Ngủ hay bị tê tay: Đừng chủ quan với dấu hiệu báo trước bệnh lý mạn tính

Ngủ hay bị tê tay là tình trạng phổ biến khiến nhiều bà con lo lắng, đặc biệt là khi cảm giác tê bì, châm chích xuất hiện ngay sau khi thức dậy. Ở góc độ y học cổ truyền, đây không đơn thuần là sự cố về tư thế nằm mà thường là tấm gương phản chiếu trạng thái khí huyết và sự thông suốt của hệ thống kinh lạc trong cơ thể. Hiểu đúng căn nguyên theo y lý Đông y sẽ giúp bà con có cái nhìn thấu đáo để bảo vệ sức khỏe bền vững.

Bản chất của chứng tê tay khi ngủ dưới góc nhìn Đông y

Trong y học cổ truyền, chứng tê tay được xếp vào phạm vi chứng “Tý”. Nguyên nhân cốt lõi thường do chính khí suy giảm, tạo điều kiện cho các tác nhân ngoại tà như Phong, Hàn, Thấp xâm nhập vào kinh lạc. Khi các tác nhân này khu trú tại vùng cổ vai gáy và cánh tay, chúng gây cản trở sự vận hành của khí huyết, dẫn đến tình trạng tê bì, đau nhức.

Bà con cần hiểu rằng, khí huyết giống như dòng nước trong lòng sông, nếu dòng chảy thông suốt thì cơ thể khỏe mạnh. Khi ngủ, tốc độ lưu thông máu tự nhiên chậm lại. Nếu cơ địa vốn đã thiếu hụt huyết (huyết hư) hoặc khí không đủ lực để đẩy máu đi (khí hư), các chi ở xa như bàn tay sẽ không được nuôi dưỡng đầy đủ, gây ra cảm giác tê dại.

“Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông” – Khi kinh mạch thông suốt thì không đau tê, khi đã đau tê ắt có chỗ bị tắc nghẽn.

Nguyên nhân khiến nhiều người bị tê tay khi ngủ

Có rất nhiều nguyên nhân khiến tay bà con bị tê khi ngủ, có thể kể đến như:

• Do ngủ sai tư thế: Ngủ nằm nghiêng một bên, ngủ gác tay lên trán, ngủ gục xuống bàn là những tư thế ngủ không đúng khiến nhiều người thường xuyên tê tay sau khi ngủ dậy. Lý do là vì khi giữ những tư thế này trong thời gian dài sẽ khiến máu không thể lưu thông làm cánh tay, bàn tay bị tê bì, rối loạn cảm giác. Đây gọi là tình trạng khí huyết bị áp chế cục bộ do ngoại lực.
• Do cơ thể thiếu dưỡng chất: Chế độ ăn uống thiếu vitamin b1, vitamin b12, canxi… là một trong những nguyên nhân khiến tay chân bị tê khi ngủ. Dưới góc nhìn Đông y, đây chính là trạng thái tạng phủ suy yếu, không sinh đủ tinh và huyết để nuôi dưỡng cân mạch.
• Do mang thai: Tê tay sau khi ngủ là một tình trạng thường gặp ở phụ nữ mang thai do lượng máu cung cấp đến các chi chậm, đồng thời sự thay đổi nội tiết và thể trọng gây áp lực lên hệ thống kinh lạc.
• Dấu hiệu của nhiều bệnh: Nếu ngủ đúng tư thế, cơ thể cũng không thiếu dưỡng chất mà bị tê tay sau khi ngủ dậy thì có thể bà con đang mắc phải một trong số bệnh lý như thoái hóa đốt sống cổ, viêm dây thần kinh ngoại biên, tiểu đường, hội chung ống cổ tay…

gợi ý: thoái hóa đốt sống cổ gây tê tay: xử lý như thế nào

Ngủ bị tê tay là bệnh gì theo phân loại y lý?

Tình trạng tê tay thường xuyên không chỉ là biểu hiện nhất thời mà có thể là tín hiệu cảnh báo các rối loạn sâu bên trong tạng phủ. Đông y chú trọng vào việc tìm xem “tặc tà” đang trú ngụ ở đâu.

Hội chứng ống cổ tay

Tình trạng này xảy ra khi dây thần kinh tay chèn ép hoặc viêm nhiễm dẫn đến các vấn đề như tay tê bì, đau nhức vào buổi tối hoặc khi vừa ngủ dậy. Các biểu hiện thường gặp của bệnh là đau, dị cảm, tê cứng ở 3 ngón giữa do đây là vùng có thần kinh giữa chi phối nhưng cũng có lúc tê đau cả bàn tay. Y lý gọi đây là tình trạng kinh khí tại vùng cổ tay bị ứ trệ, không thể lưu chuyển dẫn đến hư lao dây thần kinh.

Thoái hóa đốt sống cổ và các bệnh xương khớp

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây tê tay. Các bệnh lý như thoát vị đĩa đệm cổ, viêm khớp khiến các phần mềm xung quanh chèn ép vào rễ thần kinh. Theo Đông y, Can chủ cân, Thận chủ cốt. Khi chức năng Can Thận suy giảm, xương khớp (cốt) không còn chắc khỏe, gân (cân) bị xơ cứng, dễ dẫn đến thoái hóa. Khi đốt sống cổ bị tổn thương, kinh lạc đi qua vùng này bị bít tắc, khiến dòng điện sinh học và máu không thể dẫn xuống cánh tay, gây ra tê buốt sau khi dậy.

Viêm dây thần kinh ngoại biên

Bệnh thường có các dấu hiệu đặc trưng như ngứa rát, tê đau ở tay chân, cảm giác như kim châm, điện giật. Điều này thường liên quan đến chứng “Huyết hư phong động”, khi máu không nuôi dưỡng được thần kinh, làm sinh ra các cảm giác lạ thường.

Rối loạn chuyển hóa và tim mạch

• Bệnh tiểu đường: Lượng đường cao làm tổn thương mạch máu nuôi thần kinh. Đông y xếp vào chứng Tiêu khát, gây hư hao tân dịch và làm khô kiệt mạch máu.
• Bệnh tim mạch và mỡ máu: Khi tâm khí suy yếu hoặc đàm thấp (mỡ máu) quá nhiều làm lòng mạch bị cản trở, khả năng vận chuyển máu đến chi xa giảm sút, gây tê bì.

Cách khắc phục và điều hòa chứng tê tay tại nhà

Tùy theo tính chất của cơn tê mà bà con có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ phù hợp để khơi thông dòng chảy khí huyết.

Đối với trường hợp tê tay vật lý (do tư thế, nhiễm lạnh)

Tê tay vật lý xảy ra khi ngủ đè lên tay, cơ thể bị nhiễm lạnh, khí huyết không được lưu thông khiến tay tê buốt. Bà con có thể khắc phục bằng cách:

• Điều chỉnh tư thế nằm: Nên nằm nghiêng về bên phải, thân mình co tự nhiên để tâm can được thư giãn. Tránh ngủ gối quá cao hoặc quá thấp làm gập vẹo cột sống cổ.
• Massage nhẹ nhàng: Sau khi thức dậy, đừng vội cử động mạnh. Hãy nán lại giường, hít sâu để đưa khí về đan điền, sau đó dùng tay kia bóp nhẹ từ vai xuống các đầu ngón tay.
• Ngâm tay nước ấm: Sử dụng nước ấm pha chút muối hoặc gừng để ngâm tay trước khi ngủ hoặc sau khi dậy giúp tán hàn, thông kinh hoạt lạc.

Cách xử lý khi tay bị tê sau khi ngủ dậy

Khi tay bị tê mất cảm giác, tuyệt đối không vội vàng cử động đột ngột vì dễ gây tổn thương dây thần kinh đang bị chèn ép:

• Nằm yên, hít thở đều để ổn định khí mạch.
• Nhích nhẹ nhàng từng ngón tay một, thực hiện động tác nắm mở bàn tay thật chậm rãi.
• Nếu cảm giác tê quá mạnh, có thể nhờ người thân vuốt nhẹ các đầu ngón tay ra phía ngoài để kích thích lưu thông.

Biện pháp phòng ngừa và lời khuyên chuyên môn

Để bảo vệ đôi tay và hệ thần kinh, bà con cần lưu ý đến chế độ dưỡng sinh hàng ngày:

• Ăn uống đủ chất: Ưu tiên các thực phẩm bổ huyết như gan, thịt đỏ, rau màu xanh đậm. Bổ sung magie từ các loại hạt và cá để nuôi dưỡng hệ thần kinh.
• Giữ ấm cơ thể: Kinh lạc gặp lạnh sẽ co lại gây tắc nghẽn. Bà con cần giữ ấm vùng cổ gáy và tay chân khi thời tiết chuyển mùa.
• Hạn chế các chất kích thích: Rượu bia, thuốc lá làm tổn hại âm huyết, khiến tình trạng tê bì trầm trọng hơn.
• Rèn luyện nhẹ nhàng: Các bài tập như Thái cực quyền, Dịch cân kinh rất tốt trong việc điều hòa khí huyết và làm mềm dẻo khớp xương.

Mọi biểu hiện bất thường của cơ thể đều là lời cảnh báo. Đừng đợi đến khi đôi tay không còn cảm giác mới bắt đầu tìm cách cứu chữa. Chăm sóc chính khí ngay từ hôm nay chính là chìa khóa của sự trường thọ.

Trong trường hợp chứng tê tay đi kèm với các dấu hiệu nguy hiểm như yếu cơ, mất sức cầm nắm, hoặc tê lan từ cổ xuống hết cánh tay không dứt, bà con không nên tự ý dùng thuốc giảm đau tại nhà. Việc thăm khám sớm giúp xác định chính xác bệnh lý xương khớp hay rối loạn chuyển hóa để có hướng xử lý kịp thời.

xem thêm: 10 địa chỉ khám tê tay chân tốt nhất, uy tín 

Mọi thắc mắc về tình trạng tê tay khi ngủ hoặc các bệnh lý xương khớp mạn tính, bà con có thể kết nối để nhận lời khuyên trực tiếp từ đội ngũ chuyên gia thông qua Zalo 0972.606.773 hoặc Messenger Lão Tuấn.