Các Loại Thuốc, Chế Độ Ăn Uống Và Sinh Hoạt Cho Bệnh Nhân Đau Dạ Dày

Có rất nhiều nguyên nhân gây đau dạ dày, nhưng tùy vào từng trường hợp mà bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp phù hợp. Bệnh nhân nên tham khảo một số thông tin hướng dẫn về việc điều trị đau dạ dày bằng thuốc, cũng như các biện pháp cải thiện chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý để đảm bảo hiệu quả khi áp dụng.

Góc nhìn Đông – Tây y về căn bệnh đau dạ dày

Trong y học hiện đại, đau dạ dày thường được hiểu là hệ quả của sự mất cân bằng giữa yếu tố tấn công (axit HCl, pepsin, vi khuẩn HP) và yếu tố bảo vệ (niêm mạc dạ dày, chất nhầy). Khi lớp màng bảo vệ bị tổn thương, axit sẽ ăn mòn thành dạ dày gây ra các cơn đau, viêm loét hoặc trào ngược.

Dưới lăng kính Đông y, đau dạ dày thuộc phạm vi chứng “Vị quản thống”. Nguyên nhân không chỉ nằm ở tại dạ dày (Vị) mà còn liên quan mật thiết đến các tạng phủ khác như Can (gan) và Tỳ (lá lách). Sự mất cân bằng âm dương, khí huyết ứ trệ, hoặc “Can khí phạm Vị” (căng thẳng gây áp lực lên dạ dày) là những tác nhân chính khiến bà con chịu cảnh đau đớn, đầy bụng, khó tiêu.

Một số loại thuốc điều trị dạ dày thường được sử dụng

Trên thị trường hiện nay có rất nhiều loại thuốc giúp điều trị nhanh chóng tình trạng đau dạ dày. Mỗi trường hợp sẽ được chỉ định các loại thuốc khác nhau. Người bệnh nên đến bác sĩ để được kiểm tra tình trạng bệnh, sau đó sẽ được kê đơn các loại thuốc phù hợp để việc điều trị có kết quả tốt hơn.

Dưới đây là các nhóm thuốc Tây y phổ biến, tương ứng với các cơ chế điều lý trong y học cổ truyền:

1. Thuốc trung hòa axit dạ dày (Kháng toan)

Nếu tình trạng đau dạ dày xuất phát từ việc dịch vị dạ dày tiết ra quá nhiều axit gây trào ngược, ợ nóng, khó tiêu, viêm loét dạ dày,… người bệnh có thể sử dụng các loại thuốc trung hòa axit dạ dày để cải thiện triệu chứng. Nhóm này tương đồng với việc sử dụng các vị thuốc có tính kiềm tự nhiên trong Đông y để “tả hỏa”, giảm tính nóng rát tại vị quản.

• Nhóm thuốc trung hòa trực tiếp: Như Mylanta® và Gas-X® chứa Simethicone giúp làm giảm chứng đầy hơi, khó tiêu do khí trệ.
• Thuốc ức chế thụ thể H2: Chứa Nizatidine (Axid AR®), Ranitidine (Zantac 75®), Famotidine (Pepcid AC®)… giúp giảm tiết dịch vị từ xa.
• Thuốc ức chế Proton (PPI): Giúp làm giảm axit mạnh hơn bằng cách khóa các “bơm axit” như Omeprazole (Prilosec®), Lansoprazole (Prevacid®).
• Thuốc bảo vệ niêm mạc: Bismuth subsalicylate (Pepto-Bismol®), Sucralfate (Carafate®) tạo lớp màng bao phủ, tương tự như tác dụng của các vị thuốc như Ô tặc cốt trong Đông y.

Xem thêm: đau dạ dày quặn từng cơn – cách khắc phục như thế nào?

2. Thuốc điều hòa cơ vòng và nhu động

Bệnh nhân đau dạ dày thường gặp tình trạng khí nghịch (thức ăn đẩy ngược lên trên). Tây y chỉ định Metoclopramide (Reglan®) hoặc các thuốc Prokinetic để tống đẩy thức ăn nhanh hơn xuống ruột non. Trong Đông y, đây chính là quá trình “Giáng nghịch” – đưa khí đi xuống đúng chiều sinh lý của nó.

3. Thuốc làm mềm phân và nhuận tràng

Khi Tỳ vị suy yếu, chức năng vận hóa đồ ăn kém thường dẫn đến táo bón, tích tụ độc tố. Các loại thuốc như Methylcellulose, Sterculia hỗ trợ giữ nước làm mềm phân. Đông y gọi đây là phương pháp “Thông hạ”, giúp làm sạch đường tiêu hóa, giảm áp lực lên dạ dày.

Đặc biệt, nếu nguyên nhân do vi khuẩn H. Pylori, bệnh nhân cần tuân thủ phác đồ kháng sinh. Việc này đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ để tránh tình trạng lờn thuốc hoặc tác dụng phụ lên hệ vi sinh đường ruột.

Nguyên tắc “Thực trị” – Chế độ ăn uống cho người đau dạ dày

Bên cạnh việc điều trị thì chế độ dinh dưỡng đóng vai trò then chốt. Đông y gọi đây là “Thực trị” – dùng thức ăn làm thuốc. Các chuyên gia khuyến cáo bệnh nhân cần tuân thủ các nguyên tắc vàng sau:

• Ăn uống điều độ, hình thành phản xạ: Việc ăn đúng lượng, đúng giờ giúp dạ dày hình thành phản xạ tiết dịch vị ổn định. Điều này giúp tránh tình trạng “vị hỏa” quá vượng khi đói hoặc “thực tích” (đọng thức ăn) khi quá no.
• Ăn chậm, nhai kỹ: Khi nhai kỹ, nước bọt (tân dịch) tiết ra nhiều enzym giúp phân giải thức ăn ngay từ khoang miệng, giảm tải cho “cối xay” dạ dày.
• Hạn chế đồ chiên xào, dầu mỡ: Thực phẩm nhiều dầu mỡ gây cản trở quá trình vận hóa của Tỳ, tạo ra “thấp nhiệt” khiến bụng luôn đầy chướng, óch ách.
• Tránh đồ lên men và muối chua: Cà muối, dưa muối chứa axit và muối cao làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc và kích hoạt các yếu tố gây ung thư.
• Cẩn trọng với đồ lạnh: Dạ dày ưa ấm, ghét lạnh (vị thích ôn, ố hàn). Đồ lạnh làm co mạch máu, giảm máu nuôi dưỡng niêm mạc, dễ gây đau quặn.
• Uống nước đúng cách: Tốt nhất nên uống nước sau khi thức dậy hoặc trước ăn 30 phút để không làm loãng dịch vị (vị dịch).
• Kiêng chất kích thích: Rượu bia, thuốc lá làm tiêu hao “vị âm”, khiến thành dạ dày khô, dễ bị axit bào mòn.
• Bổ sung Vitamin C từ rau củ: Giúp tăng cường sức đề kháng cho hệ tiêu hóa, hỗ trợ làm lành các vết loét tự nhiên.

Tham khảo thêm: đau dạ dày đắng miệng: Nguyên nhân do đâu? Khắc phục làm sao?

Chế độ sinh hoạt: Giữ tâm an để dạ dày yên

Đông y quan niệm “Nội thương thất tình” (bảy loại cảm xúc) ảnh hưởng trực tiếp đến tạng phủ. Lo nghĩ nhiều hại Tỳ, giận dữ hại Can. Vì vậy, lối sống tinh thần đóng vai trò cực kỳ quan trọng:

• Giữ tâm thế lạc quan: Tránh căng thẳng, mệt mỏi kéo dài. Stress chính là tác nhân khiến Can khí uất kết, tấn công ngược lại dạ dày gây đau.
• Vận động hợp lý: Tập thể thao giúp khí huyết lưu thông, nhưng tuyệt đối không tập ngay sau khi ăn. Hãy dành 30 phút nghỉ ngơi để máu tập trung về dạ dày hỗ trợ tiêu hóa.
• Massage vùng bụng: Trước khi đi ngủ, massage bụng theo chiều kim đồng hồ khoảng 15-20 phút giúp làm ấm vùng trung tiêu, thúc đẩy nhu động ruột hoạt động trơn tru.
• Ngủ đủ giấc: Ban đêm là thời gian cơ thể phục hồi tổn thương. Thiếu ngủ khiến dạ dày phải làm việc quá tải, không có thời gian tái tạo niêm mạc.

Việc kết hợp dùng các loại thuốc phù hợp, tuân thủ theo chế độ ăn uống lành mạnh và thiết lập một thói quen sinh hoạt khoa học là điều vô cùng quan trọng trong quá trình điều trị đau dạ dày. Dù bệnh chỉ mới ở giai đoạn đầu, các triệu chứng còn nhẹ, nhưng người bệnh tuyệt đối không được chủ quan. Cần điều trị bệnh sớm để tránh các biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng đến sức khỏe trong tương lai.

Thông tin tham khảo:

• Gợi ý 5 cách chữa đau dạ dày khẩn cấp – hiệu quả nhanh chóng
• 7+ thuốc trị đau dạ dày cho trẻ em an toàn, hiệu quả