Sốt Phát Ban Dạng Sởi Là Gì? Nguy Hiểm Như Thế Nào?

Sốt phát ban dạng sởi là tình trạng nhiễm trùng cấp tính do virus sởi gây ra. Dưới lăng kính Đông y, đây không chỉ đơn thuần là sự xâm nhập của virus mà còn là cuộc chiến giữa chính khí và tà độc, có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm nếu không được can thiệp kịp thời.

Sốt phát ban dạng sởi là gì? Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết

Sốt phát ban dạng sởi, trong y học cổ truyền thường được xếp vào phạm vi chứng “Ma chẩn”. Đây là tình trạng cơ thể bị ngoại tà xâm nhập, gây sốt cao kèm theo các nốt ban đỏ rực trên da. Thủ phạm chính theo Tây y là virus sởi và virus Rubella, đặc biệt phổ biến và dễ gây dịch ở trẻ nhỏ.

Khác với các loại phát ban thông thường, sốt phát ban dạng sởi thường có diễn tiến phức tạp, “nọc độc” phát tán mạnh mẽ ra bề mặt da nhưng nếu không được “thấu phát” (đẩy độc ra ngoài) hoàn toàn, tà khí sẽ uất kết vào trong, gây thương tổn đến các tạng phủ và để lại biến chứng nghiêm trọng.

1. Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân chính gây ra là do tiếp xúc với virus sởi thông qua các vật dụng hoặc tiếp xúc trực tiếp với người mắc bệnh qua đường hô hấp. Dưới góc độ Đông y, đây chính là “Lệ khí” – một loại khí độc có tính lây lan cực mạnh. Loại tà khí này xâm nhập vào cơ thể qua “cửa ngõ” phế quản (Phế), làm mất sự cân bằng âm dương và gây ra các triệu chứng nhiệt cực độ.

Đọc thêm: Một số triệu chứng sốt phát ban thường gặp nên lưu ý

2. Triệu chứng nhận biết sốt phát ban dạng sởi

Sốt phát ban dạng sởi thường diễn biến qua các giai đoạn rõ rệt, từ lúc tà độc bắt đầu xâm nhập đến khi bùng phát ra ngoài:

• Sốt cao đột ngột: Nhiệt độ thường dao động từ 38.5 – 39.5 độ C. Đây là lúc “chính tà giao tranh”, cơ thể đang dồn lực để đẩy tà độc ra ngoài.
• Phát ban da đặc trưng: Các nốt ban do sởi thường xuất hiện đầu tiên ở sau tai, sau đó lan dần lên mặt, xuống cổ, thân mình và tay chân. Ban sởi có đặc điểm là các nốt sẩn đỏ, khi bay đi thường để lại vết thâm trên da (vết vằn da hổ).
• Triệu chứng tại Phế: Ho, sổ mũi, đỏ mắt, chảy nước mắt (do nhiệt độc công lên thượng tiêu).
• Trạng thái tinh thần: Trẻ mệt mỏi, uể oải, quấy khóc, chán ăn do Tỳ vị bị ảnh hưởng bởi nhiệt độc.

Thông thường, bệnh kéo dài trong khoảng 4 – 7 ngày. Nếu được chăm sóc tốt để ban mọc đều và bay hết, cơ thể sẽ dần bình phục.

Sốt phát ban dạng sởi nguy hiểm như thế nào?

Sở dĩ sởi được coi là dạng sốt phát ban nguy hiểm nhất vì tính chất “nhiệt độc” của nó rất dễ biến chứng. Nếu hỏa nhiệt quá vượng hoặc chính khí quá suy, bệnh sẽ chuyển sang giai đoạn “Ma chẩn hãm” (độc ngược vào trong).

Một số biến chứng nguy hiểm trẻ có thể gặp phải như:

• Viêm phổi (Ma chẩn bế phế): Nhiệt độc uất kết tại phổi gây khó thở, cánh mũi phập phồng, sốt cao không hạ.
• Viêm não (Ma chẩn hãm tâm bào): Nhiệt độc tấn công vào hệ thần kinh gây co giật, hôn mê, đe dọa tính mạng.
• Viêm tai giữa: Tà độc theo kinh mạch đi lên gây sưng đau, chảy mủ tai.
• Biến chứng tiêu hóa: Kiết lỵ, đi ngoài ra máu do nhiệt độc làm tổn thương niêm mạc ruột.
• Các biến chứng khác: Viêm thanh quản, viêm miệng (cam tẩu mã), viêm loét giác mạc.

Gợi ý: Bị sốt phát ban nguy hiểm không? Bệnh có lây không?

Các biện pháp điều trị sốt phát ban do virus sởi

1. Sử dụng thuốc hỗ trợ

Hiện nay chưa có thuốc đặc hiệu để tiêu diệt hoàn toàn virus sởi. Mục tiêu chính của điều trị là hạ nhiệt, giảm triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng. Tây y thường sử dụng:

• Thuốc hạ sốt: Paracetamol là lựa chọn phổ biến nhất.
• Thuốc giảm ho và sát khuẩn đường hô hấp.
• Bù nước và điện giải: Sử dụng Oresol để tránh tình trạng mất tân dịch do sốt cao kéo dài.

Trong Đông y, việc điều trị tuân theo nguyên tắc “Tuyên độc thấu chẩn” (đẩy độc ra ngoài) ở giai đoạn đầu và “Dưỡng âm thanh nhiệt” ở giai đoạn lui bệnh. Các thảo dược có tính mát như Kim ngân hoa, Liên kiều, Kinh giới, Lá dâu thường được sử dụng để hỗ trợ cơ thể thải độc tự nhiên.

2. Chăm sóc tại nhà – Chìa khóa để phục hồi chính khí

Chế độ chăm sóc đóng vai trò 70% trong việc giúp trẻ vượt qua cơn bạo bệnh này:

• Nghỉ ngơi tuyệt đối: Cho trẻ nằm nơi thoáng khí nhưng tránh gió lùa trực tiếp. Trong Đông y, việc kiêng gió (tránh phong tà) là có cơ sở, nhưng không đồng nghĩa với việc nằm trong phòng kín mít, bí bách.
• Dinh dưỡng hợp lý: Khi bị sởi, tạng Tỳ vị rất yếu. Nên cho trẻ ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu như cháo, súp, uống nhiều nước trái cây để bổ sung Vitamin và khoáng chất.
• Vệ sinh sạch sẽ: Đây là điểm mấu chốt. Bà con tuyệt đối không nên kiêng nước quá mức dẫn đến nhiễm trùng da. Hãy tắm nhanh cho trẻ bằng nước ấm hoặc nước lá thảo dược trong phòng kín để giữ da sạch, giúp lỗ chân lông thông thoáng, hỗ trợ việc phát ban tốt hơn.
• Theo dõi sát sao: Sau khi ban bay, cần tiếp tục theo dõi để phát hiện sớm các dấu hiệu viêm họng, viêm tai giữa hay viêm amidan.

Tham khảo thêm: Tình trạng phát ban không sốt ở người lớn là gì?

Phòng ngừa bệnh sốt phát ban do virus sởi

Vì virus sởi có khả năng lây lan qua không khí và có thời gian ủ bệnh kéo dài (7 – 14 ngày), việc phòng ngừa bằng cách cách ly đôi khi gặp nhiều khó khăn do trẻ có thể lây bệnh ngay cả khi chưa phát ban.

Do đó, y học hiện đại và Đông y đều thống nhất rằng việc chủ động tạo “lá chắn” cho cơ thể là quan trọng nhất:

• Tiêm vaccine: Đây là biện pháp hữu hiệu nhất. Trẻ cần được tiêm mũi đầu lúc 9 tháng tuổi và mũi thứ hai (phối hợp sởi – rubella) lúc 18 tháng tuổi.
• Tăng cường chính khí: Chế độ ăn uống đầy đủ dưỡng chất, tập thói quen vệ sinh tay chân sạch sẽ giúp hệ miễn dịch luôn vững vàng trước sự tấn công của ngoại tà.

Sốt phát ban do virus sởi dù là dạng nghiêm trọng nhưng nếu chúng ta hiểu đúng về bản chất “nhiệt độc” của nó và có cách xử trí đúng đắn ngay từ đầu, bệnh sẽ nhanh chóng thuyên giảm mà không để lại di chứng. Sự kết hợp giữa kiến thức khoa học hiện đại và tinh hoa y học cổ truyền sẽ giúp bà con bảo vệ sức khỏe gia đình một cách toàn diện nhất.

Bài viết liên quan:

• Cách giảm ngứa khi bị sốt phát ban tại nhà rất đơn giản và hiệu quả
• Sốt phát ban tắm lá gì? Các loại lá nên dùng