Sốt Phát Ban Ở Người Lớn – Triệu Chứng, Điều Trị Và Phòng Ngừa

Sốt phát ban ở người lớn ít phổ biến hơn so với trẻ nhỏ, nhưng một khi khởi phát, bệnh thường gây ra nhiều mệt mỏi và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống. Theo góc nhìn y học, đây là một dạng nhiễm trùng virus cấp tính, biểu hiện bằng tình trạng sốt cao, cơ thể suy nhược và những tổn thương đặc trưng trên da.

Nguyên nhân và triệu chứng sốt phát ban ở người lớn

Sốt phát ban thường gặp ở trẻ nhỏ trong độ tuổi từ 6 tháng – 5 tuổi do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Tuy nhiên, ở người lớn, khi chính khí (sức đề kháng) suy giảm do làm việc quá sức, căng thẳng hoặc ăn uống thiếu khoa học, các tác nhân bên ngoài sẽ dễ dàng tấn công.

1. Nguyên nhân gây sốt phát ban ở người lớn

Dưới lăng kính của y học hiện đại, nguyên nhân trực tiếp gây sốt phát ban ở người lớn là do virus Human Herpes 6 và 7 gây ra. Ngoài ra, nhiễm trùng cũng có thể phát sinh do các chủng virus khác như sởi (Measles), Echo, Rubella và Adenovirus,…

Ngược lại, Đông y quan niệm đây là chứng bệnh do “Ôn dịch” gây ra. Khi thời tiết giao mùa, phong nhiệt và nhiệt độc trong không khí (tà khí) xâm nhập qua đường mũi miệng, tác động trực tiếp đến Phế và hệ thống kinh lạc. Với những trường hợp chưa từng mắc bệnh, cơ thể chưa có “kháng thể” (tương ứng với việc chính khí chưa đủ nhận diện tà khí), virus có thể xâm nhập và gây bệnh ngay cả khi đã ở độ tuổi trưởng thành.

Virus gây sốt phát ban có thể lây nhiễm qua đường hô hấp, tiếp xúc giọt bắn hoặc sử dụng chung vật dụng cá nhân với người bệnh.

Xem thêm: trẻ bị phát ban sau khi sốt có gây nguy hiểm không? 

2. Triệu chứng sốt phát ban ở người lớn

Sốt phát ban ở người lớn thường có diễn tiến kéo dài hơn so với trẻ em. Sau thời gian ủ bệnh khoảng 1 – 2 tuần (giai đoạn tà khí ẩn nấp), các triệu chứng sẽ bùng phát rầm rộ trong khoảng 1 tuần.

Các triệu chứng đặc trưng được phân tích theo lý luận Đông – Tây y kết hợp:

• Sốt cao: Trong Đông y, đây là biểu hiện của cuộc giao tranh giữa chính khí và tà khí. Nhiệt độ cơ thể tăng cao đột ngột kèm theo cảm giác ớn lạnh dọc sống lưng.
• Phát ban da: Các vết hồng ban xuất hiện khi nhiệt độc bắt đầu thoát ra ngoài phần biểu. Ban thường không ngứa nhưng khiến da khô rát.
• Sưng hạch bạch huyết: Là phản ứng của hệ miễn dịch (Tây y) hay sự ngưng trệ khí huyết tại kinh lạc (Đông y) gây ra các cục u nhỏ vùng cổ, sau tai.
• Mệt mỏi, đau nhức: Do nhiệt độc xâm phạm vào kinh mạch làm khí huyết lưu thông kém, gây đau mỏi cơ xương khớp.
• Ăn không ngon, đau họng: Nhiệt làm ảnh hưởng đến Tỳ vị (hệ tiêu hóa) và làm khô niêm mạc họng.
• Tiêu chảy, đỏ mắt: Biểu hiện của tình trạng “Tâm hỏa vượng” và “Thấp nhiệt” tích tụ tại đường ruột.

3. Sốt phát ban ở người lớn có nguy hiểm không?

Thông thường, người lớn ít có khả năng gặp phải biến chứng nặng của bệnh sốt phát ban. Hầu hết các triệu chứng đều có xu hướng thuyên giảm sau khi được chăm sóc, nghỉ ngơi và điều chỉnh chế độ sinh hoạt đúng cách.

Tuy nhiên, cần đặc biệt lưu ý với phụ nữ mang thai. Nếu sốt phát ban do virus Rubella gây ra trong thời kỳ thai kỳ, độc tố có thể xâm nhập qua nhau thai, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của thai nhi. Trong trường hợp này, việc tìm gặp bác sĩ chuyên khoa là vô cùng cấp thiết để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.

Gợi ý cho bạn: sốt phát ban kéo dài bao lâu? cách điều trị hiệu quả

Các phương pháp điều trị sốt phát ban ở người lớn

Để điều trị hiệu quả sốt phát ban, nguyên tắc cốt lõi là “Thanh nhiệt – Giải độc – Dưỡng âm”. Nghĩa là vừa loại bỏ tác nhân gây bệnh, vừa bồi bổ lại phần tân dịch đã bị thiêu đốt do sốt cao.

1. Điều trị tại nhà bằng lối sống dưỡng sinh

Phần lớn các trường hợp sốt phát ban lành tính đều có thể tự phục hồi tại nhà. Nếu áp dụng đúng các biện pháp chăm sóc, bệnh sẽ giảm dần sau khoảng 3 – 7 ngày:

• Nghỉ ngơi tuyệt đối: Đây là cách để cơ thể tập trung năng lượng (chính khí) đấu tranh với virus. Nên nghỉ ngơi trong 2 – 3 ngày đầu khi sốt cao nhất.
• Bổ sung tân dịch: Sốt cao làm hao tổn nước và điện giải (tân dịch). Bà con cần uống đủ 2 – 2.5 lít nước mỗi ngày. Có thể sử dụng nước ép trái cây hoặc nước râu ngô, rau má để vừa bù nước vừa giúp thanh nhiệt.
• Chế độ ăn thanh đạm: Ưu tiên các món ăn lỏng, dễ tiêu như cháo, súp. Ăn nhiều rau xanh và trái cây giàu Vitamin C để tăng cường sức đề kháng. Tránh các thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ vì dễ làm “nhiệt” trong người bùng phát mạnh hơn.
• Vệ sinh cơ thể đúng cách: Quan niệm kiêng nước kiêng gió tuyệt đối là sai lầm. Bà con nên tắm nhanh bằng nước ấm hoặc dùng khăn ấm lau người để lỗ chân lông được thông thoáng, giúp nhiệt độc thoát ra ngoài dễ dàng hơn, đồng thời giảm cảm giác ớn lạnh.
• Trang phục: Mặc quần áo rộng rãi, chất liệu thấm hút mồ hôi tốt để tránh tình trạng mồ hôi thấm ngược vào trong gây cảm lạnh.

2. Sử dụng thuốc điều trị

Trong trường hợp các triệu chứng gây khó chịu lớn, có thể can thiệp bằng một số loại thuốc để hỗ trợ:

• Thuốc hạ sốt (Paracetamol): Sử dụng khi sốt cao trên 38.5 độ C để tránh các biến chứng do nhiệt cao gây ra.
• Viên ngậm thảo dược: Các loại viên ngậm chứa cát cánh, cam thảo, trần bì… rất tốt trong việc làm dịu niêm mạc họng, giảm ho và loãng đờm theo cơ chế tự nhiên.
• Thuốc chống viêm (NSAIDs): Giúp cải thiện tình trạng đau nhức cơ bắp và khớp xương do virus gây ra.

Lưu ý: Các loại thuốc Tây y chỉ nên sử dụng ngắn hạn từ 2 – 5 ngày và cần tham khảo ý kiến bác sĩ để tránh tác dụng phụ lên gan và dạ dày.

Tham khảo thêm: trẻ bị phát ban nhưng không sốt biểu hiện bệnh gì? 

Phòng ngừa bệnh sốt phát ban ở người lớn

Để không cho “ngoại tà” xâm nhập, việc chủ động phòng ngừa là vô cùng quan trọng:

• Hạn chế tiếp xúc: Tránh tiếp xúc gần với người đang có biểu hiện sốt phát ban hoặc các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp.
• Vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc môi trường ô nhiễm.
• Nâng cao chính khí: Đây là chìa khóa vàng trong Đông y. Một cơ thể khỏe mạnh, tinh thần lạc quan, ăn uống đủ chất và luyện tập thể dục đều đặn sẽ tạo ra một lớp “giáp sắt” ngăn chặn mọi sự tấn công của virus.
• Giữ môi trường sống thông thoáng: Thường xuyên dọn dẹp nhà cửa, mở cửa đón nắng để tiêu diệt các mầm bệnh ẩn nấp trong không gian sống.

Sốt phát ban ở người lớn tuy lành tính nhưng nếu không được điều trị đúng cách sẽ khiến cơ thể suy kiệt, “hư hỏa” bốc lên gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. Khi thấy các dấu hiệu bất thường, bà con nên chủ động theo dõi và có phương án điều trị kịp thời để cơ thể sớm trở về trạng thái cân bằng âm dương.

Có thể bạn quan tâm:

• sốt phát ban ở trẻ em: nguyên nhân, dấu hiệu và cách trị 
• sốt phát ban dạng sởi là gì? bệnh có nguy hiểm không?