràng ở trẻ em

Nguyên tắc điều trị hiện nay là kết hợp giữa việc “công” (loại bỏ viêm nhiễm, vi khuẩn) và “bổ” (phục hồi niêm mạc, tăng cường tỳ vị). Tây y sử dụng các hoạt chất hiện đại để kiểm soát triệu chứng cấp tính:

• Aminosalicylates: Giúp giảm sưng viêm trực tiếp tại niêm mạc ruột kết.
• Corticosteroid: Cân bằng hệ miễn dịch, ức chế nhanh các phản ứng viêm mạnh.
• Thuốc điều hòa miễn dịch: Ngăn chặn các tác nhân gây viêm từ bên trong cơ thể.

Tuy nhiên, với trẻ nhỏ, việc dùng thuốc Tây dài ngày cần hết sức thận trọng để tránh ảnh hưởng đến sự phát triển tự nhiên. Trong các trường hợp nghiêm trọng, khi đại tràng bị tổn thương không thể phục hồi, phẫu thuật cắt bỏ phần ruột bệnh là giải pháp cuối cùng để bảo toàn tính mạng.

Biện pháp phòng ngừa viêm loét đại tràng ở trẻ em

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, đặc biệt là với hệ tiêu hóa nhạy cảm của trẻ. “Dưỡng sinh đường ruột” là chìa khóa vàng:

• Thay đổi chế độ ăn uống: Ưu tiên thực phẩm tươi sạch, “ăn chín uống sôi”. Tránh tuyệt đối các thực phẩm gây “tích nhiệt” như đồ chiên rán, nước ngọt có gas, thực phẩm chứa chất bảo quản.
• Uống đủ nước: Giúp nhuận tràng, hỗ trợ truyền dẫn cặn bã trơn tru, tránh tình trạng táo bón gây áp lực lên đại tràng.
• Vận động hợp lý: Tập thể dục giúp khí huyết lưu thông, kích thích nhu động ruột hoạt động hiệu quả, tăng cường sức mạnh cho “vệ khí”.
• Bổ sung Vitamin D và tắm nắng: Đây là cách tăng cường “dương khí” cho cơ thể, giúp hệ miễn dịch của trẻ vững vàng hơn trước các tác nhân gây bệnh.
• Quản lý tinh thần: Tạo môi trường sống vui vẻ, thoải mái cho trẻ. Tránh áp lực tâm lý để giữ cho “Can khí” được sơ tiết, không phạm vào Tỳ vị.

Bệnh viêm đại tràng ở trẻ em không chỉ gây ra sự khó chịu và đau đớn cho các em nhỏ, mà còn tạo ra những thách thức lớn đối với bậc phụ huynh. Tuy nhiên, thông qua sự hiểu biết sâu sắc về cả Đông y và Tây y, chúng ta hoàn toàn có thể giúp trẻ ổn định sức khỏe, phục hồi tỳ vị và hướng tới một cuộc sống khỏe mạnh, hạnh phúc.

Có thể bạn quan tâm:

• Phác đồ điều trị viêm đại tràng mới nhất của Bộ Y tế
• Bị viêm đại tràng nên ăn gì, kiêng gì tốt cho bệnh?