Bệnh gút sưng chân: Nhận diện căn nguyên và cách xử lý tại nhà

Bệnh gút sưng chân khiến người bệnh gặp rất nhiều khó khăn trong việc đi lại, vận động. Để kiểm soát tốt căn bệnh này, việc lựa chọn được phương pháp chữa trị phù hợp đóng vai trò vô cùng quan trọng.

Bệnh gút sưng chân dưới góc nhìn Đông y: Căn nguyên từ tạng phủ

Theo quan niệm của Y học cổ truyền, bệnh gút (còn gọi là thống phong) thuộc phạm vi chứng “Tý”. Tình trạng sưng chân không đơn giản chỉ là do nồng độ axit uric trong máu tăng cao dẫn đến hình thành tinh thể urat tại khớp. Sâu xa hơn, đó là kết quả của sự suy giảm chức năng của các tạng Can (gan) và Thận.

Thận chủ cốt tủy, có chức năng gạn lọc và đào thải độc chất. Can chủ cân (gân), giúp điều hòa khí huyết. Khi hai tạng này suy yếu, kết hợp với các tác nhân bên ngoài như phong, hàn, thấp, nhiệt xâm nhập, sẽ làm cho kinh lạc bị bế tắc. Khí huyết không được lưu thông thuận lợi tại các khớp ở chân như khớp ngón cái, cổ chân hay đầu gối, lâu ngày tích tụ lại mà gây nên sưng tấy, đau nhức dữ dội.

Ngoài ra, chế độ dinh dưỡng không điều độ, nạp quá nhiều thực phẩm giàu purin (như thịt đỏ, hải sản) hoặc lạm dụng rượu bia sẽ làm tổn thương tỳ vị. Tỳ hư không vận hóa được thủy thấp, khiến thấp nhiệt tích tụ trong cơ thể, chảy xuống các khớp xương ở chi dưới, dẫn đến hiện tượng đỏ, nóng, sưng và đau.

“Thân thể là một khối thống nhất, nơi nào đau tức là nơi đó khí huyết đang bị ngăn trở. Sưng đau khớp chân chính là tiếng kêu cứu của tạng phủ bên trong đang bị quá tải bởi đàm thấp và độc tố.”

Nhận diện các thể bệnh và triệu chứng điển hình

Hiện tượng sưng chân do bệnh gút (gout) thường diễn biến qua nhiều giai đoạn với các đặc điểm nhận dạng khác nhau. Trong Đông y, việc phân loại thể bệnh dựa trên triệu chứng lâm sàng là cực kỳ quan trọng:

• Thể Thấp nhiệt uẩn kết: Đây là giai đoạn cấp tính phổ biến nhất. Vùng khớp chân (thường là ngón chân cái bị sưng đau) xuất hiện tình trạng sưng tấy, đỏ rực, nóng rát và đau như kim châm. Người bệnh có thể kèm theo sốt, khát nước, nước tiểu vàng đậm.
• Thể Đàm thấp ứ trệ: Thường gặp ở người bệnh mạn tính. Các khớp sưng to nhưng không đỏ rõ rệt bằng thể nhiệt, cảm giác đau âm ỉ nhưng dai dẳng, tại khớp có thể hình thành các u cục (tophi), gây biến dạng và hạn chế vận động nghiêm trọng.
• Thể Can thận âm hư: Xảy ra khi bệnh đã kéo dài lâu ngày, chính khí suy kiệt. Người bệnh thường xuyên bị đau nhức xương khớp kèm theo các triệu chứng toàn thân như đau lưng, mỏi gối, ù tai, mất ngủ.

Các cơn sưng đau này thường có đặc điểm bộc phát đột ngột vào ban đêm, khiến người bệnh thức giấc trong đau đớn. Nếu không được xử lý đúng cách từ gốc, tình trạng viêm nhiễm sẽ tái đi tái lại, làm tổn thương mô mềm và phá hủy sụn khớp nhanh chóng.

Phương pháp cải thiện và hỗ trợ điều trị tại nhà

Khi đối mặt với tình trạng sưng chân do gút, bên cạnh việc tuân thủ phác đồ chuyên sâu, người bệnh có thể áp dụng một số phương pháp hỗ trợ nhằm xoa dịu cơn đau và tăng cường lưu thông khí huyết.

Ứng dụng thảo dược quanh vườn

Sử dụng các bài thuốc nam chữa bệnh gút là cách tiếp cận lành tính, giúp hỗ trợ đào thải axit uric thông qua đường bài tiết tự nhiên:

• Lá tía tô: Chứa các hoạt chất giúp ức chế enzym xanthine oxidase (enzym gây sản sinh axit uric). Cách dùng phổ biến là rửa sạch lá tía tô, sắc lấy nước uống hàng ngày hoặc nhai trực tiếp lá tươi khi cơn đau khởi phát.
• Lá lốt: Có tính ấm, tác dụng khu phong trừ thấp, rất tốt cho người bệnh gút thể hàn thấp. Người bệnh dùng 5 – 10 lá lốt phơi khô, sắc nước uống sau bữa ăn tối để giảm tình trạng tê bì, sưng nhức chân về đêm.
• Cải bẹ xanh: Giúp lợi tiểu, hỗ trợ thận đào thải chất độc hiệu quả hơn. Nấu nước cải bẹ xanh uống hàng ngày có thể giúp làm dịu cảm giác nóng rát tại vùng khớp bị sưng.

Ngoài ra, có thể tham khảo thêm 10 thảo dược trị gout khác để đa dạng hóa phương thức chăm sóc sức khỏe tại nhà.

Các biện pháp tác động vật lý

• Chườm đá lạnh: Trong giai đoạn sưng nóng cấp tính, chườm đá giúp co mạch, giảm phản ứng viêm và tê liệt tạm thời dây thần kinh cảm giác đau. Lưu ý bọc đá trong khăn mềm để tránh bỏng lạnh.
• Ngâm chân thảo dược: Khi tình trạng viêm cấp đã thuyên giảm (sau khoảng 48 giờ), việc ngâm chân với nước ấm hòa muối khoáng hoặc nước sắc tía tô giúp giãn nở mạch máu, thúc đẩy tuần hoàn khí huyết, từ đó giảm tình trạng ứ trệ dịch khớp.
• Cố định và nâng cao chân: Hạn chế vận động mạnh lên vùng khớp đang sưng. Khi nằm, hãy kê cao chân hơn mức tim để giúp dịch viêm rút đi nhanh hơn, giảm áp lực lên vùng bị ảnh hưởng.

Để tìm hiểu kỹ hơn về các mẹo vặt hữu ích, quý độc giả có thể xem thêm: 10+ cách trị bệnh gút tại nhà hiệu quả.

Chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng – “Thuốc” quý cho người bệnh gút

Trong Đông y, thực dưỡng đóng vai trò cốt yếu. “Bệnh tòng khẩu nhập” (bệnh từ miệng mà vào), do đó việc kiểm soát những gì nạp vào cơ thể chính là cách bảo vệ can thận tốt nhất:

• Cung cấp đủ nước: Uống từ 2 lít nước mỗi ngày để hỗ trợ thận làm việc hiệu quả, giúp pha loãng nồng độ axit uric trong máu.
• Kiêng khem đúng cách: Hạn chế tối đa các loại thịt đỏ, nội tạng động vật, hải sản và các thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa. Tuyệt đối tránh xa rượu bia và chất kích thích để không làm “đóng băng” quá trình đào thải của thận.
• Kiểm soát cân nặng: Thừa cân tạo áp lực cực lớn lên hệ thống xương khớp ở chân, đồng thời gây rối loạn chuyển hóa đạm, khiến bệnh gút khó kiểm soát hơn.

Người bệnh cũng nên cân nhắc các phương pháp chuyên biệt khác như cách chữa bệnh gút bằng cua đồng hoặc tìm hiểu về phác đồ điều trị gout chuẩn y khoa để có cái nhìn đa chiều.

Mặc dù các phương pháp tại nhà có thể mang lại sự dễ chịu nhất thời, nhưng sưng chân do gút là dấu hiệu báo động hệ thống chuyển hóa đang gặp trục trặc nghiêm trọng. Người bệnh không nên chủ quan tự ý điều trị bằng thuốc giảm đau tây y dài ngày vì dễ gây hại cho dạ dày và suy thận.

Bệnh gút sưng chân cần được quan tâm đúng mức và điều trị theo đúng lộ trình khoa học. Việc lắng nghe cơ thể và kết hợp hài hòa giữa dùng thuốc, trị liệu cùng chế độ ăn uống lành mạnh sẽ giúp chúng ta kiểm soát bệnh một cách chủ động và bền vững nhất.

Nếu bạn đang gặp khó chịu bởi những cơn sưng đau khớp chân dai dẳng, hãy chủ động tìm đến chuyên gia để nhận tư vấn về lộ trình hồi phục phù hợp qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773 để được hỗ trợ kịp thời.