Hội chứng chùm đuôi ngựa

Bác sĩ phụ trách

Bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Phó Giám đốc chuyên môn

Hội chứng chùm đuôi ngựa là tình trạng nghiêm trọng, có thể gây tổn thương thần kinh vĩnh viễn nếu không điều trị kịp thời. Cần chẩn đoán và điều trị sớm để ngăn chặn tổn thương nặng hơn và tăng khả năng phục hồi sau điều trị.

Tổng quan

Hội chứng chùm đuôi ngựa (Cauda Equina Syndrome - CES) là tổn thương thần kinh hiếm nhưng nghiêm trọng, khiến chức năng vận động và cảm giác ở khu vực dưới bị gián đoạn, có thể dẫn đến tê liệt nếu không được điều trị.

Hội chứng chùm đuôi ngựa
Hội chứng chùm đuôi ngựa là tổn thương thần kinh nghiêm trọng, có thể dẫn đến bại liệt

Thuật ngữ "Cauda Equina" chỉ đến bó dây thần kinh hình thành và phát triển ở đáy tủy sống, thường là ở đốt sống thắt lưng đầu tiên (L1). Nhóm dây thần kinh này có vai trò cung cấp và điều phối chức năng hoạt động cơ, cảm giác cho chi dưới, bàng quang, ruột. Với hình dạng các dây thần kinh bó vào nhau giống như đuôi ngựa, nên bệnh này được gọi là "hội chứng chùm đuôi ngựa".

Tỷ lệ mắc hội chứng chùm đuôi ngựa khoảng 1/65.000, và tỷ lệ mắc ở nam giới và nữ giới cân bằng nhau.

Tham khảo thêm: Thoát vị đĩa đệm chèn ép tủy đau nhức cần phải làm gì?

Phân loại

Hội chứng chùm đuôi ngựa được phân thành các loại dựa vào nhiều yếu tố:

  • Thể cấp tính: Đây là tình trạng cấp cứu y tế nguy hiểm, có tổn thương nghiêm trọng và cần được điều trị ngay lập tức. Các nguyên nhân có thể là chấn thương hoặc các bệnh lý như thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống...
  • Thể mãn tính: Đây là trường hợp phát triển chậm theo thời gian, thường do thoái hóa xương khớp như viêm khớp, u cột sống...
  • Hội chứng chùm đuôi ngựa hoàn chỉnh: Đặc điểm là gây ra biểu hiện ứ tiểu, tắc ruột hoặc đại - tiểu tiện không tự chủ. Đây là thể phổ biến nhất.
  • Hội chứng chùm đuôi ngựa không hoàn chỉnh: Ảnh hưởng đến khoảng 40% trường hợp còn lại, với triệu chứng là mất cảm giác hoặc mất khả năng kiểm soát ở ruột, bàng quang.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Có nhiều nguyên nhân gây ra hội chứng chùm đuôi ngựa, bao gồm:

  • Thoát vị đĩa đệm: Tổn thương thoát vị đĩa đệm ở vùng cột sống thắt lưng là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi thoát vị xảy ra, áp lực lên các dây thần kinh có thể gây chèn ép đến bó đuôi ngựa, gây viêm và tổn thương.
  • Hẹp ống sống: Tình trạng ống sống bị thu hẹp quá mức tạo áp lực lên các dây thần kinh, có thể do thay đổi cấu trúc hoặc thoái hóa vùng cột sống như thoái hoa đĩa đệm hoặc viêm khớp.
  • Nhiễm trùng: Nhiễm trùng có thể gây viêm và tổn thương các dây thần kinh, như viêm màng não hoặc áp xe cột sống.
  • Nguyên nhân khác: Bao gồm chấn thương ở vùng lưng dưới, các thủ tục y tế như phẫu thuật cột sống, tổn thương do khối u phát triển trong cột sống, xuất huyết cột sống, dị dạng động tĩnh mạch cột sống (AVM), dị tật bẩm sinh, bệnh lao hoặc liệt Pott.

Tham khảo thêm: Mổ thoát vị đĩa đệm bao lâu thì hồi phục?

Triệu chứng và chẩn đoán

Triệu chứng

Các triệu chứng hội chứng chùm đuôi ngựa thường xuất hiện dưới dạng cấp tính, sau khoảng vài giờ hoặc tiến triển dần dần trong thời gian dài, nhiều tuần hoặc nhiều tháng.

bệnh án hội chứng chùm đuôi ngựa
Hội chứng chùm đuôi ngựa có thể đau lưng dưới dữ dội, tê ngứa hoặc yếu chân

Các triệu chứng của hội chứng đuôi ngựa bao gồm:

  • Đau lưng dữ dội
  • Yếu hoặc tê ở chân
  • Mất cảm giác ở vùng chậu
  • Rối loạn chức năng bàng quang hoặc ruột
  • Khó đi bộ

Nếu bạn đang gặp bất kỳ triệu chứng nào trong số này, điều quan trọng là phải đến gặp bác sĩ ngay lập tức. Nếu không được điều trị, hội chứng đuôi ngựa có thể dẫn đến liệt vĩnh viễn và các vấn đề sức khỏe khác.

Chẩn đoán

Bác sĩ sẽ thực hiện khám sức khỏe và hỏi bạn về các triệu chứng. Bác sĩ cũng có thể làm một số xét nghiệm để loại trừ các tình trạng khác.

Các xét nghiệm để chẩn đoán CES có thể bao gồm:

  • Chụp MRI: Đây là xét nghiệm tốt nhất để chẩn đoán CES. Nó có thể tạo ra hình ảnh chi tiết về cột sống và các rễ thần kinh.
  • Chụp CT: Xét nghiệm này cũng có thể tạo ra hình ảnh của cột sống, nhưng nó không chi tiết bằng chụp MRI.
  • Xét nghiệm điện cơ (EMG): Xét nghiệm này có thể đo hoạt động điện của cơ bắp. Nó có thể được sử dụng để xác định xem có tổn thương thần kinh hay không.

Biến chứng và tiên lượng

Biến chứng

  • Liệt hai chi dưới kèm mất cảm giác, phản xạ: Đây là biến chứng nặng nề nhất, có thể ảnh hưởng đến khả năng đi lại và sinh hoạt của người bệnh.
  • Đại tiểu tiện không tự chủ: Người bệnh có thể gặp tình trạng bí tiểu, tiểu không tự chủ hoặc són phân.
  • Rối loạn chức năng sinh dục: Biến chứng này có thể bao gồm giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương dương ở nam giới và giảm khoái cảm tình dục ở nữ giới.
  • Đau mạn tính: Đau có thể dai dẳng và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Tiên lượng

Tiên lượng của hội chứng chùm đuôi ngựa phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm:

  • Mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng: Biến chứng càng nặng, tiên lượng càng xấu.
  • Thời gian chẩn đoán và điều trị: Chẩn đoán và điều trị sớm có thể giúp cải thiện tiên lượng.
  • Tuổi tác và sức khỏe tổng thể của người bệnh: Người bệnh trẻ tuổi và khỏe mạnh có khả năng phục hồi cao hơn.

Tham khảo thêm: Đĩa đệm nhân tạo là gì? Khi nào cần thay đĩa đệm nhân tạo?

Điều trị

Hội chứng chùm đuôi ngựa là một tình trạng lâm sàng phức tạp và việc điều trị cần phải được cá nhân hóa dựa trên nguyên nhân cụ thể và mức độ nghiêm trọng của bệnh.

hội chứng chùm đuôi ngựa triệu chứng
Phẫu thuật là phương pháp điều trị hội chứng chùm đuôi ngựa hiệu quả tốt nhất

Phẫu thuật:

Phương pháp này thường được áp dụng trong các trường hợp cấp tính hoặc khi có tổn thương cần loại bỏ ngay để giảm áp lực lên dây thần kinh.

Phẫu thuật có thể bao gồm loại bỏ tổn thương như thoát vị đĩa đệm hoặc khối u để giảm áp lực và cải thiện triệu chứng.

Điều trị nội khoa:

  • Nghỉ ngơi và thư giãn: Nghỉ ngơi đủ giấc và tránh hoạt động gây căng thẳng cho dây thần kinh bị tổn thương.
  • Chườm nhiệt: Sử dụng chườm đá hoặc chườm nóng trên vùng bị ảnh hưởng để giảm đau và viêm.
  • Vật lý trị liệu: Bài tập vật lý nhẹ nhàng có thể giúp giảm căng thẳng và tăng cường tính linh hoạt của vùng bị tổn thương.
  • Xoa bóp massage: Kỹ thuật xoa bóp nhẹ nhàng có thể giúp giảm đau và cải thiện tuần hoàn máu.
  • Châm cứu: Trong một số trường hợp, châm cứu có thể được áp dụng để giảm đau và kích thích quá trình tự chữa lành.

Quan trọng nhất, việc điều trị cần phải được theo dõi chặt chẽ bởi các chuyên gia y tế để đảm bảo hiệu quả và tránh tình trạng tái phát.

Phòng ngừa

Không có biện pháp đặc hiệu nào có thể ngăn chặn hoàn toàn hội chứng chùm đuôi ngựa do có nhiều nguyên nhân gây ra. Tuy nhiên, bạn có thể giảm nguy cơ phát triển tình trạng này thông qua các biện pháp tích cực sau:

  • Tránh hoạt động quá sức: Để giảm nguy cơ tổn thương cột sống, hạn chế thực hiện các hoạt động nặng quá sức có thể gây áp lực lên cột sống.
  • Duy trì tư thế tốt: Luôn giữ tư thế đúng đắn trong sinh hoạt hàng ngày để tránh tạo áp lực không cần thiết lên cột sống.
  • Tránh cử động mạnh và nặng nề: Hạn chế thực hiện các cử động mạnh, khuân vác vật nặng, hoặc lặp đi lặp lại động tác nặng thường xuyên để tránh tổn thương cột sống.
  • Tập thể dục đều đặn: Tập thể dục hằng ngày với mức độ phù hợp và nhẹ nhàng có thể tăng cường sức mạnh của cột sống và giảm nguy cơ chấn thương.
  • Xây dựng lối sống lành mạnh: Điều này bao gồm ăn uống đủ chất, sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc, và tránh thức khuya để tăng cường hệ miễn dịch và giảm nguy cơ liên quan đến hội chứng chùm đuôi ngựa.

Hội chứng chùm đuôi ngựa là một tình trạng lâm sàng phức tạp có thể gây ra đau và khó chịu ở vùng đuôi ngựa và dọc theo dây thần kinh. Trao đổi với bác sĩ nếu có bất cứ thắc mắc hoặc câu hỏi liên quan nào.

Có thể bạn muốn biết: Bệnh thoát vị đĩa đệm đa tầng là gì?

Những câu hỏi quan trọng khi đi khám

1. Nguyên nhân khiến tôi mắc hội chứng chùm đuôi ngựa?

2. Hội chứng chùm đuôi ngựa có nguy hiểm không? Có ảnh hưởng đến tính mạng không?

3. Tôi cần làm những xét nghiệm gì để chẩn đoán hội chứng chùm đuôi ngựa?

4. Tôi có nên điều trị hội chứng chùm đuôi ngựa không?

5. Điều trị hội chứng chùm đuôi ngựa bằng phương pháp nào tốt nhất?

6. Tình trạng của tôi có cần phẫu thuật không? Khi nào nên thực hiện?

7. Biện pháp chăm sóc tại nhà tôi nên thực hiện?

8. Chi phí điều trị hội chứng chùm đuôi ngựa tốn bao nhiêu? Có dùng BHYT được không?

9. Điều trị hội chứng chùm đuôi ngựa mất bao lâu thì khỏi?

10. Tôi có cần tái khám trở lại sau điều trị hội chứng chùm đuôi ngựa không?

Xem thêm:

Ngày đăng 10:14 - 22/03/2024 - Cập nhật lúc: 16:24 - 29/05/2024
Chia sẻ:
Bệnh Rối loạn sinh tủy (MDS)
Rối loạn sinh tủy là một hội chứng ác tính với các rối loạn tế bào tạo máu trong tủy xương. Bệnh có liên quan mật thiết đến các bất…
Bệnh Phù tủy xương
Phù tủy xương là tình trạng sưng đau, nóng đỏ…
Tràn dịch khớp Bệnh Tràn Dịch Khớp
Tràn dịch khớp là hậu quả của chấn thương hoặc…
Bệnh Viêm Gân Nhị Đầu Vai
Viêm gân nhị đầu vai là một trong những tổn…
Bệnh gút Bệnh Gút (Gout)

Bệnh gút (Gout) là một trong những dạng viêm khớp phổ biến nhất hiện nay. Bệnh xảy ra chủ yếu…

Bệnh Lao Cột Sống

Lao cột sống phổ biến chỉ sau lao phổi. Đây là một dạng bệnh thường gặp trong tất cả các…

Bệnh Viêm Bao Hoạt Dịch

Viêm bao hoạt dịch là bệnh lý xương khớp phổ biến. Thường xảy ra ở các vị trí như khớp…

Xẹp Đốt Sống

Xẹp đốt sống xảy ra khi các đốt sống bị xẹp xuống do ảnh hưởng bởi loãng xương và các…

Giải đáp thắc mắc của độc giả cùng chuyên gia của chúng tôi!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bác sĩ phụ trách

Bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Phó Giám đốc chuyên môn

[ads_sidebar]
Xem nhiều

Đặt câu hỏi

Chia sẻ
Bỏ qua