Đau Dạ Dày Khi Mang Thai Có Nguy Hiểm Không? Cách Điều Trị

Đau dạ dày khi mang thai là tình trạng phổ biến, nhưng thường không nghiêm trọng và đáp ứng các phương pháp điều trị tại nhà. Tuy nhiên, bà bầu nên hỏi ý kiến của bác sĩ để được tư vấn chính xác nhất.

Nguyên nhân dẫn đến đau dạ dày khi mang thai dưới góc nhìn Đông – Tây y

Đau dạ dày khi mang thai có thể ảnh hưởng đến hơn 50% các trường hợp, gây ra các triệu chứng như đau vùng thượng vị, ợ nóng, buồn nôn, chướng bụng, khó tiêu, nóng rát dạ dày, mất cảm giác ngon miệng và giảm cân. Trong y học cổ truyền, tình trạng này thường được gọi là chứng “Vị quản thống”. Khi mang thai, cơ thể phụ nữ có những biến đổi sâu sắc về cả huyết học và tạng phủ, khiến Tỳ Vị vốn dĩ đang phải nuôi dưỡng thai nhi trở nên dễ bị tổn thương hơn.

Dưới đây là sự kết hợp giải thích giữa cơ chế sinh lý hiện đại và biện chứng luận trị Đông y qua từng giai đoạn:

Ba tháng đầu (Giai đoạn hình thành thai nhi):

• Dưới góc nhìn Tây y: Sự biến đổi mạnh mẽ của các hormone (đặc biệt là nội tiết tố progesterone) làm giãn các cơ trơn trong hệ tiêu hóa, khiến thức ăn di chuyển chậm lại. Đồng thời, sự tăng sản xuất axit dạ dày khiến niêm mạc dễ bị kích thích.
• Dưới góc nhìn Đông y: Đây là lúc “Huyết tập trung nuôi thai”, dẫn đến tình trạng Can huyết không đủ để sơ tiết, gây ra hiện tượng Can khí uất kết, phạm vào Tỳ Vị. Khí cơ không thông suốt dẫn đến nghịch lên trên gây buồn nôn, đau tức vùng thượng vị.

Ba tháng giữa (Giai đoạn phát triển):

• Áp lực của tử cung: Khi thai nhi phát triển, tử cung tăng kích thước và tạo áp lực cơ học trực tiếp lên các cơ quan nội tạng. Dạ dày bị đẩy lên cao hơn vị trí bình thường, làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày.
• Chuyển dạ giả và ốm nghén: Sự thay đổi vị trí của thai nhi và các cơn co thắt nhẹ có thể tạo cảm giác khó chịu tương tự như đau dạ dày.
• Góc nhìn Đông y: Lúc này, Tỳ vị phải làm việc quá tải để chuyển hóa tinh hoa đồ ăn thức uống nuôi dưỡng cả mẹ và con. Nếu Tỳ Vị hư nhược, vận hóa kém sẽ sinh ra đàm thấp, gây trướng bụng, đầy hơi.

Ba tháng cuối (Giai đoạn về đích):

• Áp lực từ thai nhi: Trọng lượng của thai nhi đạt mức tối đa tạo áp lực cực lớn lên vùng thượng vị, dễ gây ra tình trạng trào ngược axit.
• Thay đổi cơ bắp: Sự chuẩn bị cho quá trình sinh nở khiến các nhóm cơ vùng bụng và khung chậu co thắt thường xuyên hơn, gián tiếp ảnh hưởng đến hoạt động co bóp của dạ dày.
• Góc nhìn Đông y: Đây là giai đoạn dễ xuất hiện tình trạng “Tâm hỏa vượng” hoặc “Vị nhiệt”. Khí của thai nhi lúc này lớn mạnh, nếu không điều hòa tốt dễ gây hỏa nhiệt thiêu đốt tân dịch ở dạ dày, dẫn đến cảm giác nóng rát, đau rát vùng ức.

có thể bạn muốn biết: đau dạ dày khi mang thai 3 tháng cuối và những điều cần biết

Bà bầu đau dạ dày có nguy hiểm không?

Về cơ bản, phần lớn các trường hợp đau dạ dày khi mang thai là phản ứng sinh lý bình thường trước sự thay đổi của cơ thể. Tuy nhiên, theo lý luận Đông y, “Vị là bể chứa của ngũ cốc”, nếu dạ dày bất ổn kéo dài sẽ khiến nguồn dinh dưỡng nuôi thai nhi (Hậu thiên chi bản) bị suy giảm, khiến thai nhi yếu hoặc mẹ bị suy nhược.

Bà bầu cần đặc biệt lưu ý đi khám ngay nếu xuất hiện các triệu chứng báo động sau:

• Đau dữ dội: Cơn đau nhói buốt, đột ngột có thể là dấu hiệu của viêm loét dạ dày tiến triển hoặc thậm chí là thủng dạ dày.
• Nôn mửa nhiều: Gây mất nước và điện giải nghiêm trọng (Đông y gọi là mất tân dịch), làm khí huyết hư hao.
• Sốt cao: Dấu hiệu của nhiệt độc xâm nhập hoặc nhiễm trùng cấp tính.
• Đi ngoài ra máu hoặc phân đen: Đây là biểu hiện của chứng “Viễn huyết” trong Đông y, cảnh báo tình trạng chảy máu dạ dày cực kỳ nguy hiểm.
• Mệt mỏi, vàng da: Có thể liên quan đến chức năng Can Đạm (Gan, Mật) bị đình trệ.

Phương pháp điều trị đau dạ dày khi mang thai

Nguyên tắc điều trị cho phụ nữ có thai luôn ưu tiên sự an toàn, bảo trọng thai nhi (an thai) đồng thời điều hòa Tỳ Vị.

1. Biện pháp tự chăm sóc và điều chỉnh lối sống (Điều dưỡng Tỳ Vị)

Trong Đông y, chế độ ăn uống và sinh hoạt đóng vai trò “trị bệnh từ gốc”. Việc thiết lập một chế độ sinh hoạt khoa học sẽ giúp cân bằng lại âm dương khí huyết:

• Chia nhỏ bữa ăn: Việc chia 5-6 bữa giúp giảm bớt “áp lực vận hóa” cho Tỳ vị, tránh tình trạng thực tích (thức ăn ứ đọng) gây ợ chua.
• Ăn chậm nhai kỹ: Giúp thức ăn được hòa trộn với tân dịch, hỗ trợ dạ dày tiêu hóa nhẹ nhàng hơn.
• Tránh thức ăn kích thích: Đồ cay nóng (tính nhiệt), đồ chua (tính axit mạnh), dầu mỡ (gây thấp nhiệt) đều là “kẻ thù” của niêm mạc dạ dày lúc này.
• Uống đủ nước và ngủ đủ giấc: Giúp dưỡng âm, giảm hỏa và hỗ trợ quá trình thanh lọc cơ thể.
• Tập thể dục nhẹ nhàng: Các động tác vận động vừa phải giúp khí huyết lưu thông, tránh tình trạng khí trệ ở vùng bụng.

2. Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ

Khi các biện pháp điều chỉnh lối sống không mang lại hiệu quả, việc sử dụng thuốc Tây y có thể được cân nhắc dưới sự kiểm soát chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa. Mục tiêu là kiểm soát triệu chứng nhanh để tránh suy nhược cơ thể.

Các nhóm thuốc thường gặp:

• Thuốc kháng axit (Antacids): Giúp trung hòa dịch vị tức thì, giảm cảm giác nóng rát.
• Thuốc ức chế bơm proton (PPI): Ngăn chặn việc sản xuất axit quá mức.
• Thuốc chống co thắt: Giảm các cơn đau do co bóp dạ dày quá mạnh.

3. Áp dụng mẹo dân gian lành tính (Sử dụng thảo dược Nam dược)

Việc sử dụng các vị thuốc quanh vườn có tính vị ôn hòa, an toàn cho thai phụ là lựa chọn ưu tiên trong y học cổ truyền:

• Gừng tươi (Sinh khương): Có vị cay, tính ấm, tác dụng tán hàn, ôn trung, chỉ nôn. Uống trà gừng ấm giúp làm dịu dạ dày và giảm cảm giác buồn nôn hiệu quả.
• Mật ong: Là vị thuốc “Bổ trung”, giúp nhuận tràng, bao phủ và làm lành niêm mạc dạ dày bị tổn thương. Kết hợp với chanh loãng giúp điều hòa môi trường axit dạ dày.
• Sữa chua: Cung cấp lợi khuẩn, hỗ trợ công năng vận hóa của Tỳ vị.
• Chườm ấm: Sử dụng hơi ấm để tán hàn, hành khí, giúp giảm các cơn co thắt gây đau dạ dày.

Chăm sóc toàn diện cho bà bầu đau dạ dày

Để bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé, việc chăm sóc cần phối hợp giữa chế độ ăn, sinh hoạt và tâm lý:

Về chế độ ăn uống:
Cần tuân thủ nguyên tắc “Ăn chín, uống sôi, thanh đạm”. Nên ưu tiên các loại thực phẩm dễ tiêu hóa nhưng giàu dinh dưỡng như cháo, súp, các loại rau xanh giàu chất xơ để tránh táo bón (một nguyên nhân gây tăng áp lực lên vùng bụng). Đặc biệt nên bổ sung các thực phẩm có tính kiềm nhẹ để trung hòa axit tự nhiên.

Về sinh hoạt và tâm lý:
Căng thẳng, lo âu (Can uất) là nguyên nhân hàng đầu khiến bệnh dạ dày khởi phát hoặc nặng hơn. Bà bầu cần giữ tâm thế lạc quan, dành thời gian nghỉ ngơi, nghe nhạc hoặc thiền định để “an tâm thì vị mới yên”.

Tầm quan trọng của việc thăm khám:
Đau dạ dày đôi khi là “mặt nạ” của các vấn đề khác như tiền sản giật (đau vùng thượng vị kèm phù, cao huyết áp) hoặc các vấn đề về túi mật. Việc thăm khám định kỳ sẽ giúp bác sĩ loại trừ các nguy cơ này.

có thể bạn quan tâm:

• dấu hiệu trào ngược dạ dày khi mang thai và cách khắc phục
• bị trĩ khi mang thai 3 tháng cuối nguy hiểm không & cách xử lý