Bệnh Mề Đay Mãn Tính Vô Căn: Triệu Chứng Và Cách Điều Trị

Mề đay mãn tính vô căn là tình trạng nổi mẩn ngứa kéo dài, thường xuyên tái phát nhưng không rõ nguyên nhân. Dưới lăng kính Y học cổ truyền, đây là hệ quả của sự suy giảm chính khí, khiến ngoại tà xâm nhập kết hợp với tạng phủ hư tổn bên trong. Tình trạng này có thể được kiểm soát tốt khi kết hợp các liệu pháp Đông – Tây y và chăm sóc da đúng cách.

Bệnh mề đay mãn tính vô căn là gì?

Mề đay mãn tính vô căn là thuật ngữ y khoa chỉ tình trạng nổi mề đay kéo dài trên 6 tuần và tái phát thường xuyên mà các xét nghiệm lâm sàng hiện đại không tìm ra dị nguyên cụ thể. Bệnh đặc trưng bởi các nốt sẩn đỏ, phù nề gây ngứa khắp người hoặc khu trú ở một số vùng da nhất định.

Theo Đông y, mề đay thuộc phạm vi chứng “Tầm ma chẩn” hoặc “Phong chẩn khối”. “Vô căn” không có nghĩa là không có gốc rễ, mà là do sự rối loạn từ bên trong cơ thể (nội nhân) quá phức tạp. Khi can thận yếu, khả năng thải độc kém, cộng với khí huyết bất túc, cơ thể sẽ sinh ra “nội phong”. Lúc này, chỉ cần một tác động nhỏ từ môi trường cũng đủ khiến độc tố phát tán qua da, gây nên tình trạng ngứa toàn thân kéo dài dai dẳng.

Mặc dù mề đay không phải bệnh lây nhiễm, nhưng yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng. Nếu cha mẹ có cơ địa nhạy cảm, con cái sẽ có nguy cơ cao sở hữu một hệ miễn dịch dễ phản ứng quá mức với các tác nhân bên ngoài.

đọc ngay: mề đay mẩn ngứa do hiv – dấu hiệu nhận biết

Nguyên nhân gây mề đay mãn tính vô căn theo Đông – Tây y

Tây y coi mề đay vô căn là một sự nhầm lẫn của hệ miễn dịch. Trong khi đó, Đông y đi sâu vào việc phân tích sự mất cân bằng giữa “Chính khí” và “Tà khí”. Có thể điểm qua các yếu tố tác động như sau:

• Sự suy giảm chức năng tạng phủ (Nội nhân): Can (gan) chủ về sơ tiết, Thận chủ về lọc độc. Khi Can – Thận hư yếu, huyết độc tích tụ, gặp lúc cơ thể suy nhược sẽ phát lộ ra ngoài.
• Ngoại tà xâm nhập: Phong hàn (lạnh), phong nhiệt (nóng) hoặc thấp tà (ẩm ướt) xâm nhập vào cơ thể khi vệ khí (lớp màng bảo vệ bên ngoài) bị lỏng lẻo.
• Tác nhân dị nguyên: Tiếp xúc với lông thú, phấn hoa, mạt bụi… được coi là những “ngoại phong” kích ứng da.
• Chế độ ăn uống (Ẩm thực thất điều): Dung nạp quá nhiều thực phẩm gây “phong” như hải sản, trứng, thực phẩm cay nóng làm tích tụ nhiệt độc trong tì vị.
• Tâm lý (Thất tình): Căng thẳng, lo âu kéo dài khiến can khí uất kết, hỏa bốc lên cũng là nguyên nhân phổ biến khiến bệnh trầm trọng hơn.
• Tác dụng phụ của thuốc và bệnh lý nền: Các loại thuốc NSAIDs, thuốc tránh thai hoặc các vấn đề về tuyến giáp cũng có thể là tác nhân “kích ngòi” cho mề đay mãn tính.

Triệu chứng mề đay mãn tính vô căn

Triệu chứng của bệnh thường diễn tiến theo từng đợt, biểu hiện rõ rệt trên da và ảnh hưởng đến toàn trạng:

• Biểu hiện tại chỗ: Da xuất hiện các nốt sẩn phù màu hồng hoặc trắng, có ranh giới rõ ràng. Cảm giác ngứa ngáy dữ dội, thường tăng lên về đêm (thời điểm âm thịnh dương suy) hoặc khi nhiệt độ cơ thể thay đổi.
• Biểu hiện biến chứng: Nổi mụn nước hoặc xuất huyết dưới da nếu độc tố tích tụ quá mức gây nhiệt cực sinh phong.
• Triệu chứng toàn thân: Người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa (do tì vị hư hàn), sốt nhẹ hoặc nhức đầu do tà khí xâm nhập sâu vào kinh lạc.

Chẩn đoán mề đay mãn tính vô căn

Để xác định chính xác tình trạng, bác sĩ sẽ kết hợp giữa việc thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng hiện đại:

• Xét nghiệm giải phóng histamin basophil để kiểm tra phản ứng miễn dịch.
• Xét nghiệm sàng lọc tuyến giáp và kháng thể antithyroglobulin.
• Xét nghiệm da huyết thanh tự động (ASST).

Dưới góc độ Đông y, bác sĩ sẽ sử dụng “Tứ chẩn” (Vọng – Văn – Vấn – Thiết) để xem sắc da, bắt mạch, từ đó xác định bệnh thuộc thể Phong hàn, Phong nhiệt hay do Can thận hư tổn để có pháp đồ điều trị riêng biệt.

Mề đay mãn tính vô căn được điều trị như thế nào?

Mục tiêu điều trị là cắt đứt cơn ngứa, giải độc cơ thể và phục hồi hệ miễn dịch tự nhiên.

Liệu pháp dân gian hỗ trợ tại nhà (Trị ngọn)

Sử dụng các thảo dược có tính sát khuẩn, tiêu viêm để xoa dịu làn da ngay lập tức:

• Lá khế chua: Có vị chua, tính thiết, giúp thanh nhiệt, giải độc. Đun nước tắm giúp làm dịu nốt mẩn đỏ rất hiệu quả.
• Cây sài đất: Kháng sinh tự nhiên mạnh mẽ, giúp tiêu viêm và giảm tình trạng nhiễm trùng da do gãi.
• Lá trà xanh: Chứa nhiều chất chống oxy hóa, giúp phục hồi tế bào da tổn thương và giảm ngứa nhanh chóng.

Điều trị bằng Tây y (Kiểm soát triệu chứng)

Các loại thuốc trị mề đay tân dược tập trung vào việc ức chế phản ứng dị ứng:

• Thuốc kháng Histamine: Phổ biến như Loratadine, Cetirizine giúp ngăn chặn hóa chất trung gian gây ngứa.
• Corticosteroid: Dùng trong đợt cấp tính nặng để giảm viêm nhanh chóng nhưng cần thận trọng với tác dụng phụ.
• Thuốc ức chế miễn dịch và thuốc tiêm sinh học (Omalizumab): Dành cho những trường hợp mãn tính nặng không đáp ứng với thuốc thông thường.

Chăm sóc và dự phòng mề đay mãn tính

Để ngăn ngừa “phong tà” tái xâm nhập, người bệnh cần thiết lập một lối sống khoa học:

• Hạn chế tối đa việc gãi để tránh làm rách da, tạo cơ hội cho vi khuẩn xâm nhập gây viêm da thần kinh.
• Ưu tiên quần áo chất liệu tự nhiên (cotton), rộng rãi để da được “thở”.
• Tránh các loại hóa chất tẩy rửa mạnh, nên sử dụng xà phòng trung tính hoặc thảo dược.
• Dưỡng ẩm da thường xuyên để củng cố hàng rào bảo vệ da (vệ khí).
• Uống đủ nước để hỗ trợ thận thải độc tốt hơn.
• Tắm nước ấm vừa đủ, không tắm quá lâu làm mất đi lớp dầu tự nhiên trên da.

Bệnh mề đay mãn tính kiêng gì, nên ăn gì để nhanh khỏi?

Trong Đông y, chế độ ăn uống được coi là một phần của phác đồ điều trị (“Dược thực đồng nguyên”).

Những thực phẩm cần kiêng kị:

• Thực phẩm có tính “phát vật” (dễ gây khởi phát bệnh): Tôm, cua, mực, cá biển và các loại hải sản có tính hàn lạnh.
• Gia vị cay nóng (ớt, tiêu, gừng quá mức): Làm tăng nhiệt trong máu (huyết nhiệt), khiến tình trạng ngứa trở nên dữ dội.
• Thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán: Gây đình trệ chức năng tì vị, tích tụ đàm thấp.
• Chất kích thích (rượu, bia, thuốc lá): Làm suy giảm khả năng giải độc của gan và thận.

Những thực phẩm nên bổ sung:

• Trái cây giàu Vitamin C (cam, bưởi, quýt): Giúp tăng cường sức đề kháng và thanh nhiệt cơ thể.
• Rau xanh giàu chất xơ: Hỗ trợ tiêu hóa, giúp cơ thể bài tiết độc tố qua đường đại tiện dễ dàng hơn.
• Thực phẩm giàu Vitamin A: Giúp tái tạo niêm mạc da và ổn định hệ miễn dịch.
• Đạm lành mạnh (thịt lợn nạc, các loại đậu): Cung cấp năng lượng mà không gây kích ứng.

Để nhận tư vấn chính xác về tình trạng mề đay mãn tính và phác đồ điều trị thích hợp nhất, bệnh nhân nên thăm khám trực tiếp tại các chi nhánh của trung tâm thuốc dân tộc.

tham khảo thêm:

• bị nổi mẩn ngứa xung quanh vết thương có phải nhiễm trùng không?
• ngứa rát và nổi mẩn đỏ quanh vùng kín cần làm gì?