Ngứa Khắp Người Càng Gãi Càng Ngứa: Nguyên Nhân Và Cách Trị

Ngứa khắp người càng gãi càng ngứa là một hiện tượng khá phổ biến nhưng lại gây ra nhiều khó chịu cho người bệnh. Nếu điều này xảy ra thường xuyên, đặc biệt vào buổi tối, chúng không chỉ làm gián đoạn giấc ngủ mà còn gây ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe tổng thể của người bệnh. Do đó việc tìm hiểu rõ nguyên nhân theo cả góc nhìn Y học hiện đại và Y học cổ truyền là cách tốt nhất để điều trị tận gốc tình trạng này.

Ngứa toàn thân càng gãi càng ngứa là tình trạng gì?

Dưới lăng kính khoa học, các nghiên cứu chỉ ra rằng việc gãi chỉ là một biện pháp can thiệp tạm thời để đánh lừa cảm giác của bộ não. Khi gãi, các tế bào da và đầu dây thần kinh bị tổn thương nhẹ, kích thích cơ thể giải phóng serotonin – một chất dẫn truyền thần kinh giúp giảm đau. Tuy nhiên, chính serotonin này lại vô tình kích hoạt các thụ thể gây ngứa, tạo thành một vòng lặp “ngứa – gãi – ngứa” không hồi kết.

Trong Đông y, hiện tượng này thường được gọi là chứng “Phong ngứa” hoặc “Ẩn chẩn”. Theo biện chứng luận trị, khi chính khí (sức đề kháng) của cơ thể suy yếu, các tác nhân bên ngoài như Phong (gió), Hàn (lạnh), Nhiệt (nóng) dễ dàng xâm nhập vào lỗ chân lông, khu trú tại da thịt. Việc gãi mạnh làm trầy xước da, tạo điều kiện cho phong độc lan rộng, huyết nhiệt tăng cao, dẫn đến tình trạng càng gãi càng thấy ngứa ngáy dữ dội hơn.

Một cơn ngứa có thể được kích hoạt bởi tác nhân bên ngoài như dị ứng phấn hoa, lông động vật… hoặc do sự mất cân bằng bên trong như bệnh vẩy nến, viêm da dị ứng. Khi âm dương mất cân bằng, khí huyết lưu thông kém, độc tố tích tụ dưới da sẽ bùng phát thành những cơn ngứa điên cuồng mỗi khi có tác động cơ học.

Nguyên nhân gây ngứa khắp người dưới góc nhìn Đông – Tây y kết hợp

Cơn ngứa toàn thân không đơn thuần là bệnh ngoài da mà thường là biểu hiện của những bất ổn sâu bên trong cơ thể.

1. Bệnh dị ứng (Phong nhiệt xâm nhập)

Tây y giải thích dị ứng là do cơ thể tiết ra histamine để chống lại tác nhân gây dị ứng. Trong khi đó, Đông y cho rằng đây là do cơ thể bị “Phong nhiệt” hoặc “Phong hàn” xâm kích. Khi phế khí không vững, tà khí xâm nhập qua da, kết hợp với huyết nhiệt sẵn có bên trong gây nổi mẩn, ngứa ngáy. Tình trạng này sẽ cải thiện khi bà con tránh xa các dị nguyên và làm mát huyết.

Tham khảo thêm: Bị ngứa và nổi mẩn đỏ trên da có phải bệnh viêm da cơ địa không?

2. Bệnh viêm da (Huyết hư, phong độc)

Các triệu chứng chung của bệnh viêm da như ngứa, đỏ, khô da thường liên quan đến tình trạng “Huyết hư sinh phong”. Khi máu không đủ dưỡng chất để nuôi dưỡng da, da trở nên khô yếu và dễ sinh ngứa. Gãi nhiều không chỉ gây sẹo mà còn làm tổn thương tầng bảo vệ, khiến tà độc lấn sâu hơn vào lớp hạ bì.

3. Rối loạn hệ thống thần kinh (Tâm thần bất an)

Hệ thần kinh đóng vai trò truyền dẫn tín hiệu cảm giác. Khi bị stress, tiểu đường hoặc zona thần kinh, các xung thần kinh bị rối loạn. Đông y gọi đây là chứng “Tâm hỏa vượng” hoặc “Can khí uất kết”. Khi tinh thần không thư thái, hỏa khí bốc lên gây ngứa ngáy khó chịu, càng lo lắng càng gãi, càng gãi càng ngứa.

4. Rối loạn chức năng gan, thận (Tạng phủ suy yếu)

Gan chủ về tàng huyết và sơ tiết, Thận chủ về lọc và đào thải. Khi “Can thận âm hư”, chức năng thải độc suy giảm, độc tố (nhiệt độc) không thoát ra được theo đường bài tiết tự nhiên sẽ tích tụ và phát tiết qua da. Đây là nguyên nhân cốt lõi của những cơn ngứa mãn tính, tái đi tái lại nhiều lần mà Tây y đôi khi chỉ điều trị được phần ngọn bằng thuốc bôi.

5. Bệnh về tuyến giáp và mất cân bằng nội tiết

Rối loạn chức năng tuyến giáp như bệnh cường giáp khiến chuyển hóa cơ thể tăng nhanh, da khô và nhạy cảm hơn. Dưới góc độ Y học cổ truyền, đây là sự mất cân bằng giữa Âm và Dương. Khi phần Âm suy (tân dịch khô kiệt), nội nhiệt sinh ra khiến người bệnh luôn cảm thấy bức bối và ngứa ngáy dưới da.

Tham khảo thêm: Ngứa dưới da, trong da là do bệnh gì? Điều trị bằng cách nào?

6. Tác dụng phụ của thuốc (Tích tụ độc dược)

Một số thuốc giảm đau, chống trầm cảm có thể gây gánh nặng cho gan, dẫn đến tình trạng dị ứng thuốc. Việc ngưng thuốc đột ngột hay thay đổi loại thuốc cần có chỉ định của bác sĩ để tránh “hàn khí ngấm sâu” hoặc gây sốc cho hệ thống miễn dịch.

Cách điều trị tình trạng ngứa khắp người hiệu quả

Nguyên tắc điều trị hiệu quả nhất là kết hợp giữa việc làm dịu triệu chứng bên ngoài và bồi bổ tạng phủ bên trong.

1. Biện pháp chăm sóc và làm dịu tại chỗ

• Chườm mát: Đây là cách “hạ hỏa” cho làn da nhanh nhất. Nhiệt độ thấp giúp co mạch, giảm giải phóng histamine và làm dịu cảm giác nóng rát do nhiệt độc.
• Vệ sinh bằng thảo dược: Thay vì xà phòng hóa chất, bà con có thể tắm bằng nước lá sài đất, lá khế hoặc kinh giới. Đây là những vị thuốc có tính sát khuẩn tự nhiên, giúp “khu phong, chỉ ngứa” rất tốt.
• Dưỡng ẩm: Giữ cho da đủ độ ẩm chính là cách bảo vệ phần “vệ khí” bên ngoài, ngăn không cho ngoại tà xâm nhập sâu hơn.

2. Điều trị bằng Y học hiện đại

Các bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng histamine, kem chứa corticosteroid hoặc thuốc ức chế calcineurin (tacrolimus) để dập tắt cơn ngứa nhanh chóng. Tuy nhiên, các thuốc này cần dùng đúng liều lượng để tránh làm mỏng da hoặc gây tác dụng phụ lên hệ thần kinh.

3. Giải pháp Đông y chuyên sâu: Bài thuốc Thanh bì Dưỡng can thang

Để giải quyết gốc rễ tình trạng “càng gãi càng ngứa”, Đông y sử dụng bài thuốc phối hợp nhiều nhóm dược liệu quý theo nguyên tắc “Nội ẩm – Ngoại đồ” (Trong uống – Ngoài bôi).

• Nguyên tắc điều trị: Công bổ kiêm trị (Vừa đặc trị tà khí, vừa bồi bổ chính khí).
• Thành phần chính: Bồ công anh, Kim ngân hoa (giúp thanh nhiệt, giải độc); Tang bạch bì, Ké đầu ngựa (khu phong, trừ thấp); Đơn đỏ (chống dị ứng, giảm ngứa).
• Hiệu quả theo lộ trình:
  • Từ 2-4 tuần: Độc tố bắt đầu được đào thải, cơn ngứa dịu dần.
  • Từ 1-2 tháng: Các nốt mẩn đỏ lặn đi, da bắt đầu phục hồi.
  • Từ 2-3 tháng: Tạng phủ ổn định, thiết lập hàng rào bảo vệ da, ngăn ngừa tái phát.

Tham khảo thêm: Bị ngứa da vào ban đêm là bệnh gì? Cách chữa dứt điểm từ thảo dược

Khi nào cần gặp bác sĩ ngay?

Dù là phản ứng bình thường hay bệnh lý, bà con tuyệt đối không được chủ quan khi thấy các dấu hiệu sau:

• Tình trạng ngứa kéo dài trên 2 tuần mặc dù đã dùng các biện pháp hỗ trợ tại nhà.
• Ngứa kèm theo các triệu chứng toàn thân như mệt mỏi, sụt cân, vàng da, hoặc mất ngủ trầm trọng.
• Da có dấu hiệu bội nhiễm: sưng tấy, chảy mủ, có mùi lạ do gãi quá nhiều làm vỡ các nốt mẩn.

Ngứa khắp người càng gãi càng ngứa không chỉ là nỗi lo về thẩm mỹ mà là tín hiệu cảnh báo sức khỏe từ bên trong. Việc kết hợp giữa sự chẩn đoán chính xác của Tây y và các bài thuốc thảo dược lành tính của Đông y sẽ giúp bà con nhanh chóng lấy lại làn da khỏe mạnh và tinh thần thoải mái.

Hãy nhớ rằng, sự kiên trì và thấu hiểu cơ thể mình là chìa khóa vàng để chiến thắng bệnh tật. Tôi và các đồng nghiệp luôn sẵn lòng đồng hành cùng bà con trên con đường tìm lại sức khỏe bằng tinh hoa Nam dược.

Có thể bạn quan tâm:

• Da bị mẩn ngứa thành từng mảng và các bệnh có thể liên quan
• Ngứa như kim châm khắp người là bệnh gì? Có nguy hiểm không?