Đau Dạ Dày Khi Mang Thai 3 Tháng Cuối Và Những Điều Cần Biết

Đau dạ dày khi mang thai 3 tháng cuối là tình trạng tương đối phổ biến, thường được Đông y lý giải là do sự mất cân bằng của tỳ vị và khí huyết trong giai đoạn cơ thể người mẹ phải dồn lực nuôi dưỡng thai nhi. Tình trạng này không chỉ gây khó chịu đơn thuần mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của cả mẹ và bé nếu không được xử lý đúng cách từ sớm.

Tìm hiểu về bệnh đau dạ dày khi mang thai 3 tháng cuối dưới góc nhìn Y học

Mang thai là thời kỳ “âm huyết tụ lại nuôi thai”, khiến cơ thể người phụ nữ rơi vào trạng thái nhạy cảm. Theo quan niệm Đông y, dạ dày (vị) và lá lách (tỳ) là nguồn gốc của hậu thiên, nơi tạo ra dinh dưỡng để nuôi sống cơ thể và thai nhi. Khi bước vào 3 tháng cuối, thai nhi lớn dần khiến các tạng phủ bị chèn ép, dẫn đến tình trạng khí trệ, huyết ứ, từ đó khởi phát các cơn bệnh đau dạ dày.

Nguyên nhân gây bệnh theo biện chứng luận trị

Có rất nhiều yếu tố khiến mẹ bầu bị đau dạ dày trong giai đoạn này, được phân tích dựa trên cả cơ chế sinh lý hiện đại và y lý cổ truyền:

• Tử cung phát triển (Sự chèn ép tạng phủ): Khi thai nhi phát triển mạnh ở tam cá nguyệt cuối, tử cung mở rộng gây áp lực trực tiếp lên dạ dày. Theo Tây y, điều này làm dạ dày bị lệch vị trí, van tâm vị dễ bị hở gây trào ngược. Theo Đông y, đây là tình trạng “Khí trệ”, làm cho vị khí không thể giáng xuống mà ngược lên trên, gây đau và khó tiêu.
• Vấn đề tâm lý (Can khí uất kết): Tâm lý căng thẳng, lo âu về kỳ sinh nở hay trầm cảm thai kỳ làm ảnh hưởng đến chức năng sơ tiết của tạng Can. Can mộc khắc Tỳ thổ, khi tinh thần không thông suốt, Can khí vượng sẽ tấn công vào dạ dày (Vị), gây ra những cơn đau kịch phát.

Xem thêm: stress gây đau dạ dày – lý do khiến bệnh ngày càng tăng

• Chế độ dinh dưỡng không hợp lý (Thực tích): Việc tẩm bổ quá mức với các thực phẩm khó tiêu, nhiều đạm, dầu mỡ khiến tỳ vị bị quá tải. Thức ăn đình trệ lâu ngày hóa nhiệt, gây đầy hơi, ăn không tiêu và kích hoạt cơn đau dạ dày dữ dội hơn.

Triệu chứng đau dạ dày đặc trưng ở mẹ bầu

Tình trạng đau dạ dày trong 3 tháng cuối thường đi kèm với các biểu hiện của sự rối loạn vận hóa khí huyết:

• Đau thượng vị: Cảm giác đau âm ỉ hoặc nóng rát vùng dưới ức, đôi khi đau nhói do khí bị tắc nghẽn.
• Chướng bụng, đầy hơi: Do tỳ vị mất chức năng vận hóa, thức ăn bị ứ trệ.
• Ợ hơi, ợ chua: Vị khí nghịch lên trên mang theo dịch vị axit.
• Nôn và buồn nôn: Tình trạng này thường nặng hơn so với lúc bình thường do áp lực từ thai nhi.
• Cơ thể mệt mỏi, sắc mặt kém: Do “Tỳ hư không nhuận”, dinh dưỡng không được hấp thụ tốt để nuôi cơ thể mẹ.

Khi nào mẹ bầu cần đến gặp bác sĩ?

Dù đau dạ dày là phổ biến, nhưng bà con cần phân biệt rõ với các dấu hiệu nguy hiểm khác. Hãy thăm khám ngay nếu thấy:

• Đau bụng vùng trên dữ dội, không thuyên giảm khi nghỉ ngơi.
• Đau kèm theo chảy máu âm đạo (dấu hiệu nguy hiểm đến thai nhi).
• Cơn đau xuất hiện cùng các đợt co thắt tử cung mạnh.
• Sốt cao, chóng mặt, đau đầu hoặc khó thở.

Tham khảo thêm: đau dạ dày sau khi ăn – nguyên nhân và cách điều trị

Mối nguy hại của đau dạ dày giai đoạn cuối thai kỳ

Giai đoạn 3 tháng cuối là lúc thai nhi cần nguồn năng lượng và dưỡng chất lớn nhất để hoàn thiện các cơ quan. Nếu dạ dày người mẹ bị tổn thương, chức năng “thu nạp và chuyển hóa” bị đình trệ, trẻ sẽ không nhận đủ chất dinh dưỡng cần thiết, dễ dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng bào thai.

Hơn nữa, các cơn đau kéo dài gây tình trạng “Tâm bất an”, khiến mẹ bầu mất ngủ, lo lắng thái quá. Theo quan niệm Đông y, khi người mẹ không được nghỉ ngơi, khí huyết sẽ hao tổn, không đủ để nuôi dưỡng thai nhi, làm tăng nguy cơ tiền sản giật hoặc sinh non do các cơn co thắt dạ dày kích ứng lên tử cung.

Phương pháp cải thiện đau dạ dày an toàn cho mẹ bầu

Hạn chế tối đa thuốc Tây y là nguyên tắc hàng đầu. Thay vào đó, việc kết hợp điều chỉnh lối sống và sử dụng các phương pháp tự nhiên từ Đông y sẽ mang lại hiệu quả bền vững hơn.

1. Thuận theo tự nhiên trong ăn uống (Thực trị)

Chế độ ăn uống cần đảm bảo nguyên tắc: “Dưỡng tỳ vị, thông khí cơ”.

• Lựa chọn thực phẩm có tính bình, dễ tiêu: Gạo tẻ, khoai tây, trứng, các loại rau màu xanh đậm.
• Tránh các thực phẩm gây “nhiệt” và “khí trệ”: Đồ cay nóng, dưa muối chua, thức ăn nhiều dầu mỡ, đồ uống có gas.
• Cách ăn: Chia nhỏ bữa ăn để không làm “vị” quá đầy, nhai kỹ để giảm bớt gánh nặng cho dạ dày.
• Nước uống: Ưu tiên nước ấm, nước gừng loãng (giúp ôn trung, tán hàn, giảm buồn nôn) hoặc các loại nước ép thanh nhiệt.

Xem thêm: người bị đau dạ dày nên ăn gì và kiêng gì?

2. Điều hòa tinh thần và lối sống (Dưỡng sinh)

Một lối sống điều độ sẽ giúp khí huyết lưu thông, giảm áp lực lên hệ tiêu hóa:

• Ngủ nghỉ đúng giờ: Đảm bảo giấc ngủ sâu giúp “Can” được nghỉ ngơi, từ đó giảm sự tấn công của Can hỏa vào Vị.
• Vận động nhẹ nhàng: Đi bộ chậm, tập các động tác yoga bà bầu giúp khí cơ lưu thông, hỗ trợ tiêu hóa.
• Thư giãn tâm trí: Nghe nhạc, thiền định để giữ cho tinh thần luôn vui vẻ, tránh uất ức.

3. Thận trọng với các loại dược phẩm

Việc tự ý dùng thuốc điều trị đau dạ dày trong giai đoạn này là cực kỳ nguy hiểm. Các hoạt chất hóa học có thể đi qua nhau thai hoặc ảnh hưởng đến sự co bóp tử cung. Bà con chỉ nên sử dụng khi có chỉ định nghiêm ngặt từ bác sĩ.

Bạn nên biết: uống thuốc dạ dày bị ra sữa và cách xử lý

Cách phòng ngừa đau dạ dày tái phát

Để bảo vệ hệ tiêu hóa trong những tuần cuối của thai kỳ, hãy thực hiện các biện pháp sau:

• Ăn uống điều độ: Không để dạ dày quá đói hoặc quá no.
• Tư thế ngủ khoa học: Nằm nghiêng bên trái, kê cao gối để giảm tình trạng trào ngược dạ dày.
• Uống đủ nước: Giúp nhuận tràng, hỗ trợ tiêu hóa nhưng tránh uống quá nhiều ngay trong bữa ăn.
• Lắng nghe cơ thể: Khi có bất kỳ dấu hiệu khó chịu nào, hãy nghỉ ngơi và theo dõi sát sao.

Đau dạ dày khi mang thai 3 tháng cuối là một thử thách, nhưng với sự kiên trì và can thiệp đúng đắn bằng Y học cổ truyền kết hợp lối sống khoa học, mẹ bầu hoàn toàn có thể vượt qua để chuẩn bị cho một kỳ sinh nở thuận lợi. Hãy nhớ rằng: “Người bệnh an thì bác sĩ mới yên lòng”, sự bình tâm của người mẹ chính là phương thuốc quý nhất cho cả mẹ và con.

Có thể bạn quan tâm:

• 5 cách chữa đau dạ dày cho bà bầu hiệu quả, an toàn
• 5 thuốc đau dạ dày cho phụ nữ mang thai tốt, an toàn