Bị tê chân là bệnh gì? Dấu hiệu cảnh báo và cách điều trị từ gốc chân kinh lạc

Tê chân đôi khi là biểu hiện sinh lý bình thường và không cần điều trị. Tuy nhiên, đây cũng có thể là triệu chứng báo động căn bệnh nguy hiểm có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng, thậm chí gây liệt tứ chi và đe dọa đến tính mạng. Do đó, khi thấy cơ thể xuất hiện biểu hiện này, bệnh nhân không nên chủ quản, tốt nhất nên thăm khám chuyên khoa sớm.

Dấu hiệu nhận biết tê chân dưới góc nhìn y học cổ truyền

Thông thường, bệnh tê chân thường khởi phát với triệu chứng nhẹ nhàng như tê nhức đầu ngón chân hoặc có cảm giác tê buốt, châm chích như kiến bò, đôi khi chuột rút khó chịu. Và theo thời gian đau nhức ngày càng tăng lên.

Hiện tượng tê nhức ở chân lan rộng và gây tê buốt nhiều hơn, nhất là vào ban đêm khiến người bệnh hay giật mình tỉnh giấc. Nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh sẽ mất ngủ kinh niên, gây suy nhược thần kinh và cơ thể. Trong Đông y, trạng thái này thường được gọi là chứng “Ma mộc”. “Ma” là cảm giác tê rần ngoài da, “Mộc” là trạng thái tê dại, mất cảm giác như khúc gỗ. Đây là hệ quả của việc khí huyết không đến được đầu chi, khiến các sợi thần kinh (kinh lạc) không được nuôi dưỡng đầy đủ.

Tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh mà triệu chứng kèm theo tê chân ở mỗi người khác nhau. Do đó, để kiểm soát triệu chứng tê chân, bệnh nhân cần thăm khám để bác sĩ chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây bệnh và đưa ra biện pháp chữa trị phù hợp.

Khi nào người bệnh cần đến gặp bác sĩ?

Bệnh nhân cần đến gặp bác sĩ khi triệu chứng tê chân kèm theo các biểu hiện dưới đây:

• Tê chân kéo dài trong thời gian dài, hơn 5 tuần
• Bệnh xuất hiện kèm theo triệu chứng mãn tính khác
• Người bệnh dễ nhầm lẫn và hay quên
• Chóng mặt
• Co giật
• Khó thở
• Đau đầu dữ dội
• Mất kiểm soát ở ruột và bàng quang

Xem thêm: ngủ hay bị tê tay: cách khắc phục và điều trị triệu chứng

Bản chất nguyên nhân gây bệnh tê chân theo y lý

Dưới lăng kính y học cổ truyền, tê chân không đơn thuần là sự tắc nghẽn cơ học mà là sự giao tranh giữa chính khí và tà khí. Khí huyết có vai trò lưu thông nuôi dưỡng toàn thân, khi khí huyết lưu thông kém, kinh lạc bế tắc sẽ sinh ra tê bì.

1. Tê chân tay do yếu tố ngoại tà và cơ học

Những đối tượng lười vận động cơ thể hoặc người làm việc với tính chất công việc đứng nhiều hoặc ngồi lâu ở một tư thế như nhân viên văn phòng, giáo viên, tài xế,… thường có nguy cơ mắc tê chân cao. Nguyên nhân là do hệ thống dây thần kinh bị chèn ép khiến máu lưu thông khó khăn dẫn đến tình trạng ức trệ và gây tê chân.

Bên cạnh đó, các yếu tố ngoại tà như Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (ẩm thấp) xâm nhập vào cơ thể khi chính khí suy yếu. Các yếu tố này khu trú tại kinh lạc, khớp xương, làm cản trở lưu thông khí huyết. Thời tiết thay đổi khiến sức đề kháng suy giảm dẫn đến khí huyết lưu thông đến chân kém, gây rối loạn cảm giác và tê bì chân.

Căng thẳng và stress cũng là yếu tố kích thích tế bài thần kinh gần bề mặt da chân gây tê và ngứa. Về mặt y lý, uất ức kéo dài làm can khí uất kết, không sơ tiết được, dẫn đến huyết dịch ứ trệ, không thể nhuận dưỡng xuống đôi bàn chân.

Gợi ý: ngón chân, lòng bàn chân bị tê như kim châm? nguyên nhân gây nên

2. Tê chân do bệnh lý tạng phủ và xương khớp

Bên cạnh nguyên nhân gây tê chân là do sinh lý, căn bệnh này hình thành cũng có thể là do các bệnh lý sau đây gây nên:

• Bệnh tiểu đường: Trong Đông y, tiểu đường thuộc chứng Tiêu khát. Lượng đường huyết cao lâu ngày làm hao tổn tân dịch, dẫn đến huyết hư, huyết ứ, khiến dây thần kinh ngoại biên không được nuôi dưỡng, gây ra tê bì tay chân.
• Thoái hóa cột sống: Là tình trạng cốt tủy suy yếu, can thận hư không chủ được cốt làm sụn khớp bị bào mòn. Khi các rễ thần kinh bị chèn ép, cơn đau lan tỏa từ thắt lưng xuống hai chân, gây tê bì đặc biệt vào ban đêm hoặc khi trời lạnh.
• Bệnh thoát vị đĩa đệm: Khi nhân nhầy thoát ra gây chèn ép vào tủy sống và kinh mạch. Điều này làm gián đoạn dòng chảy của khí huyết, gây đau nhức và hạn chế vận động rõ rệt.
• Viêm đa khớp dạng thấp: Bệnh thuộc phạm vi chứng Tý, gây sưng đỏ, tê bì và đau nhức tại vị trí khớp tổn thương do sự tích tụ của thấp nhiệt và phong hàn.
• Thoái hóa khớp: Các khớp bị bào mòn ảnh hưởng đến dây chằng, rễ dây thần kinh xung quanh dẫn đến hiện tượng tê bì và mất cảm giác ở chân.
• Hẹp ống sống: Một dạng biến dạng cột sống khiến kinh mạch bị o ép, làm tắc nghẽn lưu thông máu và gây khó khăn cho việc vận động.
• Đa xơ cứng và viêm đa rễ dây thần kinh: Đây là những tổn thương sâu vào hệ thống kinh lạc, làm rối loạn khả năng truyền dẫn của khí hóa trong cơ thể.

3. Tê chân do khí huyết hư suy (Thiếu chất)

Nguyên nhân gây tê chân có thể là do cơ thể người bệnh bị thiếu hụt chất dinh dưỡng, đặc biệt là nhóm vitamin B, acid folic,… Ở góc độ y học cổ truyền, đây là biểu hiện của huyết hư – nguồn dinh dưỡng nuôi cơ thể bị cạn kiệt. Những đối tượng như phụ nữ mang thai, người suy nhược cơ thể là những nhóm dễ gặp tình trạng “huyết không dưỡng cân” nhất.

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn: Trong quá trình thăm khám lâm sàng cho bà con, Lão nhận thấy rất nhiều trường hợp triệu chứng tê bì không thực sự nằm ở “chỗ đau”. Có người tê chân nhưng căn nguyên lại nằm ở đốt sống thắt lưng bị chèn ép, có người lại do tạng Thận hư suy không chủ được cốt tủy. Nếu bà con chỉ lo xử lý triệu chứng tê ngọn bằng các biện pháp giảm đau tức thời mà bỏ qua việc bồi bổ cơ địa, thông kinh hoạt lạc từ bên trong thì bệnh rất dễ tái phát và chuyển biến nặng hơn. Việc hiểu rõ thể trạng riêng biệt của mình là chìa khóa để điều chỉnh gốc rễ vấn đề.

Bị tê chân phải làm sao để cải thiện?

Để xác định chính xác nguyên nhân gây tê chân, từ đó có biện pháp điều trị thích hợp, bệnh nhân cần thăm khám lâm sàng kết hợp các kỹ thuật hiện đại như chụp X-quang, MRI, CT Scan hoặc điện cơ để đánh giá mức độ tổn thương cơ bắp và thần kinh.

1. Điều trị bằng thuốc Tây và can thiệp y tế

Dưới đây là một số loại thuốc thường được chỉ định để cắt giảm triệu chứng:

• Thuốc giảm đau và kháng viêm: Giúp giảm tê chân nhanh chóng và ngăn ngừa viêm nhiễm.
• Thuốc chống trầm cảm (Milnacipran, Duloxetine): Dùng cho tê chân do đau cơ xơ hóa.
• Thuốc hướng tâm thần (Pregabalin, Gabapentin): Ngăn chặn tín hiệu tê đau do bệnh đa xơ cứng hoặc thần kinh tiểu đường.
• Bổ sung vitamin B: Sử dụng vitamin B1, B6 để hỗ trợ phục hồi bao myelin của thần kinh.

2. Các cách hỗ trợ và chăm sóc tại nhà

Xoa bóp là biện pháp hữu hiệu giúp “thông bất thống” (thông thì không đau). Trước khi đi ngủ, người bệnh nên dùng lòng bàn tay ấm xoa sát dọc từ đùi xuống cổ chân, chú trọng các vùng tê bì để kích thích lưu thông khí huyết.

Sử dụng thảo dược dân gian cũng là một hướng đi lành tính:

• Cây cỏ xước: Có tác dụng mạnh gân cốt, hoạt huyết, giải quyết các chứng đau nhức chân tay.
• Lá lốt: Giúp khu phong trừ thấp, ấm kinh lạc, rất tốt cho người tê chân do nhiễm lạnh, ẩm thấp.

Khi các biện pháp đơn giản tại gia không mang lại hiệu quả bền vững, đó là lúc cần một lộ trình tác động sâu vào căn nguyên tạng phủ để hồi phục từ gốc.

Lời dặn từ chuyên gia

Tê chân không đơn giản là cảm giác khó chịu mà là tiếng nói của cơ thể về tình trạng tắc nghẽn dòng chảy sự sống. Chúng ta cần chú ý giữ ấm đôi chân, tránh ngồi quá lâu một tư thế và duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ để nuôi dưỡng khí huyết. Khi triệu chứng kéo dài, đừng tự ý dùng thuốc mà cần sự đánh giá cụ thể từ những người có chuyên môn.

Đọc thêm: thoái hóa đốt sống cổ gây tê tay – xử lý như thế nào?

Hy vọng những thông tin trên giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tình trạng tê chân dưới góc nhìn Đông y hiện đại. Việc nhận diện đúng căn nguyên sẽ giúp quá trình hỗ trợ cải thiện diễn ra thuận lợi, tránh những biến chứng không đáng có về sau.

Nếu bà con đang gặp phải tình trạng tê bì chân tay kéo dài hoặc có thắc mắc về các bệnh lý xương khớp, hãy liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.

⇒ Có thể bạn quan tâm:

• tê tay trái – phải là bệnh gì? cách điều trị?
• hay bị chuột rút và tê chân: nguyên nhân, cách điều trị