Đau đốt sống lưng: Hiểu đúng căn nguyên để trị tận gốc bệnh

Đau đốt sống lưng là một vấn đề phổ biến ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi, gây ra nhiều bất tiện trong sinh hoạt và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Đau đốt sống lưng là gì?

Đau đốt sống lưng là tình trạng đau nhức xảy ra ở phần dưới cùng của cột sống, nơi có 5 đốt sống thắt lưng. Cơn đau này có thể gây khó chịu, ảnh hưởng đến khả năng chuyển động và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Dưới góc nhìn của Đông y, thắt lưng là vị trí của kinh Túc thái dương Bàng quang và mạch Đốc đi qua. Mọi biểu hiện bất thường tại vùng này đều phản ánh sự mất cân bằng giữa chính khí và tà khí. Khi các yếu tố ngoại tà như Phong, Hàn, Thấp xâm nhập vào cơ thể, chúng kết tụ tại kinh lạc vùng lưng, làm khí huyết không lưu thông được (bất thông tắc thống), từ đó gây ra các cơn đau từ âm ỉ đến dữ dội.

Dấu hiệu nhận biết

• Đau nhức ở phần dưới cùng của cột sống
• Cứng cơ ở lưng dưới
• Giảm phạm vi chuyển động của lưng
• Tê bì hoặc yếu ở chân
• Đau lan xuống chân

Nếu người bệnh có bất kỳ triệu chứng nào trong số này, cần được kiểm tra để có phương án hỗ trợ cải thiện kịp thời. Tham khảo thêm: Nguyên nhân đau lưng không cúi được và cách trị nhanh nhất.

“Thân thể là một khối thống nhất, đau ở thắt lưng đôi khi không chỉ là vấn đề của xương khớp, mà là tiếng cầu cứu của tạng phủ từ bên trong.”

Nguyên nhân gây đau đốt sống lưng theo y lý cổ truyền

Nguyên nhân cơ học và yếu tố ngoại tà

Y học cổ truyền chia nguyên nhân gây đau cột sống thành hai nhóm chính là nội nhân và ngoại nhân. Các yếu tố cơ học thường là điều kiện thuận lợi để ngoại tà xâm nhập:

• Căng cơ, dây chằng: Do vận động sai tư thế, mang vác vật nặng, làm tổn thương đến kinh cân và lạc mạch.
• Chấn thương: Va đập hoặc tai nạn gây ra tình trạng huyết ứ, khí trệ tại chỗ, dẫn đến những cơn đau nhói như dùi đâm.
• Thoái hóa: Theo thời gian, tạng Thận suy yếu không nuôi dưỡng được xương khớp, khiến đĩa đệm bị khô, nứt hoặc rách. Đây chính là biểu hiện của chứng “can thận hư suy”.
• Thoát vị đĩa đệm: Phần nhân nhầy chèn ép rễ thần kinh, trong Đông y gọi là chứng “tọa cốt phong”, gây đau lan xuống chi dưới.
• Hẹp ống sống và cong vẹo cột sống: Gây cản trở sự vận hành của mạch Đốc – mạch quản lý dương khí của toàn cơ thể.

Nguyên nhân do bệnh lý tạng phủ

Đau đốt sống lưng có thể liên quan mật thiết đến các bệnh lý mãn tính, nơi mà sự suy giảm chức năng tạng phủ đóng vai trò chủ chốt.

Một số tình trạng thường gặp bao gồm:

• Viêm cột sống dính khớp và Viêm khớp dạng thấp: Thường do thể Phong thấp nhiệt tí hoặc Hàn thấp tí gây ra tình trạng viêm nhiễm, sưng đau.
• Loãng xương (Osteoporosis): Thận chủ cốt tủy, khi Thận tinh bất túc sẽ dẫn đến xương yếu, dễ gãy xẹp.
• Sỏi thận và Bệnh lý tuyến tiền liệt: Các tạng phủ vùng hạ tiêu khi bị rối loạn khí hóa thường gây đau dội ngược về phía thắt lưng.
• Ung thư: Các khối u chèn ép mạch đạo, khiến chính khí tiêu hao, gây đau đớn dữ dội.

Tham khảo thêm: Đau lưng dưới gần mông (trái hoặc phải) là bệnh gì và cách trị.

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Đau đốt sống lưng có thể là triệu chứng phổ biến, nhưng không nên chủ quan vì đó có thể là dấu hiệu cảnh báo những tổn thương thực thể nghiêm trọng. Người bệnh nên tìm kiếm sự chăm sóc y tế chuyên sâu khi gặp các tình trạng:

• Đau dữ dội hoặc dai dẳng: Cơn đau không giảm sau vài ngày, đau tăng lên về đêm hoặc khi nghỉ ngơi.
• Triệu chứng đi kèm: Sốt, sụt cân không rõ nguyên nhân, hoặc có dấu hiệu rối loạn đại tiểu tiện (đây là dấu hiệu chèn ép tủy sống nghiêm trọng).
• Yếu liệt chi: Tê bì vùng mông, đùi hoặc yếu chân khiến việc đi lại khó khăn.
• Sau chấn thương: Đau khởi phát ngay sau một cú ngã hoặc tai nạn lao động.

“Biết dừng lại để lắng nghe cơ thể là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe của chính mình trước khi những tổn thương trở nên không thể đảo ngược.”

Hướng hỗ trợ cải thiện đau đốt sống lưng

Phương pháp không dùng thuốc (Trị liệu tự nhiên)

Đông y rất đề cao việc điều chỉnh lối sống và sử dụng các liệu pháp tự nhiên để khơi thông dòng chảy khí huyết, giúp cơ thể tự phục hồi.

• Thay đổi lối sống: Kiểm soát cân nặng để giảm áp lực lên “trụ cột” cơ thể. Duy trì tư thế đúng trong sinh hoạt và làm việc để tránh làm lệch lạc kinh lạc.
• Chườm nóng: Sử dụng các túi chườm thảo dược (ngải cứu, muối gừng) giúp tán hàn, hoạt huyết, làm giãn cơ bắp đang co cứng.
• Vật lý trị liệu và Massage: Tác động cơ học giúp tăng cường lưu thông máu đến vùng bị tổn thương.
• Châm cứu và Bấm huyệt: Sử dụng kim châm hoặc lực ngón tay tác động lên các huyệt vị như Thận du, Đại trường du, Ủy trung để điều hòa khí huyết, giảm đau.
• Dưỡng sinh và Thiền: Giúp bình ổn tâm lý, vì căng thẳng (uất kết) cũng là một nguyên nhân gây khí trệ, khiến cơn đau trầm trọng hơn.

Tham khảo thêm: Bê, khiêng hoặc làm việc nặng bị đau lưng & giải pháp khắc phục.

Sử dụng thuốc và can thiệp y tế

Tùy theo mức độ và thể bệnh, người bệnh thường gặp các chỉ định sử dụng thuốc hoặc can thiệp chuyên sâu:

• Thuốc giảm đau và chống viêm: Giúp kiểm soát triệu chứng cấp tính nhưng cần thận trọng với tác dụng phụ lên dạ dày và thận.
• Thuốc giãn cơ: Hỗ trợ trong các trường hợp co thắt cơ lưng cấp.
• Phẫu thuật: Là lựa chọn cuối cùng khi các rễ thần kinh bị chèn ép quá mức gây biến chứng nguy hiểm hoặc điều trị nội khoa không đem lại kết quả.

Phòng ngừa đau đốt sống lưng

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, việc bảo vệ cột sống nên bắt đầu từ những thói quen nhỏ nhất hàng ngày:

• Duy trì cân nặng hợp lý: Tránh tình trạng béo phì gây gánh nặng lên đốt sống thắt lưng.
• Tập thể dục thường xuyên: Các môn như bơi lội, yoga hoặc đi bộ giúp cơ lưng chắc khỏe, dẻo dai.
• Dinh dưỡng bổ thận: Bổ sung thực phẩm giàu canxi, vitamin D và các vị thuốc có tác dụng bổ can thận như đen, cốt toái bổ, đỗ trọng trong chế độ ăn.
• Ngừng các thói quen xấu: Hút thuốc lá và rượu bia làm giảm khả năng nuôi dưỡng xương khớp, khiến quá trình thoái hóa diễn ra nhanh hơn.
• Khám sức khỏe định kỳ: Tầm soát sớm các vấn đề về cột sống để có hướng xử lý kịp thời.

Đau đốt sống lưng thường có thể hỗ trợ cải thiện hiệu quả nếu chúng ta hiểu đúng về nó và kiên trì theo đuổi lộ trình điều trị đúng đắn.

Tham khảo thêm: Bấm huyệt chữa đau lưng – liệu pháp giảm đau tự nhiên từ y học cổ truyền; nguyên nhân đau nhức xương khớp chính và cách điều trị.

Nếu bạn đang trăn trở về những cơn đau lưng dai dẳng, đừng ngần ngại tìm kiếm sự tư vấn để hiểu rõ tình trạng của mình. Để được giải đáp về các vấn đề cột sống và nhận lời khuyên chuyên môn từ đội ngũ y bác sĩ, bà con có thể kết nối qua Zalo 0972.606.773 hoặc gọi đến số điện thoại 0972 606 773.