Da Bị Đỏ Mẩn Ngứa Và Tróc Vẩy Sần Sùi Là Bị Gì?

Da bị đỏ mẩn ngứa và tróc vảy sần sùi không chỉ đơn thuần là phản ứng ngoài da mà còn là tấm gương phản chiếu sự mất cân bằng của tạng phủ và khí huyết bên trong. Theo Đông y, đây là hệ quả của các tác nhân ngoại tà kết hợp với sự suy yếu của chính khí, cần được điều trị từ gốc để phục hồi vẻ khỏe mạnh cho làn da.

Trong y học cổ truyền, làn da thuộc sự quản lý của tạng Phế (phế chủ bì mao). Khi Phế khí không thông, kết hợp với các yếu tố ngoại tà như Phong, Nhiệt, Thấp xâm nhập, hoặc do can thận âm hư làm huyết nhiệt, độc tố không đào thải được ra ngoài mà tích tụ dưới da, gây nên tình trạng mẩn đỏ, ngứa ngáy và bong tróc.

Nguyên nhân khiến da bị đỏ mẩn ngứa tróc vảy theo góc nhìn Đông – Tây y kết hợp

Sự kết hợp giữa lý luận Đông y và chẩn đoán Tây y giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về 10 nguyên nhân phổ biến sau:

1. Viêm da dị ứng (Thể Phong nhiệt)

Viêm da dị ứng thường xuất hiện ở những người có cơ địa nhạy cảm (Đông y gọi là cơ địa mẫn cảm, huyết nhiệt). Khi tiếp xúc với tác nhân bên ngoài, phong tà kết hợp với nhiệt tà gây ra các nốt mẩn đỏ, ngứa dữ dội. Da thường khô, bong tróc li ti ở cánh tay, má và chân. Nếu không xử lý sớm, độc tố tích tụ lâu ngày có thể gây nứt nẻ, lở loét.

2. Viêm da cơ địa (Thể Tỳ hư thấp trệ)

Viêm da cơ địa là tình trạng mãn tính, liên quan mật thiết đến chức năng của tạng Tỳ. Tỳ hư khiến thấp nhiệt ứ đọng, phát ra ngoài da thành các mụn nước, sẩn đỏ và ngứa ngáy kéo dài. Giai đoạn mãn tính, da thường sần sùi, dày sừng (lichen hóa) và bong tróc thành từng mảng.

3. Viêm da dầu (Viêm da tiết bã)

Viêm da dầu thường do thấp nhiệt khu trú ở các vùng có nhiều tuyến bã nhờn như da đầu, mặt. Sự mất cân bằng giữa dầu và nước trên da tạo điều kiện cho nấm malassezia phát triển. Trong Đông y, đây là biểu hiện của nhiệt độc tích tụ kết hợp với tình trạng khí huyết không lưu thông tại chỗ.

4. Bệnh chàm (Thấp chẩn)

Bệnh chàm (Eczema) được Đông y gọi là ‘Thấp chẩn’. Đặc trưng bởi các mảng da đỏ, có mụn nước, ngứa ngáy và sau đó là bong tróc vảy vàng. Nguyên nhân thường do nội tạng bị nóng (nội nhiệt) kết hợp với các tác nhân nấm mốc, vi khuẩn từ môi trường bên ngoài xâm nhập vào vùng da bị tổn thương.

5. Bệnh vảy nến (Tùng bì tiễn)

Da bị đỏ mẩn ngứa và tróc vảy sần sùi, đặc biệt là các lớp vảy trắng như nến, là dấu hiệu đặc trưng của bệnh vảy nến. Đông y quan niệm đây là bệnh liên quan đến ‘huyết nhiệt’ và ‘huyết táo’. Khi nhiệt trong máu quá cao sẽ thiêu đốt tân dịch, làm da khô và bong tróc liên tục thành từng lớp chồng chất lên nhau.

6. Chứng đỏ mặt (Rosacea)

Rosacea thường gặp ở phụ nữ trung niên, biểu hiện là các mạch máu nổi rõ, da ửng đỏ và đôi khi tróc vảy nhẹ. Đông y xếp chứng này vào phạm vi nhiệt tích ở tạng phủ (đặc biệt là Vị và Phế) bốc lên trên mặt. Da mỏng và dễ kích ứng là dấu hiệu của việc chính khí suy yếu, không bảo vệ được mạch máu.

7. Dày sừng quang hóa

Đây là tình trạng ‘lichen hóa’ do tác động của ngoại tà (ánh nắng mặt trời – hỏa độc) kéo dài. Da trở nên sần sùi như giấy nhám, lâu ngày đóng vảy cứng. Trong Đông y, đây là hiện tượng khí huyết ứ trệ, không lưu thông được đến bề mặt da, khiến tế bào da bị sừng hóa bất thường.

8. Dị ứng thời tiết (Thể Phong hàn/Phong nhiệt)

Khi thời tiết thay đổi đột ngột, cơ thể không kịp thích nghi dẫn đến dị ứng thời tiết. Nếu trời lạnh gây bệnh thường do ‘Phong hàn’, nếu trời nóng thường do ‘Phong nhiệt’. Cả hai đều khiến da mất đi sự bảo vệ, trở nên khô, mẩn đỏ và ngứa ngáy khó chịu.

9. Dị ứng mỹ phẩm (Nhiệt độc xâm nhập)

Các hóa chất trong mỹ phẩm không phù hợp đóng vai trò như ‘độc tà’ gây kích ứng trực tiếp lên làn da. Phản ứng nóng đỏ, châm chích và bong tróc sau đó là cách cơ thể phản kháng lại các yếu tố gây hại này.

10. Thay đổi nội tiết tố (Thận âm hư)

Sự sụt giảm hoặc biến đổi nội tiết tố (mang thai, dậy thì, tiền mãn kinh) liên quan mật thiết đến tạng Thận. Thận âm hư làm hỏa vượng, gây nóng trong và khô da, từ đó dẫn đến các biểu hiện mẩn ngứa, tróc vảy sần sùi từ sâu bên trong.

Cách xử lý và chăm sóc theo nguyên tắc “Trong uống – Ngoài bôi”

Để giải quyết tình trạng da bị đỏ mẩn ngứa và tróc vảy, Đông y không chỉ chú trọng triệu chứng tại chỗ mà còn tập trung vào việc thanh nhiệt, giải độc và bồi bổ tạng phủ:

• Thanh nhiệt, giải độc từ bên trong: Sử dụng các bài thuốc Nam dược có tác dụng mát gan, lợi tiểu để đào thải độc tố ra ngoài qua đường bài tiết thay vì phát ra da. Các vị thuốc như Kim ngân hoa, Bồ công anh, Đơn đỏ thường được ưu tiên.
• Sử dụng thảo dược bôi ngoài: Thay vì các loại kem có chứa corticoid dễ gây mỏng da, Đông y sử dụng các loại thuốc mỡ, tinh chất từ thảo dược (như nghệ, ô liên rô, trầu không) để sát khuẩn, làm dịu cơn ngứa và kích thích tái tạo da mới.
• Dưỡng ẩm bằng nguyên liệu tự nhiên: Làn da đang tróc vảy rất cần được cấp ẩm. Việc sử dụng các loại dầu tự nhiên hoặc nước lá thảo dược để ngâm rửa giúp làm mềm các lớp sừng hóa, giảm tình trạng sần sùi.
• Vệ sinh da đúng cách: Không nên dùng nước quá nóng (gây mất tân dịch, khô da thêm) và tránh các loại xà phòng có tính tẩy rửa mạnh. Nên tắm bằng nước ấm vừa phải trong khoảng 15 phút.
• Chế độ ăn uống ‘Thanh đạm’: Kiêng các thực phẩm gây ‘phát nhiệt’ như đồ cay nóng, chất kích thích (rượu, thuốc lá), hải sản dễ gây dị ứng. Tăng cường rau xanh, trái cây và uống đủ nước để tư nhuận làn da.

Phần lớn các trường hợp da bị đỏ mẩn ngứa tróc vảy nhẹ có thể cải thiện nhờ chế độ chăm sóc và sử dụng thảo dược tại nhà. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài, có dấu hiệu nhiễm trùng hoặc lan rộng, người bệnh cần tìm đến các chuyên gia y học cổ truyền uy tín để được bắt mạch, kê đơn phù hợp với thể trạng riêng biệt của mình.

Có thể bạn quan tâm

• Da nổi mẩn đỏ có mủ – các bệnh lý liên quan
• 11 cách trị dị ứng da mặt tại nhà đơn giản, hiệu quả nhanh