Trẻ Sơ Sinh 1-6 Tháng Tuổi Bị Táo Bón – Điều Mẹ Cần Biết

Trẻ sơ sinh từ 1-6 tháng tuổi bị táo bón là một trong những vấn đề phổ biến. Sự khó chịu và bất an không chỉ ảnh hưởng đến bé yêu mà còn khiến nhiều phụ huynh cảm thấy lo lắng, bế tắc trong việc tìm kiếm giải pháp. Dưới góc nhìn Đông Y kết hợp cùng những dẫn chứng từ Tây Y, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu rõ căn nguyên và cách khắc phục tình trạng này một cách an toàn nhất cho con.

Bệnh táo bón ở trẻ sơ sinh 1 – 6 tháng tuổi

Trẻ sơ sinh từ 1 đến 6 tháng tuổi còn bú sữa mẹ là chủ yếu nên rất dễ tiêu hóa. Chính vì vậy mà khi thấy con mình bị táo bón, không ít phụ huynh tỏ ra lo lắng không biết nguyên nhân do đâu và tình trạng này có nguy hiểm không. Trong Y học cổ truyền, táo bón ở trẻ nhỏ thường thuộc phạm vi chứng “Tiện bí”. Căn nguyên thường do tỳ vị vận hóa kém, hoặc do cơ thể trẻ mang tính “thuần dương”, dương khí vượng nhưng âm dịch chưa đầy đủ, dẫn đến tình trạng tân dịch hao tổn, làm phân khô cứng khó đi.

Nguyên nhân gây bệnh

Các nguyên nhân phổ biến khiến trẻ sơ sinh 1 – 6 tháng tuổi bị táo bón bao gồm:

• Chuyển đổi từ sữa mẹ sang sữa công thức: Sữa mẹ có tính “mát”, đầy đủ enzym hỗ trợ tiêu hóa. Ngược lại, sữa công thức thường chứa nhiều đạm và khoáng chất hơn, nếu tỳ vị của trẻ không kịp thích nghi sẽ gây tích trệ, sinh nội nhiệt.
• Mất nước (Hao tổn tân dịch): Theo Tây y, thiếu nước làm phân cứng. Theo Đông y, khi tân dịch bị thiếu hụt, đại tràng không đủ độ trơn nhuận để tống đẩy phân ra ngoài.
• Hệ tiêu hóa non nớt: Đông y gọi là “Tỳ thường bất túc” – chức năng vận hóa của trẻ vốn dĩ chưa hoàn thiện.
• Chế độ ăn của mẹ: Nếu mẹ ăn nhiều đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ (gây thấp nhiệt), các hoạt chất này qua sữa mẹ có thể khiến bé bị “nhiệt” theo, biểu hiện rõ nhất là táo bón.
• Vấn đề y tế cụ thể: Như hẹp hậu môn, bệnh Hirschsprung (phình đại tràng bẩm sinh).
• Dùng thuốc: Một số loại thuốc kháng sinh hoặc bổ sung sắt có thể làm rối loạn hệ vi sinh và gây nóng trong.

Đáng chú ý: Trẻ sơ sinh bị táo bón lâu ngày – ba mẹ cần cảnh giác

Triệu chứng nhận biết trẻ sơ sinh 1 – 6 tháng tuổi bị táo bón

Trung bình, với trẻ nhỏ hơn 6 tháng tuổi thì số lần đi ngoài dao động từ 1-2 lần/1 ngày. Trong khi đó, một vài trẻ sẽ đi ngoài 3-4 lần/ 1 ngày hoặc chỉ 1 lần/ 1 ngày. Điều này sẽ không đáng lo ngại nếu bé không quấy khóc, ngủ ngon và tăng cân đều.

Tuy nhiên, nếu trẻ bị táo bón (Tiện bí), mẹ sẽ thấy các dấu hiệu mang đậm tính “nhiệt” hoặc “khí trệ” như:

• Phân cứng và khô: Phân trông giống phân dê, màu sẫm do tích tụ lâu ngày làm tiêu hao nước.
• Khó khăn và đau rát khi đi ngoài: Trẻ phải gồng mình, mặt đỏ bừng, quấy khóc.
• Bụng chướng và cứng: Khí trệ ở vùng trung tiêu (bụng) khiến bụng căng tròn, sờ vào thấy cứng, trẻ thường xuyên bị xì hơi nặng mùi.
• Thay đổi thói quen ăn uống: Trẻ biếng bú, chán ăn do “trung châu” bị tắc nghẽn, thức ăn cũ chưa tiêu nên không muốn nạp thức ăn mới.
• Rặn mạnh nhưng không ra phân: Thể hiện sự mất cân bằng giữa “Khí” (lực đẩy) và “Tân dịch” (độ trơn).

Trẻ sơ sinh 1 – 6 tháng tuổi bị táo bón có nguy hiểm không?

Táo bón kéo dài không chỉ là vấn đề ở đường tiêu hóa mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ sự phát triển của trẻ. Theo quan niệm “Thông thì bất thống”, khi đường ruột không thông suốt, các chất độc (uế khí) sẽ hấp thụ ngược lại cơ thể.

• Rối loạn tiêu hóa: Gây suy yếu tỳ vị, dẫn đến trẻ chậm lớn, suy dinh dưỡng.
• Nứt kẽ hậu môn: Phân cứng ma sát gây tổn thương vùng da mỏng manh của bé, dẫn đến chảy máu tươi.
• Bệnh Trĩ: Áp lực rặn quá lớn lâu ngày khiến tĩnh mạch hậu môn giãn ra, hình thành búi trĩ ngay từ khi còn nhỏ.
• Tác động tâm lý: Trẻ sợ đi vệ sinh, mỗi lần buồn đi ngoài là một “cơn ác mộng”, tạo thành vòng xoắn bệnh lý càng nhịn càng táo.

Trẻ sơ sinh 1-6 tháng tuổi bị táo bón phải làm sao?

Để cải thiện tình trạng này, chúng ta cần phối hợp giữa việc điều chỉnh lối sống của mẹ và các biện pháp tác động vật lý nhẹ nhàng cho bé.

Đối với trẻ sơ sinh bú mẹ bị táo bón

Trong giai đoạn này, mẹ và bé là “nhất thể”. Sức khỏe của mẹ quyết định chất lượng sữa. Mẹ cần tránh xa các thực phẩm có tính nóng như ớt, tiêu, đồ chiên rán vì chúng dễ làm sữa bị “nhiệt”.

Nên bổ sung các thực phẩm có tính mát, nhuận tràng tự nhiên như rau mồng tơi, rau lang, đu đủ chín. Việc mẹ uống đủ nước không chỉ giúp tăng lượng sữa mà còn đảm bảo sữa không quá đậm đặc, giúp con dễ hấp thu hơn.

Bạn cần biết: Trẻ sơ sinh bị táo bón mẹ nên ăn gì & không ăn gì tốt?

Trẻ 1 – 6 tháng tuổi bị táo bón có sử dụng sữa công thức

Sữa công thức thường có nồng độ dinh dưỡng cao, đôi khi vượt quá khả năng xử lý của tỳ vị non nớt. Mẹ cần kiểm tra lại cách pha sữa (có quá đặc không?), hoặc xem xét đổi sang loại sữa có bổ sung chất xơ hòa tan (FOS/GOS) để hỗ trợ nhu động ruột.

Trẻ sơ sinh bị táo bón trong giai đoạn ăn dặm (tháng thứ 6)

Bước sang tháng thứ 6, khi bắt đầu làm quen với chất thô, hệ tiêu hóa của trẻ rất dễ bị “khủng hoảng”. Đây là lúc mẹ cần khéo léo phối hợp các nguyên liệu.

• Tăng cường chất xơ: Bắt đầu bằng các loại rau củ mềm, có tính nhuận như khoai lang, bí đỏ, rau mồng tơi xay nhuyễn.
• Bổ sung nước: Khác với giai đoạn chỉ bú mẹ hoàn toàn, khi ăn dặm, trẻ cần được uống thêm nước lọc giữa các bữa ăn.
• Massage bụng (Xoa trung tiêu): Mẹ dùng lòng bàn tay áp nhẹ lên bụng con, xoa theo chiều kim đồng hồ (chiều của đại tràng). Việc này giúp tăng cường vận khí, hỗ trợ nhu động ruột tống đẩy phân ra ngoài.
• Vận động “đạp xe”: Giữ hai chân bé và thực hiện động tác như đang đạp xe. Đây là bài tập “thông khí” cực kỳ hiệu quả cho trẻ bị chướng bụng, táo bón.

Tìm hiểu thêm: Trẻ ăn dặm bị táo bón – nguyên nhân và cách khắc phục

Khi nào nên dùng thuốc điều trị táo bón cho trẻ sơ sinh 1 – 6 tháng tuổi?

Nếu đã thay đổi chế độ ăn và massage nhưng không hiệu quả, mẹ mới nên tính đến chuyện dùng thuốc. Tuy nhiên, Đông y hay Tây y đều cần sự tư vấn kỹ lưỡng. Các loại thuốc thường dùng như:

• Glycerin (Thuốc thụt): Tác dụng bôi trơn tại chỗ giúp phân ra dễ dàng. Tuy nhiên, không nên lạm dụng vì sẽ làm mất phản xạ đi ngoài tự nhiên của bé.
• Lactulose/PEG: Các thuốc nhuận tràng thẩm thấu giúp kéo nước vào ruột làm mềm phân.

Việc thấu hiểu tiếng nói từ hệ tiêu hóa của con qua từng lần đi ngoài chính là cách tốt nhất để mẹ đồng hành cùng sự phát triển khỏe mạnh của bé. Hãy kiên trì với các phương pháp tự nhiên, bồi bổ từ gốc để con có một hệ tiêu hóa vững vàng cho tương lai.

Tham khảo thêm:

• 13 Cách trị táo bón cho trẻ sơ sinh tại nhà – có thể áp dụng
• Trẻ sơ sinh bị táo bón có nên thụt? Cách thụt và lưu ý