Viêm Đại Tràng Ở Người Già Không Khó Trị Như Bạn Nghĩ

Viêm đại tràng ở người già thường không có biểu hiện điển hình cho đến khi bệnh chuyển sang mãn tính. Khi đó, ngoài triệu chứng đau bụng, người bệnh còn gặp phải biểu hiện táo bón hoặc tiêu chảy. Tùy thuộc vào từng thể bệnh mà bác sĩ sẽ đề nghị phương pháp điều trị thích hợp.

Dấu hiệu nhận biết bệnh viêm đại tràng ở người già dưới góc nhìn Đông y

Bệnh viêm đại tràng xuất hiện ở người già thường không có biểu hiện rõ ràng như ở người trẻ. Trong Y học cổ truyền, đại tràng thuộc hành Kim, có quan hệ biểu lý với Phế. Khi tuổi cao, tinh huyết khô kiệt, tỳ vị hư hàn khiến công năng truyền đạo của đại tràng bị rối loạn.

Thậm chí, trong một số trường hợp, triệu chứng có thể xuất hiện ở cơ quan khác, đặc biệt là ở những cơ quan đã có bệnh từ trước do tình trạng “vong âm, vong dương” ở người già. Điều này làm cho việc phát hiện và điều trị bệnh trở nên khó khăn.

Dưới đây là các triệu chứng nhận biết theo biện chứng luận trị:

• Đau bụng (Phúc thống): Ban đầu, người bệnh có thể cảm thấy đau bụng âm ỉ do tỳ vị hư hàn. Sau đó, nếu nhiệt tà tích tụ hoặc khí trệ nặng, cơn đau sẽ trở nên liên tục, không phụ thuộc vào việc ăn uống. Đau thường đi kèm với cảm giác sôi bụng, đầy bụng hoặc nóng ruột – đây chính là biểu hiện của tình trạng khí cơ tại trung tiêu bị đình trệ.
• Rối loạn đại tiện: Người cao tuổi thường gặp táo bón (do huyết hư, tân dịch khô kiệt không nhuận được tràng) hoặc tiêu chảy (do tỳ hư thấp trệ). Táo bón có thể kéo dài 4-5 ngày, phân nhỏ như phân dê (thể âm hư). Trong khi tiêu chảy có thể kéo dài 3 – 4 ngày với phân lỏng, sống phân (thể tỳ thận dương hư). Một số trường hợp gặp cả hai triệu chứng xen kẽ, dân gian gọi là “lúc ráo lúc nát”.

Ngoài các triệu chứng tại chỗ, người bệnh còn gặp tình trạng sức khỏe suy yếu, ăn không ngon (tỳ mất kiện vận), giảm cân, dễ nóng giận (can hỏa vượng), hay quên, mất ngủ (tâm huyết hư)… do chính khí bị tổn hao nặng nề.

Tham khảo thêm: khi nào cần nội soi đại tràng và thông tin cần biết

Chẩn đoán viêm đại tràng ở người già theo sự kết hợp Đông – Tây y

Vì biểu hiện lâm sàng ở người cao tuổi thường mờ nhạt, việc kết hợp các phương pháp chẩn đoán hiện đại là vô cùng cần thiết để tránh nhầm lẫn với các chứng bệnh khác. Tây y tập trung vào việc tìm kiếm các tổn thương thực thể thông qua xét nghiệm phân hoặc cấy phân.

Để đảm bảo độ chính xác, siêu âm hoặc chụp X-quang đại tràng giúp quan sát cấu trúc lòng ruột. Trong trường hợp có đi ngoài phân kèm máu (thể huyết nhiệt) hoặc giảm cân không rõ nguyên nhân, nội soi đại tràng cần được thực hiện sớm để loại trừ nguy cơ ung thư – vốn là một nỗi lo lớn ở người cao tuổi.

Điều trị viêm đại tràng ở người già: Lấy điều lý làm trọng

Điều trị viêm đại tràng ở người cao tuổi cần sự tinh tế. Phương pháp Tây y thường bao gồm các thuốc 5-aminosalicylates, corticosteroid hoặc thuốc ức chế miễn dịch để kiểm soát triệu chứng viêm cấp tính. Tuy nhiên, việc lạm dụng hóa dược ở người già dễ gây phản ứng phụ lên gan, thận và làm khô tân dịch, khiến niêm mạc đại tràng càng thêm suy yếu.

Tham khảo thêm: viêm đại tràng nên ăn quả gì? lời khuyên từ chuyên gia

Đối với thể táo bón (Đại tiện bí kết)

Trong Đông y, táo bón ở người già phần lớn do “huyết hư tân dịch khô” hoặc “khí hư nhu động kém”. Để khắc phục, bên cạnh việc sử dụng thuốc nhuận tràng theo chỉ dẫn y tế, bà con cần chú trọng vào việc dưỡng âm, sinh tân:

• Xây dựng chế độ ăn giàu dinh dưỡng, bổ sung thực phẩm nhiều chất xơ để nhuận tràng tự nhiên.
• Uống đủ nước mỗi ngày (ít nhất 1,5 – 2 lít) để tưới mát lòng ruột, giúp “hành thuyền đại tràng” trơn tru hơn.
• Tăng cường vận động nhẹ nhàng để kích thích khí huyết lưu thông, tránh tình trạng khí trệ tại ruột.
• Tạo thói quen đi đại tiện đúng giờ để thiết lập lại nhịp sinh học cho cơ thể.

Bà con có thể ứng dụng các thảo dược quanh ta để nhuận tràng nhẹ nhàng:

• Nha đam: Có tính hàn, giúp thanh nhiệt, làm mềm phân. Sử dụng 1 – 2 nhánh lá nha đam gọt vỏ, xay nhuyễn với 3 muỗng mật ong uống hàng ngày để tư nhuận đường ruột.
• Dầu mè (Hắc chi ma): Đây là vị thuốc quý giúp nhuận tràng, giải quyết tình trạng phân khô kết do thiếu dầu. Thêm 1-2 muỗng dầu mè vào khẩu phần ăn hàng ngày giúp bảo vệ niêm mạc đại tràng.
• Trà gừng hoặc bạc hà: Gừng giúp ôn trung tán hàn, thúc đẩy tiêu hóa; trong khi bạc hà giúp sơ can giải uất, giảm co thắt đại tràng rất tốt.

Đối với thể lỏng (Tiết tả)

Tiêu chảy ở người cao tuổi thường do Tỳ hư hoặc Thận dương hư (mệnh môn hỏa suy). Điều trị cần tập trung vào việc kiện tỳ, sáp tràng, chỉ tả. Ngoài việc dùng men vi sinh hay thuốc co thắt theo đơn, bà con có thể áp dụng các liệu pháp thảo dược lành tính:

• Trà hoa cúc: Chứa tannin có tác dụng sáp tràng (làm se niêm mạc), giúp giảm tình trạng đi ngoài lỏng.
• Trà vỏ cam (Trần bì): Vỏ cam chín để lâu năm là vị thuốc Trần bì quý giá, có tác dụng lý khí, kiện tỳ, giúp cầm tiêu chảy do lạnh bụng nhanh chóng.
• Quả việt quất: Chứa hoạt chất anthocyanosides không chỉ chống oxy hóa mà còn kháng khuẩn, giúp làm sạch đường ruột tự nhiên. Tuy nhiên, chỉ nên dùng lượng vừa phải (200 – 400 gram) để tránh đầy trướng bụng.

Viêm đại tràng ở người già là bệnh lý mạn tính, gắn liền với sự suy giảm của tạng phủ theo thời gian. Do đó, người bệnh cần kiên trì thăm khám và điều trị theo lộ trình bài bản. Sự kết hợp giữa chế độ dinh dưỡng khoa học, vận động hợp lý và các bài thuốc Nam dược tinh túy chính là “chìa khóa” giúp bà con tìm lại sự bình yên cho hệ tiêu hóa ở tuổi xế chiều.

Có thể bạn quan tâm:

• viêm đại tràng ở trẻ em do đâu? điều trị và phòng ngừa
• cách làm sạch đại tràng tự nhiên – đơn giản tại nhà