Psoriasis Là Gì? Và Các Thông Tin Cần Biết

Psoriasis trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là ngứa. Ngoài ra, đây còn là tên khoa học của một bệnh lý ngoài da mãn tính, khiến da bị khô, bong tróc hoặc thậm chí là nứt nẻ và chảy máu. Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, đây không chỉ là bệnh ngoài da mà là sự phản ánh của những bất ổn sâu bên trong cơ thể.

Psoriasis là gì? Góc nhìn giao thoa Đông – Tây y

Bệnh vẩy nến hay còn gọi là Psoriasis, xuất phát từ gốc từ Hy Lạp mang nghĩa là “ngứa”. Điều này cho thấy ngứa ngáy chính là triệu chứng cơ bản và gây khó chịu nhất của căn bệnh này.

Theo y học hiện đại, bệnh vẩy nến được định nghĩa là một tình trạng viêm da mãn tính có liên quan chặt chẽ đến rối loạn hệ thống miễn dịch. Khi các tế bào bạch cầu tấn công nhầm các tế bào khỏe mạnh, quá trình tái tạo da bị đẩy nhanh gấp nhiều lần bình thường. Kết quả là các tế bào da chưa kịp trưởng thành đã đẩy lên bề mặt, tích tụ thành những mảng đỏ, phủ vảy bạc như nến.

Gợi ý: Vảy nến ở tay, chân: cách điều trị và chăm sóc hợp lý

Một số thông tin cần biết về bệnh vẩy nến (Psoriasis)

1. Tỷ lệ mắc bệnh và yếu tố cơ địa

Bệnh vẩy nến không phân biệt đối tượng, giới tính hay địa vị xã hội. Tuy nhiên, số liệu thực tế cho thấy bệnh thường khởi phát phổ biến trong độ tuổi thanh tân từ 15 đến 35 tuổi. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2016, có khoảng 0,09% – 11,43% dân số thế giới (tương đương 100 triệu người) phải sống chung với căn bệnh này, trong đó nhiều trường hợp diễn tiến nghiêm trọng.

Y học hiện đại nhấn mạnh vai trò của di truyền và rối loạn miễn dịch. Trong khi đó, Đông y cho rằng yếu tố “tiên thiên bất túc” (thể trạng yếu từ trong bụng mẹ) kết hợp với các tác nhân “phong – hàn – thấp – nhiệt” từ môi trường bên ngoài chính là mồi lửa khiến bệnh bùng phát.

2. Triệu chứng phổ biến: Khi “Huyết nhiệt” lộ ra mặt da

Các dấu hiệu của vẩy nến thường rất đặc trưng, dễ nhận biết nhưng cũng đầy ám ảnh:

• Xuất hiện các mảng da dày, đỏ rực, bao phủ bởi lớp vảy trắng bạc li ti.
• Cảm giác ngứa ngáy dữ dội hoặc đau nhức, châm chích.
• Da khô ráp, sần sùi, dễ nứt nẻ và chảy máu khi vận động hoặc thay đổi thời tiết.
• Móng tay, móng chân trở nên dày hơn, có các lỗ nhỏ li ti hoặc biến dạng.
• Tổn thương có thể xuất hiện ở bất cứ đâu: từ da đầu, rìa chân tóc đến khuỷu tay, đầu gối, vùng kín hay thậm chí là toàn thân.

Tham khảo thêm: Bệnh vẩy nến da đầu là gì? triệu chứng và cách trị

3. Các loại bệnh vảy nến thường gặp

Tùy vào hình thái lâm sàng, y học phân chia vẩy nến thành nhiều thể khác nhau:

• Vẩy nến mảng bám (vẩy nến thể mảng): Đây là thể phổ biến nhất, gây ra các mảng đỏ lớn, đóng vảy bạc dày, thường thấy ở khuỷu tay, đầu gối.
• Vẩy nến thể giọt (Guttate psoriasis): Thường xuất hiện sau một đợt nhiễm trùng đường hô hấp (như viêm họng do vi khuẩn), biểu hiện bằng những chấm đỏ nhỏ như hạt đậu rải rác khắp cơ thể.
• Vẩy nến đảo ngược (Inverse psoriasis): Xuất hiện ở các nếp gấp như nách, háng, dưới ngực. Thể này thường đỏ rực nhưng ít vảy hơn do độ ẩm ở các vùng da này cao.
• Vẩy nến thể mủ (Pustular psoriasis): Một thể nặng với sự xuất hiện của các mụn mủ trắng trên nền da đỏ rực, kèm theo sốt và mệt mỏi.
• Vẩy nến Erythrodermic: Thể đỏ da toàn thân, cực kỳ nguy hiểm vì làm mất khả năng bảo vệ của da, gây rối loạn thân nhiệt và mất nước.

Ngoài ra, bệnh có thể biến chứng sang viêm khớp vẩy nến, gây đau nhức và biến dạng các khớp xương.

4. Nguyên nhân và các yếu tố kích hoạt bùng phát

Mặc dù nguyên nhân chính xác vẫn còn là ẩn số của y học hiện đại, nhưng vẩy nến được xác định không phải bệnh lây nhiễm. Bạn hoàn toàn có thể yên tâm khi tiếp xúc gần với người bệnh.

Tuy nhiên, bệnh rất dễ bùng phát mạnh mẽ khi gặp các yếu tố rủi ro:

• Di truyền từ gia đình.
• Tâm lý căng thẳng, stress kéo dài (trong Đông y gọi là Can khí uất kết).
• Chấn thương da, nhiễm trùng (nhiễm HIV, viêm họng…).
• Sử dụng thuốc tây không kiểm soát (thuốc chẹn beta, thuốc chống viêm không steroid…).
• Lối sống không khoa học: Hút thuốc, uống rượu bia quá mức, béo phì.
• Thời tiết khô hanh kéo lạnh khiến da mất độ ẩm trầm trọng.

Đọc thêm: Cách phòng chống bệnh vảy nến bùng phát, lây lan

5. Chẩn đoán và điều trị: Sự kết hợp giữa chứng minh khoa học và kinh nghiệm dân gian

Bác sĩ thường chẩn đoán vẩy nến thông qua quan sát lâm sàng và hỏi han tiền sử bệnh lý. Trong một số trường hợp phức tạp, sinh thiết da sẽ được thực hiện để có kết quả chính xác nhất.

Về điều trị, y học hiện đại cung cấp nhiều giải pháp như:

• Thuốc bôi tại chỗ: Corticoid, dẫn xuất Vitamin D3 (Calcipotriene), Acid Salicylic để bóc tách vảy.
• Quang trị liệu: Sử dụng tia UV để ức chế quá trình tăng sinh tế bào da.
• Thuốc sinh học: Nhắm trúng đích vào các mắt xích của hệ miễn dịch (thường dành cho thể nặng).

6. Biến chứng và lời khuyên chăm sóc lâu dài

Vẩy nến không chỉ dừng lại ở ngoài da. Nếu không được kiểm soát tốt, nó có thể kéo theo một loạt hệ lụy sức khỏe như:

• Viêm khớp vẩy nến gây tàn phế.
• Tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường.
• Gây rối loạn tâm lý, trầm cảm do mặc cảm ngoại hình.
• Ảnh hưởng đến thị lực (viêm kết mạc, viêm màng bồ đào).

Để sống chung hòa bình với căn bệnh này, người bệnh cần duy trì một tâm thế lạc quan, chế độ ăn uống thanh đạm (ít thịt đỏ, nhiều rau xanh), dưỡng ẩm da thường xuyên và tuân thủ lộ trình điều trị của chuyên gia.

Có thể bạn quan tâm:

• Vảy nến thể giọt là gì? nguyên nhân, triệu chứng và cách trị
• Bệnh vảy nến có ngứa không? điều trị như thế nào?