Nổi Mẩn Ngứa Ở Khuỷu Tay Và Đầu Gối Là Do Bệnh Gì Gây Ra?

Nổi mẩn ngứa ở khuỷu tay và đầu gối không đơn thuần là phản ứng ngoài da thông thường mà thường là hệ quả của sự mất cân bằng bên trong cơ thể. Dưới góc nhìn y học, đây là những vị trí nếp gấp, nơi “khí huyết khó lưu thông” và dễ tích tụ “phong nhiệt, thấp nhiệt”, dẫn đến các bệnh lý da liễu dai dẳng.

Nổi mẩn ngứa ở khuỷu tay, đầu gối là bệnh gì dưới góc nhìn Đông – Tây y?

Tình trạng nổi mề đay, mẩn ngứa tại các khớp khuỷu thường là sự biểu hiện của việc tạng phủ suy yếu, khiến ngoại tà (phong, hàn, thấp, nhiệt) xâm nhập vào cơ thể. Khi các yếu tố này khu trú tại vùng da nếp gấp, chúng gây ra các bệnh lý cụ thể:

1. Viêm da dị ứng (Chàm thể tạng)

Dưới góc nhìn Tây y, viêm da dị ứng liên quan mật thiết đến yếu tố di truyền và sự nhạy cảm của hệ miễn dịch. Tuy nhiên, Đông y lại gọi đây là chứng “Tây y tạng mẩn”, xảy ra do cơ địa vốn dĩ đã có nội nhiệt, cộng thêm việc ăn uống thiếu điều độ làm tổn thương Tỳ vị, sinh thấp sinh nhiệt rồi phát ra da.

Triệu chứng thường thấy là những nốt mẩn đỏ khu trú ở nếp gấp khuỷu tay, khoeo chân. Bệnh có đặc tính dai dẳng, dễ tái phát khi chính khí (sức đề kháng) của cơ thể suy giảm.

2. Viêm da tiếp xúc

Bệnh xảy ra khi da phản ứng với các yếu tố bên ngoài. Y học hiện đại chứng minh đây là phản ứng kích ứng hóa học hoặc dị ứng tế bào. Trong Đông y, đây gọi là “Tiếp xúc sang”, do da tiếp xúc với “độc tà” từ môi trường (hóa chất, nhựa cây, bụi bẩn). Vùng khuỷu tay và đầu gối dù da dày nhưng khi cử động, các nếp gấp này dễ bị ma sát và giữ lại các tác nhân gây hại lâu hơn, dẫn đến khô da, nứt nẻ và ngứa ngáy.

3. Bệnh chàm (Eczema)

Bệnh chàm trong Đông y được mô tả qua các chứng như “Thấp chẩn”. Khi “thấp” và “nhiệt” kết hợp với nhau, chúng làm cho vùng da ở khuỷu tay và đầu gối nổi mụn nước li ti, chảy dịch hoặc khô nứt, rỉ máu. Tây y giải thích đây là tình trạng viêm nhiễm mãn tính do hàng rào bảo vệ da bị tổn thương, khiến độ ẩm thoát ra ngoài và vi khuẩn dễ xâm nhập.

4. Viêm da tiết bã

Mặc dù thường xuất hiện ở vùng nhiều tuyến bã như da đầu, nhưng viêm da tiết bã vẫn có thể “ghé thăm” khuỷu tay. Y học cổ truyền cho rằng đây là do “Phế nhiệt” – khi nhiệt tích tụ ở tạng Phế (phổi chủ trị da lông) không được giải tỏa, kết hợp với phong tà gây nên tình trạng da đóng vảy, bong tróc và ngứa nhẹ.

5. Bệnh ghẻ

Ghẻ là do ký sinh trùng Sarcoptes scabiei gây ra. Dưới cái nhìn của bác sĩ Đông y, đây là tình trạng “Trùng tích”. Các ký sinh trùng này đào hang dưới da gây ngứa dữ dội, đặc biệt là ban đêm (thời điểm âm vượng, huyết hành chậm). Khuỷu tay và đầu gối là những vị trí “ưa thích” của cái ghẻ do có nhiều nếp gấp để ẩn náu.

Khi nào tình trạng này trở nên đáng ngại?

Thông thường, nếu chỉ do kích ứng nhẹ, mẩn ngứa sẽ tự lui sau vài ngày. Tuy nhiên, theo lý luận Đông y, nếu “tà khí” xâm nhập sâu vào phần huyết, bệnh sẽ có những biểu hiện toàn thân cần can thiệp y tế ngay:

• Xuất hiện sốt cao (nhiệt độc đã vào sâu trong cơ thể).
• Vết mẩn lan rộng nhanh chóng (phong tà đang phát tán mạnh).
• Vùng tổn thương sưng nóng, có dịch mủ vàng (dấu hiệu của nhiễm trùng – thấp nhiệt hóa hỏa).
• Ngứa đến mất ngủ, suy nhược cơ thể.

Phương pháp khắc phục kết hợp Đông – Tây y

Việc điều trị cần đảm bảo nguyên tắc: “Trị phong tiên trị huyết, huyết hành phong tự diệt” (Muốn chữa ngứa trước hết phải trị vào máu, máu lưu thông tốt thì ngứa tự hết).

1. Sử dụng thuốc Tây y để giảm nhanh triệu chứng

Để ngăn chặn sự giải phóng Histamin – hoạt chất gây ngứa chính theo sinh lý học, các bác sĩ thường chỉ định:

• Thuốc bôi tại chỗ: Corticoid, Hydrocortisone nhằm kháng viêm, giảm đỏ tức thì.
• Thuốc kháng Histamin: Loratadin, Fexofenadin để cắt cơn ngứa từ bên trong.

Lưu ý: Bà con tuyệt đối không được lạm dụng thuốc bôi chứa Corticoid lâu ngày vì dễ gây “nhiệt độc tích tụ” làm mỏng da, teo da.

2. Liệu pháp chườm lạnh

Đây là cách “thanh nhiệt” tại chỗ rất hiệu quả cho các trường hợp cấp tính. Hơi lạnh giúp co mạch, làm dịu sự “xung huyết” ở vùng da bị mẩn đỏ.

• Thực hiện: Dùng túi đá chườm nhẹ nhàng lên khuỷu tay, đầu gối trong 15-20 phút.
• Lưu ý: Không áp dụng khi da đã có dấu hiệu lở loét, chảy mủ (thấp nhiệt quá nặng).

3. Mẹo dân gian – Tận dụng dược tính của Nam dược

Các loại lá cây quanh nhà chính là những vị thuốc “thanh nhiệt, giải độc, sát trùng” tự nhiên:

• Lá bạc hà: Chứa Menthol giúp sát khuẩn, trừ phong. Bạn có thể vò nát đắp trực tiếp để làm dịu cơn ngứa.
• Gel lô hội (Nha đam): Trong Tây y, nó chứa nhiều hoạt chất dưỡng ẩm; trong Đông y, nó có tính mát, giúp “tưới mát” vùng da khô táo, bong tróc ở đầu gối.

Ngăn ngừa mẩn ngứa tái phát bằng lối sống “Dưỡng sinh”

Để ngăn chặn mẩn ngứa quay lại, việc chăm sóc da cần đi đôi với điều dưỡng cơ thể:

• Vệ sinh và dưỡng ẩm: Khuỷu tay và đầu gối vốn là vùng “vô túc” (ít mỡ dưới da), dễ bị khô táo. Hãy giữ vệ sinh sạch sẽ bằng nước ấm, tránh nước quá nóng làm mất đi “tân dịch” của da. Chú trọng dưỡng ẩm để bảo vệ “vệ khí” bề mặt da.
• Chế độ ăn uống: Hạn chế các thực phẩm “phát vật” như hải sản, thịt bò, đồ cay nóng vì chúng dễ sinh phong, động huyết. Tăng cường uống nước và ăn các loại rau củ có tính thanh nhiệt.
• Tránh tác nhân ngoại lai: Hạn chế tiếp xúc với bụi bẩn, hóa chất tẩy rửa mạnh. Nên mặc quần áo thoáng mát, chất liệu cotton để vùng nếp gấp được “thông khí”.

Nổi mẩn ngứa ở khuỷu tay và đầu gối tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng lại gây khó chịu và mất thẩm mỹ. Hiểu đúng về căn nguyên theo cả Đông và Tây y sẽ giúp bạn có hướng xử lý kịp thời, không chỉ làm sạch triệu chứng bên ngoài mà còn ổn định sức khỏe từ bên trong.

Thông tin hữu ích:

• Nổi mề đay nhưng không ngứa là do bệnh gì?
• Bà bầu bị nổi mẩn ngứa quanh bụng do đâu? Cách điều trị