Bệnh gút đau ở đâu? Cách nhận biết sớm để tránh biến chứng khớp

Bệnh gút (gout) vốn được coi là “bệnh của người giàu” nhưng thực tế trong y học cổ truyền, đây là hệ quả của sự rối loạn tạng phủ và sự xâm nhập của các tà khí bên ngoài. Việc nhận diện đúng bệnh gút đau ở đâu và các dấu hiệu sớm không chỉ giúp giảm bớt đau đớn mà còn là chìa khóa để bảo vệ hệ thống xương khớp lâu dài.

Bệnh gút đau ở đâu theo góc nhìn y lý cổ truyền?

Trong Đông y, bệnh gút thường được gọi là Thống phong. “Thống” nghĩa là đau, “Phong” nghĩa là gió, ám chỉ tính chất cơn đau thường di chuyển, dữ dội và khởi phát nhanh như gió thổi. Tuy nhiên, căn nguyên sâu xa thường bắt nguồn từ sự suy yếu của tạng Tỳ và Thận. Khi Tỳ vị vận hóa kém, Thận không lọc được độc tố, dẫn đến tích tụ “trọc tà” (axit uric) tại các khớp kinh lạc.

Bệnh gút thường gây đau nhức dữ dội ở các khớp, nhất là khớp ngón chân cái. Giai đoạn đầu, bệnh có thể được nhận biết qua cảm giác đau âm ỉ và sưng đỏ tại vùng khớp bị ảnh hưởng. Các vị trí đau điển hình bao gồm:

• Các khớp chi dưới: Đây là “địa bàn” ưa thích nhất của Thống phong. Các khớp ở chi dưới, đặc biệt là ngón chân cái, là vị trí dễ bị bệnh gút tấn công nhất trong cơ thể. Do khí huyết lưu thông ở các khớp xa tim thường chậm hơn, thấp tà dễ đọng lại gây viêm. Các triệu chứng gút thường phát triển ở ngón chân cái, khớp đầu gối, mắt cá chân, sau đó lan dần đến các khớp ở vị trí khác trên cơ thể.
• Các khớp chi trên: Khi tà khí tích tụ lâu ngày không được giải tỏa, bệnh sẽ lan lên phía trên. Ở các khớp chi trên, biểu hiện của gút thường xuất hiện rõ rệt ở các ngón tay, khuỷu tay. Lúc này người bệnh có thể cảm thấy cứng khớp hoặc bị lệch khớp. Các khớp cũng chuyển sang màu đỏ, da căng bóng, trong trường hợp nghiêm trọng da có thể bị bong tróc do nhiệt độc phát ra ngoài.
• Vùng lưng và cột sống: Đây là vị trí dễ gây nhầm lẫn nhất. Các khớp thần kinh là các khớp phát triển ở hai bên xương chậu. Nếu gút phát triển ở khu vực này người bệnh có thể bị đau thắt lưng, đau lưng. Thông thương các cơn đau do gút ở lưng thường không được quan tâm và dễ bị chẩn đoán nhầm thành viêm khớp, viêm đau khớp. Sự nhầm lẫn này cực kỳ nguy hại vì phương pháp xử lý cho phong thấp và thống phong có những điểm khác biệt trọng yếu.
• Gút đa khớp: Thể hiện tình trạng chính khí đã hư hao nghiêm trọng, tà khí lấn át hoàn toàn. Đây là tình trạng gút tấn công nhiều khớp ở nhiều vị trí khác nhau trong cơ thể. Điều này dẫn đến các cơ đau đớn nghiêm trọng ở nhiều nơi cùng một lúc. Gút đa khớp thường xuất hiện ở giai đoạn mạn tính. Lúc này các cơ đau thường có xu hướng nghiêm trọng và tái phát thường xuyên hơn do hệ thống kinh lạc bị bế tắc nặng nề.

Cơn đau của Thống phong không đơn thuần là sự tổn thương tại chỗ, đó là hồi chuông cảnh báo tạng phủ bên trong đang quá tải, đặc biệt là sự suy giảm khả năng thanh lọc của Thận và vận hóa của Tỳ.

Đặc điểm của cơn đau và cơ chế hình thành triệu chứng

Đau là triệu chứng gặp phải ở hầu hết các bệnh lý về xương khớp chứ không riêng gì bệnh gút. Chính vì vậy mà sau khi đã nhận biết được bệnh gút đau ở đâu, chúng ta cũng nên tìm hiểu thêm về tính chất của các cơn đau do gút gây ra nhằm có cái nhìn chính xác hơn về tình trạng sức khỏe của mình.

Cơ chế đau trong Đông y được giải thích qua nguyên lý “Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông”. Khi axit uric (trọc tà) kết tinh thành các tinh thể muối urat sắc nhọn, chúng gây tắc nghẽn kinh lạc, cản trở dòng chảy của khí huyết, từ đó sinh ra đau (thống).

• Cơn đau cấp tính xuất hiện đột ngột và dữ dội sau một giấc ngủ vào ban đêm, đạt đến đỉnh điểm trong 4-12 giờ đầu tiên. Ban đêm thuộc Dương trong Âm, lúc này khí huyết lưu thông chậm lại, thấp nhiệt dễ dàng uẩn kết gây đau.
• Cơn đau thường trở nên tồi tệ hơn vào ban đêm, gây gián đoạn giấc ngủ và làm tổn hao âm huyết.
• Cảm giác đau đớn làm giảm khả năng vận động, ảnh hưởng đến các hoạt động hàng ngày do kinh lạc bị bế tắc hoàn toàn.
• Có xu hướng tái phát với các đợt đau xuất hiện không đều, có thể cách nhau từ vài tháng đến vài năm tùy thuộc vào chế độ ăn uống và sinh hoạt.
• Cơn đau có thể trở nên dữ dội hơn khi cố gắng di chuyển hoặc vận động khớp bị ảnh hưởng vì làm tăng sự ma sát của “trọc tà” vào bao khớp.
• Nghỉ ngơi kết hợp với chườm lạnh có thể giúp cơn đau giảm nhẹ trong trường hợp thể Thấp nhiệt (khớp sưng, nóng, đỏ).
• Một số triệu chứng khác có thể xuất hiện đi kèm: Sưng đỏ khớp, nóng khớp, sốt (do nhiệt độc), mệt mỏi, nổi u cục dưới da gọi là hạt tophi – minh chứng cho sự tích tụ đàm thấp lâu ngày hóa thành khối cứng.

Tìm hiểu thêm: các triệu chứng bệnh gút – nhận biết sớm để hỗ trợ cải thiện hiệu quả.

Bệnh gút giai đoạn đầu làm sao để nhận biết?

Ở giai đoạn đầu, bệnh gút hầu như không gây ra bất cứ triệu chứng hoặc dấu hiệu nhận biết nào rõ rệt ra bên ngoài. Theo y học cổ truyền, đây là giai đoạn “bệnh tại biểu” hoặc mới chỉ ở mức độ rối loạn chức năng tạng phủ chưa phát tác thành cơn đau.

Đây là giai đoạn nhẹ nhất, nồng độ axit uric trong máu có thể tăng cao (trên 6.0 mg/dl ở nữ và 7.0 mg/dl ở nam). Tuy nhiên, điều này thường chỉ được phát hiện khi người bệnh tiến hành xét nghiệm máu để kiểm tra nồng độ axit uric.

Khi bước vào giai đoạn tiến triển, khi các yếu tố ngoại tà kết hợp với nội tà bên trong, các triệu chứng sẽ rõ ràng hơn:

• Đau nhức khớp: Cơn đau thường bắt đầu một cách đột ngột, thường vào ban đêm do đây là thời điểm âm khí vượng, thấp tà dễ ngưng trệ.
• Sưng và đỏ: Biểu hiện của nhiệt độc đang tích tụ tại khớp. Khớp có thể trở nên sưng, đỏ và cảm thấy nóng khi chạm vào.
• Cảm giác ấm ở khớp: Khớp đau thường ấm hơn so với các phần khác của cơ thể do phản ứng viêm (nhiệt) của cơ thể.
• Hạn chế vận động: Do khí huyết không lưu thông, các khớp bị cứng và đau, khiến việc di chuyển trở nên khó khăn.
• Tăng độ nhạy cảm: Khớp bị ảnh hưởng có thể trở nên vô cùng nhạy cảm, đến mức ngay cả với áp lực nhẹ như chạm vào chăn màn cũng có thể gây đau buốt.

Các triệu chứng này thường xuất hiện đột ngột và có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần. Việc nhận diện sớm và can thiệp đúng cách vào căn nguyên tạng phủ có thể giúp hỗ trợ cải thiện các triệu chứng và ngăn chặn sự tiến triển của bệnh sang giai đoạn mạn tính nguy hiểm.

Tham khảo thêm: bệnh gout có mấy giai đoạn? Cách nhận biết và hướng xử lý phù hợp.

Lời khuyên điều chỉnh sinh hoạt và phòng ngừa cơn đau

Để hỗ trợ cải thiện tình trạng và phòng ngừa các cơn đau Thống phong tái phát, việc điều chỉnh lối sống dựa trên nguyên tắc “thuận tự nhiên” và cân bằng âm dương là rất quan trọng:

• Giảm thiểu thực phẩm giàu purin: Hạn chế thịt đỏ, hải sản, và nội tạng động vật. Trong Đông y, đây là những thực phẩm dễ sinh đàm thấp và nhiệt độc.
• Tăng cường thực phẩm thanh đạm: Bổ sung nhiều trái cây, rau xanh giúp thanh nhiệt, lợi tiểu, hỗ trợ quá trình đào thải trọc tà qua đường bài tiết.
• Kiểm soát cân nặng: Duy trì cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên hệ thống xương khớp, đặc biệt là các khớp chi dưới.
• Kiêng tuyệt đối rượu bia: Rượu bia là tác nhân hàng đầu gây thấp nhiệt uẩn kết, khiến các cơn đau bùng phát dữ dội.
• Uống đủ nước: Giúp thận vận hóa tốt hơn, hỗ trợ “thông tòa” đường tiết niệu để loại bỏ axit uric.
• Giữ ấm cơ thể: Tránh để các khớp tiếp xúc trực tiếp với luồng gió lạnh hoặc nước lạnh, vì hàn tà có thể làm khí huyết ngưng trệ, khởi phát cơn đau.

Việc hiểu rõ bệnh gút đau ở đâu và các đặc điểm nhận dạng là bước quan trọng để bảo vệ bản thân khỏi những biến chứng nguy hiểm như biến dạng khớp hay suy giảm chức năng thận. Hãy luôn chú ý lắng nghe những phản hồi từ cơ thể và tìm kiếm sự tư vấn chuyên môn đúng lúc.

Bạn nên tìm hiểu thêm:

• 12 mẹo hỗ trợ bệnh gút tại nhà giúp giảm đau hiệu quả
• Bệnh gút có thể cải thiện được không? Bằng cách nào?

Nếu bà con đang gặp phải những cơn đau nhức khớp bất thường hoặc nghi ngờ dấu hiệu của bệnh gút, hãy mô tả chi tiết tình trạng để nhận được sự tư vấn chuyên môn kịp thời, giúp ngăn ngừa biến chứng qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.