Cách Khắc Phục Viêm Đại Tràng Thể Táo Bón

Viêm đại tràng thể táo bón không chỉ gây ra những bất tiện trong sinh hoạt hàng ngày mà còn ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tổng thể của người bệnh. Dưới góc nhìn Đông y, đây là tình trạng rối loạn chức năng vận hóa, dẫn đến việc đình trệ chất thải, gây ra táo bón kéo dài. Nếu không được điều trị đúng cách, bệnh có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống.

Viêm đại tràng thể táo bón dưới góc nhìn y học

Viêm đại tràng thể táo bón là tình trạng niêm mạc đại tràng bị tổn thương, viêm nhiễm đi kèm với triệu chứng đại tiện khó khăn. Về mặt sinh lý bệnh hiện đại, đây là hệ quả của việc hệ thống hấp thu nước tại đại trực tràng hoạt động quá mức, làm phân trở nên khô, cứng và khó đào thải ra ngoài qua trực tràng.

Trong Y học cổ truyền, viêm đại tràng thể táo bón thường thuộc phạm vi các chứng “Phúc thống” (đau bụng), “Tiện bí” (táo bón). Nguyên nhân cốt lõi do Tỳ vị hư nhược, Can khí uất kết hoặc do nhiệt tà tích tụ tại Trường vị làm thiêu đốt tân dịch, khiến phân khô kết lại mà thành.

1. Nguyên nhân gây bệnh

Theo y học hiện đại, nguyên nhân gây bệnh bắt nguồn từ thói quen ăn uống thiếu khoa học, tiêu thụ thực phẩm không đảm bảo vệ sinh khiến vi khuẩn có hại tấn công niêm mạc. Ngoài ra, việc lạm dụng kháng sinh làm mất cân bằng hệ vi sinh, hoặc tình trạng căng thẳng kéo dài cũng là tác nhân thúc đẩy bệnh.

Dưới lăng kính Đông y, nguyên nhân được chia thành các nhóm chính:

• Ẩm thực bất tiết: Ăn quá nhiều đồ cay nóng, dầu mỡ làm tích tụ nhiệt tại đại trường, hoặc ăn đồ sống lạnh gây tổn thương Tỳ dương, khiến vận hóa đình trệ.
• Tình chí nội thương: Lo nghĩ, căng thẳng (stress) làm hại Tỳ, Can khí uất kết lấn át Tỳ thổ, khiến nhu động ruột bị rối loạn.
• Chính khí hư suy: Người già yếu hoặc người mắc bệnh lâu ngày, khí huyết hư không đủ sức đẩy phân ra ngoài, tân dịch khô cạn không thể làm trơn đường ruột.

2. Triệu chứng nhận biết

Người bệnh cần lưu ý các dấu hiệu điển hình sau:

• Phúc thống: Đau bụng âm ỉ hoặc đau quặn dọc khung đại tràng, thường giảm nhẹ sau khi đại tiện nhưng cảm giác không hết.
• Tiện bí: Số lần đi tiêu ít (dưới 3 lần/tuần), phân khô, cứng, đóng thành cục nhỏ như phân dê.
• Mót rặn: Luôn có cảm giác buồn đi tiêu nhưng đi không hết, phải dùng lực rặn mạnh gây đau rát hậu môn.
• Triệu chứng toàn thân: Người mệt mỏi, hay cáu gắt, lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng mỏng (nếu do nhiệt) hoặc lưỡi nhợt (nếu do hư hàn).

Tham khảo thêm: Bị viêm đại tràng có quan hệ được không? lưu ý gì?

Viêm đại tràng thể táo bón có nguy hiểm không?

Nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng “đình trệ” này không chỉ dừng lại ở việc khó chịu tại bụng. Các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra bao gồm:

• Bệnh trĩ: Áp lực lớn khi rặn phân cứng làm tĩnh mạch trực tràng bị giãn quá mức, hình thành búi trĩ.
• Nứt kẽ hậu môn: Khối phân khô cứng đi qua gây rách niêm mạc hậu môn, dẫn đến đau đớn và chảy máu tươi.
• Giãn và thủng đại tràng: Phân tích tụ lâu ngày sinh ra độc tố làm viêm loét sâu, có nguy cơ gây thủng đại tràng hoặc xuất huyết tiêu hóa cấp tính.

Cách khắc phục viêm đại tràng thể táo bón

Nguyên tắc điều trị viêm đại tràng thể táo bón trong Đông y là “Thông hạ” (làm thông đường đại tiện) kết hợp với “Nhuận táo” (làm ẩm, làm trơn) và “Kiện tỳ” (củng cố hệ tiêu hóa). Dưới đây là các phương pháp giúp cải thiện tình trạng này:

1. Bổ sung chất xơ – Nhuận tràng tự nhiên

Chất xơ đóng vai trò như một “cây chổi” quét sạch độc tố và làm tăng khối lượng phân, kích thích nhu động ruột hoạt động. Việc bổ sung chất xơ giúp bảo vệ niêm mạc đại tràng khỏi các tổn thương do phân cứng gây ra.

• Rau xanh nhuận tràng: Mồng tơi, rau lang, rau ngót, diếp cá (giúp thanh nhiệt, lương huyết).
• Trái cây tươi: Chuối chín, đu đủ, thanh long, táo…
• Ngũ cốc: Yến mạch, các loại đậu giàu chất xơ hòa tan.

2. Uống nhiều nước – Sinh tân dịch

Nước là yếu tố then chốt để hình thành tân dịch trong cơ thể. Khi cơ thể thiếu nước, đại tràng sẽ tăng cường tái hấp thu nước từ phân, làm phân khô cứng hơn. Người bệnh nên duy trì ít nhất 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày. Một cốc nước ấm vào sáng sớm khi thức dậy giúp kích hoạt “phản xạ đại tiện” rất hiệu quả.

3. Tập luyện thể dục – Thông kinh hoạt lạc

Vận động thể chất giúp khí huyết lưu thông, đặc biệt là các bài tập tác động vào vùng bụng giúp tăng cường nhu động ruột. Các chuyên gia khuyến khích người bệnh đi bộ, tập yoga hoặc tự xoa bụng quanh rốn theo chiều kim đồng hồ mỗi tối để hỗ trợ tiêu hóa.

4. Tận dụng thảo dược tự nhiên theo kinh nghiệm dân gian

Các bài thuốc thảo dược giúp điều chỉnh chức năng đại tràng một cách nhẹ nhàng, an toàn:

Sử dụng trà bồ công anh: Theo Đông y, bồ công anh có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm. Trà bồ công anh không chỉ giúp làm mát đại trường mà còn hỗ trợ gan mật tiết dịch tiêu hóa, làm mềm phân tự nhiên.

Sử dụng mật ong và mè đen: Đây là bài thuốc “nhuận táo” kinh điển. Mật ong có tính bình, vị ngọt, giúp bôi trơn đường ruột. Mè đen (vừng đen) chứa nhiều dầu béo, giúp nhuận tràng rất tốt cho người âm hư huyết kém gây táo bón.

Cách thực hiện: Rang thơm 50g mè đen, trộn cùng 30ml mật ong nguyên chất. Chia ăn 2 lần trong ngày. Kiên trì thực hiện sẽ thấy đại tiện thông suốt hơn.

Bên cạnh đó, việc sử dụng gel nha đam, bột nghệ vàng cũng mang lại hiệu quả kháng viêm và làm lành niêm mạc đại tràng rất tốt.

5. Điều trị chuyên sâu bằng thuốc

Khi các biện pháp điều chỉnh lối sống không mang lại hiệu quả mong muốn, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa. Tây y thường sử dụng các nhóm thuốc như:

• Thuốc nhuận tràng thẩm thấu hoặc kích thích.
• Thuốc kháng sinh (nếu có nhiễm khuẩn).
• Thuốc chống co thắt để giảm đau bụng.
• Corticosteroid trong các trường hợp viêm nặng.

Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc Tây cần tuân thủ tuyệt đối chỉ định của bác sĩ để tránh tác dụng phụ và tình trạng phụ thuộc thuốc.

Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh viêm đại tràng thể táo bón và lựa chọn được hướng khắc phục phù hợp. Một chế độ ăn uống thanh đạm, tinh thần thoải mái kết hợp với các bài thuốc thảo dược đúng cách chính là chìa khóa để giữ gìn sức khỏe đường ruột bền lâu.

Có thể bạn quan tâm:

• hình ảnh đại tràng người và một số bệnh lý thường gặp
• bị viêm đại tràng nên ăn gì, kiêng gì tốt cho bệnh?

Tham khảo thêm: khi nào cần nội soi đại tràng và thông tin cần biết