Chân tê bì như kim châm: Cẩn thận kẻo liệt chi vì chủ quan

Cảm giác chân tê như kim châm là một hiện tượng phổ biến mà nhiều người thường gặp phải sau khi ngồi hoặc đứng quá lâu ở một tư thế. Tuy nhiên, theo góc nhìn của Y học cổ truyền, đây không chỉ đơn thuần là sự tê dại tạm thời do mạch máu bị chèn ép, mà còn là tiếng nói của cơ thể phản ánh những rối loạn sâu xa bên trong hệ thống kinh lạc và tạng phủ.

Bản chất của chứng tê bì chân dưới góc nhìn Đông y

Trong Đông y, tình trạng chân bị tê như kim châm được xếp vào phạm vi chứng Tý. Nguyên nhân cốt lõi thường do khí huyết không lưu thông, dẫn đến kinh mạch bị bế tắc (thông bất bất thống, thống bất bất thông). Khi khí huyết hư suy, khả năng bảo vệ của cơ thể (chính khí) giảm sút, tạo cơ hội cho các yếu tố ngoại tà như Phong, Hàn, Thấp xâm nhập vào gân xương, ngăn trở sự vận hành của mạch máu.

Tình trạng tê rần, châm chích ở lòng bàn chân và đầu ngón chân thường xuất phát từ các căn nguyên sau:

• Khí trệ huyết ứ: Việc duy trì một tư thế quá lâu hoặc do chấn thương khiến huyết dịch không thể tuần hoàn thông suốt, gây ra cảm giác tê dại, châm chích.
• Can thận hư tổn: Can chủ cân (gân), Thận chủ cốt (xương). Khi chức năng của hai tạng này suy yếu, gân xương không được nuôi dưỡng đầy đủ, dẫn đến tình trạng tê bì, yếu mỏi kéo dài.
• Ngoại tà xâm nhập: Thấp khí nặng nề thường ngưng trệ ở vùng hạ tiêu (chân), kết hợp với Hàn khí gây co rút mạch máu, tạo ra cảm giác như kim đâm.

“Cơ thể con người là một chỉnh thể thống nhất, nơi khí dẫn huyết đi. Khi khí ngưng thì huyết trệ, kinh lạc giống như dòng sông bị bồi đắp bởi bùn nhẽo, khiến vùng hạ chi xa xôi nhất không được tưới tẩm, sinh ra cảm giác tê dại khôn nguôi.”

Nhận diện triệu chứng và các thể bệnh liên quan

Triệu chứng tê bì chân không giống nhau ở mỗi người. Việc nhận diện đúng tính chất của cảm giác tê giúp chúng ta định vị được vấn đề mà cơ thể đang gặp phải:

Tê chân kèm theo cứng cơ và chuột rút

Đây thường là biểu hiện của tình trạng huyết hư, không nuôi dưỡng được cơ nhục. Đối với những người mắc bệnh tiểu đường, lượng đường trong máu cao gây tổn thương mạch máu (huyết ứ), làm giảm lưu thông máu đến các chi. Trong Đông y, đây là tình trạng tiêu khát dẫn đến biến chứng kinh lạc bế tắc.

Tê bì đi kèm rối loạn vận động

Nếu cảm giác châm chích lan rộng từ đầu ngón chân lên cẳng chân, kèm theo cảm giác yếu cơ, suy nhược, có thể hệ thống kinh lạc đang bị viêm nhiễm nặng nề (viêm đa dây thần kinh). Lúc này, tà khí đã lấn át chính khí, cần có sự can thiệp để bồi bổ cơ thể và khu phong tán hàn.

Cảnh báo các căn nguyên bệnh lý tiềm ẩn

Người bệnh không nên chủ quan khi tình trạng tê bì tái diễn thường xuyên, bởi đây có thể là dấu hiệu báo trước của các bệnh lý xương khớp và thần kinh mãn tính:

• Thoát vị đĩa đệm và Thoái hóa cột sống: Khi các đốt sống thắt lưng bị tổn thương, các gai xương hoặc khối thoát vị chèn ép lên rễ thần kinh và đường vận hành của kinh lạc, gây đau nhức vùng mông và tê lan xuống tận lòng bàn chân. Đây là biểu hiện của tình trạng “tắc nghẽn tại nguồn” gây ảnh hưởng đến “dòng chảy phía hạ lưu”.
• Đau dây thần kinh tọa: Dây thần kinh tọa là con đường huyết mạch lớn nhất ở chi dưới. Sự chèn ép tại đây sẽ gây ra những cơn tê buốt dọc từ thắt lưng xuống gót chân.
• Hội chứng ống cổ chân: Sự chèn ép cục bộ tại vùng cổ chân khiến các đầu ngón chân luôn trong trạng thái tê bì, châm chích, đặc biệt tăng lên về đêm khi nhiệt độ giảm (Hàn khí tăng).

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn:

Chào Bà con, Lão muốn nhắn nhủ rằng, cảm giác tê bì như kim châm ở chân đôi khi chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Trong lâm sàng, Lão gặp rất nhiều trường hợp triệu chứng phát ra ở lòng bàn chân nhưng căn nguyên thực sự lại nằm ở đốt sống thắt lưng bị chèn ép hoặc tạng thận đã suy yếu từ lâu. Nếu Bà con chỉ lo xoa bóp tại chỗ đau mà bỏ qua việc bồi bổ cơ địa, thông kinh hoạt lạc từ bên trong thì chứng tê bì sẽ rất dễ tái đi tái lại. Đừng để đến khi chân tay yếu mỏi, đi lại khó khăn mới tìm cách cứu vãn, hãy chú trọng chăm sóc chính khí ngay từ những dấu hiệu nhỏ nhất.

Phương pháp hỗ trợ cải thiện và chăm sóc tại nhà

Để cải thiện tình trạng chân bị tê như kim châm, người bệnh có thể áp dụng các liệu pháp dân gian kết hợp với việc thay đổi thói quen sinh hoạt để lưu thông khí huyết:

• Ngâm chân thảo dược: Sử dụng nước ấm pha muối gừng hoặc các lá lốt, ngải cứu giúp tán hàn, thông kinh hoạt lạc rất tốt vào buổi tối.
• Sử dụng Quế và Nghệ: Bột quế có tính ấm, giúp hoạt huyết, thải độc. Nghệ chứa curcumin hỗ trợ chống viêm tự nhiên. Việc bổ sung các gia vị có tính ấm vào chế độ ăn giúp làm ấm kinh mạch từ bên trong.
• Xoa bóp với dầu nóng hoặc tinh dầu: Tinh dầu hương thảo hoặc dầu dừa kết hợp xoa bóp nhẹ nhàng lòng bàn chân giúp kích thích các huyệt đạo, tăng cường tuần hoàn máu ngoại vi.

Lời khuyên từ chuyên gia để phòng ngừa bền vững

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, để đôi chân luôn vững chãi và thoát khỏi cảm giác tê bì, chúng ta cần lưu ý:

• Thường xuyên thay đổi tư thế làm việc, tránh ngồi lâu hoặc đứng liên tục quá 1 giờ.
• Tăng cường các bài tập vận động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga để hành khí hoạt huyết.
• Giữ ấm đôi chân khi thời tiết chuyển lạnh, đặc biệt là vào mùa đông.
• Xây dựng chế độ dinh dưỡng giàu vitamin nhóm B (B1, B12), Canxi và Kali để nuôi dưỡng hệ thần kinh.

Nếu tình trạng tê chân đi kèm với các dấu hiệu nguy hiểm như: mắt mờ, liệt mặt, nói ngọng, mất thăng bằng hoặc tê liệt hoàn toàn một bên cơ thể, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế để được đánh giá và cấp cứu kịp thời.

Tham khảo thêm:

• hay bị chuột rút và tê chân: nguyên nhân, cách điều trị
• 10 địa chỉ thăm khám chứng tê tay chân uy tín và chất lượng
• ngồi lâu bị tê chân có sao không? điều trị có cần thiết không?
• tê chân tay nên ăn gì để nhanh hồi phục bệnh?
• uống rượu bia bị tê chân tay nguy hiểm như thế nào?

Đôi chân là gốc rễ của cơ thể, hãy lắng nghe và chăm sóc chúng đúng cách để duy trì một sức khỏe dẻo dai. Nếu bà con đang gặp phải tình trạng tê bì chân kéo dài, đừng ngần ngại kết nối để nhận được sự tư vấn chuyên môn kịp thời qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.