Bị Sốt Phát Ban Có Nguy Hiểm Không ? Có Lây Không ?

Sốt phát ban có nguy hiểm không? Lây qua đường nào? là các vấn đề được nhiều bậc phụ huynh quan tâm. Việc xác định mức độ nghiêm trọng và đường lây theo cả góc nhìn y học hiện đại và lý luận Đông y sẽ giúp chủ động hơn trong việc điều trị cho con trẻ.

Bị sốt phát ban có nguy hiểm không? Góc nhìn từ Y học cổ truyền
Sốt phát ban (roseola) là bệnh lý phổ biến ở trẻ nhỏ, nhất là dưới 3 tuổi. Trong Y học cổ truyền, chứng bệnh này thường được xếp vào phạm vi “Ôn bệnh” hoặc “Ma chẩn”. Bệnh đặc trưng bởi tình trạng sốt cao đi kèm với triệu chứng phát ban da.
Dưới lăng kính Đông y, nguyên nhân gây bệnh là do “Ngoại cảm ôn nhiệt độc tà” xâm nhập vào cơ thể qua đường mũi miệng. Khi chính khí (sức đề kháng) của trẻ còn non nớt, tà độc dễ dàng khu trú tại Phế và Vị, sau đó uất kết tại phần cơ nhục và huyết phận, dẫn đến tình trạng sốt cao và phát ban ra ngoài da.
Phần lớn trẻ bị sốt phát ban dưới góc độ Tây y đều do nhiễm virus, bao gồm: rubella, sởi, adenovirus,… trong đó, phổ biến nhất là virus sởi (ban đỏ) và virus rubella (ban đào). Trẻ sẽ ủ bệnh trong khoảng 7 – 10 ngày và bùng phát các triệu chứng cấp tính như sốt cao (39 – 40 độ C), phát ban, sưng hạch, mệt mỏi, đau nhức, lười ăn, quấy khóc,…
“Bà con cần hiểu rằng, sốt phát ban thực chất là một quá trình ‘đấu tranh’ giữa chính khí và tà khí. Khi nhiệt độc kết tụ ở phần Huyết, cơ thể đẩy phát ban ra ngoài chính là một hình thức ‘thấu chẩn’ – đưa độc tố ra khỏi cơ thể. Nếu ban mọc đều, sắc hồng tươi, trẻ vẫn tỉnh táo thì đó là thuận (tốt). Tuy nhiên, nếu ban bị hãm (không mọc ra được) hoặc sắc ban tím tái, kèm theo chứng suy hô hấp, đó là lúc nhiệt độc đã xâm phạm sâu vào phần Tâm, Bào lạc, cực kỳ nguy hiểm.”
Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Thị Tuyết Lan

Bệnh có thể thuyên giảm nếu được điều trị đúng cách và “thấu chẩn” hoàn toàn. Tuy nhiên một số trường hợp do nhiệt độc quá thịnh hoặc chăm sóc sai cách có thể đối mặt với các biến chứng nguy hiểm như viêm não và viêm phổi (chứng Phế nhiệt hỏa độc).
xem thêm: sốt phát ban nguy hiểm không? có lây không?
Ngăn ngừa biến chứng của sốt phát ban bằng liệu pháp kết hợp
Hiện tại chưa có loại thuốc đối kháng đặc hiệu với virus gây sốt phát ban. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định hệ miễn dịch có thể tự tạo ra kháng thể để tiêu diệt virus. Trong Đông y, việc điều trị tập trung vào nguyên tắc “Thanh nhiệt – Giải độc – Thấu chẩn”, giúp cơ thể loại bỏ tà độc một cách êm dịu nhất.

Biện pháp chăm sóc và điều trị toàn diện cho trẻ bị sốt phát ban:
- Sử dụng thuốc hạ sốt khi cần thiết: Dùng thuốc giảm đau, hạ sốt (paracetamol) theo chỉ dẫn của bác sĩ. Cần tránh sử dụng aspirin cho trẻ vì có thể gây ra hội chứng hiếm gặp Reye.
- Vận dụng các bài thuốc dân gian: Chưng tắc với đường phèn hoặc pha trà gừng với mật ong để làm ấm cơ thể, nhuận phế, giúp trẻ dễ chịu hơn khi có kèm triệu chứng ho.
- Vệ sinh đường hô hấp: Vệ sinh mũi bằng dung dịch natri clorid 0.9% để thông thoáng đường thở.
- Chế độ dinh dưỡng “Kiện tỳ”: Chế biến món ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như cháo, súp để tránh gây gánh nặng cho hệ tiêu hóa (Tỳ vị). Bổ sung vitamin và khoáng chất để cân bằng điện giải.
- Bổ sung Tân dịch: Cho trẻ uống nhiều nước, sữa và nước ép trái cây. Trong Đông y, sốt cao làm hao tổn Tân dịch nghiêm trọng, việc bù nước là cốt yếu để bảo vệ cơ thể.
- Bảo vệ thị lực: Virus sởi có thể gây hại đến thị lực, nên bổ sung thực phẩm giàu vitamin C và A.
- Vệ sinh thân thể: Đây là quan niệm sai lầm khi nhiều bậc cha mẹ kiêng nước tuyệt đối. Thực tế, cần vệ sinh cơ thể cho trẻ mỗi ngày bằng nước ấm ở nơi kín gió để da thông thoáng, hỗ trợ phát ban mọc đều.
“Khi trẻ đang trong giai đoạn phát ban, bà con nên dùng các loại lá có tính chất thanh nhiệt, lương huyết như lá sài đất, kim ngân hoa đun nước tắm nhanh cho trẻ. Điều này giúp sát khuẩn bề mặt da, giảm ngứa ngáy và hỗ trợ nhiệt độc thoát ra ngoài tốt hơn. Tuyệt đối không để trẻ bị nhiễm lạnh (phong hàn) vì lúc này lỗ chân lông đang mở, hàn khí dễ xâm nhập gây biến chứng vào phổi.”
Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Thị Tuyết Lan
gợi ý: trẻ bị phát ban nhưng không sốt? có nguy hiểm không?
Sốt phát ban có lây không? Làm sao để phòng tránh?
Dưới góc độ y tế dự phòng, sốt phát ban là một loại “Dịch độc”, rất dễ lây lan qua đường hô hấp (giọt bắn khi ho, hắt hơi) hoặc lây nhiễm gián tiếp qua các vật dụng sinh hoạt. Trong Đông y, đây được gọi là sự lây lan của “Lệ khí” – một loại tà khí có tính truyền nhiễm mạnh.

Đối với trẻ mắc bệnh sốt phát ban:
- Khi trẻ sốt phát ban, nên để trẻ nghỉ ngơi ở nhà để tránh lây nhiễm cho cộng đồng và giúp trẻ hồi phục chính khí.
- Sử dụng vật dụng cá nhân riêng (bát đũa, khăn mặt) để tránh lây nhiễm cho người thân.
- Người trưởng thành khi tiếp xúc với trẻ bị bệnh thường có sức đề kháng tốt nên không phát sinh triệu chứng, nhưng có thể là vật trung gian mang virus lây nhiễm cho các trẻ khỏe mạnh khác.
Đối với trẻ chưa từng nhiễm virus gây bệnh:
Cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa sau:
- Tiêm ngừa virus sởi, rubella theo chương trình tiêm chủng quốc gia.
- Hạn chế để trẻ tiếp xúc trực tiếp với người đang mắc bệnh truyền nhiễm hoặc có triệu chứng ho, sốt.
- Tránh đưa trẻ đến những nơi công cộng, không gian kín khi dịch bệnh đang bùng phát.
- Tăng cường “Vệ khí” cho trẻ bằng cách giữ ấm cổ họng, cho trẻ ăn uống đủ chất và ngủ nghỉ đúng giờ.
“Để phòng bệnh cho trẻ, tôi luôn khuyên bà con hãy chú trọng vào việc bồi bổ Tỳ vị. Tỳ vị khỏe thì khí huyết dồi dào, hệ miễn dịch mới vững vàng để đẩy lùi tà độc. Một cơ thể có chính khí mạnh thì dù virus có xâm nhập cũng khó lòng gây bệnh nặng. Khi thấy con có dấu hiệu sốt cao không hạ, co giật hoặc ban mọc có màu sắc bất thường, bà con cần đưa con đến cơ sở y tế ngay, đừng tự ý điều trị tại nhà.”
Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Thị Tuyết Lan
Sốt phát ban là bệnh lý thường gặp ở trẻ nhưng nếu được chăm sóc đúng cách theo tinh thần Đông – Tây y kết hợp, bệnh sẽ sớm đẩy lùi mà không để lại di chứng. Việc thấu hiểu về bệnh giúp các bậc phụ huynh bình tĩnh hơn, từ đó trở thành chỗ dựa vững chắc cho con trẻ trong hành trình chiến thắng bệnh tật.
có thể bạn quan tâm:
- dị ứng: nguyên nhân, đặc điểm và cách chữa trị
- sốt phát ban ở người lớn: đặc điểm nhận biết và cách trị hiệu quả
- chăm sóc trẻ bị sốt phát ban tại nhà như thế nào?
Sốt phát ban dù lành tính nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro nếu chính khí của trẻ suy kiệt. Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp bà con có cái nhìn sâu sắc hơn để bảo vệ con em mình. Tôi luôn mong rằng mỗi gia đình đều có đủ kiến thức để giữ cho thân tâm an lạc, vượt qua mọi dịch bệnh bằng trí tuệ và sự tận tâm.
