Đau cơ lưng là bị gì? 5 nguyên nhân và cách khắc phục từ gốc

Đau cơ lưng không chỉ đơn thuần là cảm giác mỏi nhức sau một ngày làm việc dài, mà dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, đây là dấu hiệu cho thấy sự mất cân bằng của hệ thống kinh lạc và tạng phủ bên trong. Khi cơ thể khỏe mạnh, khí huyết lưu thông bình thường, hệ cơ xương khớp được nuôi dưỡng đầy đủ sẽ vận động linh hoạt. Ngược lại, khi “thông bất thống” (thông suốt thì không đau) bị phá vỡ, những cơn đau co thắt vùng cơ lưng sẽ bắt đầu xuất hiện, cảnh báo những bất ổn cần được điều chỉnh kịp thời.

Đau cơ lưng theo lý luận Y học cổ truyền: Khi tà khí xâm nhập và chính khí suy vi

Trong Đông y, chứng đau cơ vùng lưng thường được xếp vào phạm vi chứng “Tý”. Lưng vốn là “phủ của tạng Thận”, nơi có kinh Bàng quang và mạch Đốc đi qua. Một khi các búi cơ ở đây bị đau nhức, co cứng, chúng ta cần xem xét trên hai phương diện chính: tà khí bên ngoài tấn công và sự suy yếu từ bên trong.

Thứ nhất là do ngoại nhân (Phong – Hàn – Thấp). Khi cơ thể có sức đề kháng (chính khí) giảm sút, các yếu tố như gió lạnh, hơi ẩm từ môi trường dễ dàng xâm nhập vào kinh lạc vùng lưng. Hàn tính ngưng trệ làm co rút cơ bắp, Thấp tính nặng nề gây cảm giác đau mỏi, tê nặng. Đây chính là lý do nhiều người cảm thấy đau nhức cơ lưng dữ dội hơn khi thời tiết thay đổi hoặc sau khi dầm mưa, nằm lạnh.

Thứ hai là do nội thương và lao lực quá độ. Việc duy trì các tư thế sai lệch trong thời gian dài như cúi khom, đứng ngồi cố định, hoặc mang vác vật nặng không đúng cách làm cho khí huyết tại vùng lưng bị ứ trệ. Theo quy luật “thống tắc bất thông”, khi máu huyết không đến nuôi dưỡng được khối cơ, các tổ chức này sẽ suy yếu, dễ bị tổn thương và sinh ra đau đớn mãn tính.

“Khí là soái của huyết, huyết là mẹ của khí. Khi khí trệ thì huyết ngưng, cơ nhục không được nhu nhuận tất sinh đau mỏi.”

Phân loại các thể bệnh thường gặp

• Thể phong hàn thấp: Người bệnh có cảm giác lưng đau lạnh, mức độ đau tăng khi trời lạnh, mưa ẩm. Các cơ co cứng, khó quay cúi, chườm nóng thường thấy dễ chịu hơn.
• Thể khí trệ huyết ứ: Thường xuất hiện sau một chấn thương, mang vác nặng hoặc cử động đột ngột. Cơn đau thường cố định tại một điểm, cảm giác đau như dùi đâm, cơ lưng co thắt mạnh.
• Thể can thận hư tổn: Đau cơ lưng mang tính chất âm ỉ, kéo dài. Đi kèm là cảm giác mỏi gối, ù tai, cơ lưng yếu mệt, vận động nhanh mỏi. Đây là tình trạng thường gặp ở người cao tuổi hoặc người mắc các bệnh lý mãn tính.

Mối liên hệ mật thiết giữa cột sống và hệ thống cơ nhục

Hệ thống cơ lưng đóng vai trò như những “sợi dây chằng” giữ cho cột sống được vững chãi. Tuy nhiên, khi chính cột sống gặp vấn đề, các nhóm cơ này phải co bóp bù trừ để bảo vệ, dẫn đến tình trạng căng cơ kéo dài. Cần đặc biệt lưu ý các bất thường về cấu trúc như:

• Bệnh loãng xương: Làm suy giảm chất lượng xương, khiến hệ cơ phải gánh vác áp lực lớn hơn.
• Đau thần kinh tọa: Gây đau lan tỏa từ thắt lưng xuống chân, làm rối loạn vận động các nhóm cơ dọc hành trình dây thần kinh.
• Thoát vị đĩa đệm: Sự chèn ép rễ thần kinh không chỉ gây đau mà còn có thể dẫn đến teo cơ, yếu cơ nếu không được xử trí đúng hướng.
• Cong vẹo cột sống: Khiến lực phân bổ không đều, một bên cơ bị kéo căng quá mức trong khi bên kia bị chùng, gây đau mỏi kinh niên.

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn: Trong lâm sàng, Lão thấy rất nhiều bà con chỉ tập trung vào việc xoa dầu hay dán cao tại chỗ khi thấy đau cơ lưng. Tuy nhiên, gốc rễ của cơn đau nhiều khi không nằm ở chính “chỗ đau” đó mà lại bắt nguồn từ sự suy yếu của tạng thận hoặc sự sai lệch của trục cột sống. Việc chỉ xử lý triệu chứng bên ngoài mà bỏ qua việc điều dưỡng cơ địa, bồi bổ can thận thì cơn đau sẽ sớm quay trở lại. Bà con cần chú trọng việc thông kinh hoạt lạc kết hợp dưỡng sâu từ bên trong mới mong đạt được kết quả bền vững.

Hướng điều chỉnh và chăm sóc phục hồi theo Đông y hiện đại

Để khắc phục tình trạng đau cơ lưng, Y học cổ truyền hướng tới mục tiêu: Khu phong – Tán hàn – Trừ thấp, đồng thời Hoạt huyết hóa ứ và Bổ ích can thận. Tùy vào mức độ cấp tính hay mãn tính mà chúng ta có các phương pháp điều chỉnh phù hợp.

Liệu pháp trị liệu tự nhiên

Các phương pháp không dùng thuốc đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc giải tỏa sự co thắt của cơ bắp:

• Châm cứu, Bấm huyệt: Tác động trực tiếp vào các huyệt đạo như Thận du, Đại trường du, Giáp tích… giúp khai thông bế tắc, giảm áp lực lên dây thần kinh.
• Chườm muối rang ngải cứu: Sức nóng từ muối kết hợp với tinh dầu của ngải cứu có tác dụng ôn kinh, tán hàn, giúp các búi cơ được thư giãn sâu.
• Vật lý trị liệu: Sử dụng nhiệt trị liệu, sóng siêu âm để tăng cường tuần hoàn máu, giúp vùng tổn thương nhanh chóng được phục hồi.

Bên cạnh đó, người bệnh cần chú ý điều chỉnh lối sống. Việc duy trì tư thế ngồi đúng khi làm việc, lựa chọn nệm ngủ có độ cứng vừa phải và thường xuyên luyện tập các bài dưỡng sinh nhẹ nhàng sẽ giúp cột sống và hệ cơ lưng luôn trong trạng thái cân bằng tốt nhất.

Lời dặn về chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt

Dưới góc nhìn y học, “thực phẩm cũng là thuốc”. Người bị đau cơ lưng nên ưu tiên các loại thực phẩm có tính ấm, giàu canxi và vitamin. Tránh các thực phẩm dễ gây kích ứng viêm như đồ uống có cồn, thuốc lá hoặc thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ. Việc kiểm soát cân nặng không chỉ giúp giảm tải cho cột sống mà còn hạn chế tối đa các tình trạng căng cơ quá mức do béo phì.

Đặc biệt, bà con nên tránh việc tự ý dùng các loại thuốc giảm đau nhanh một cách lạm dụng. Tuy có thể cắt cơn đau tức thời nhưng về lâu dài có thể gây ảnh hưởng đến tạng tỳ, vị và thận, đồng thời khiến bệnh tình dễ chuyển sang giai đoạn mãn tính khó xử lý hơn.

Đau cơ lưng có thể chỉ là một triệu chứng tạm thời nhưng cũng có thể là “phần nổi của tảng băng chìm” về các vấn đề xương khớp nghiêm trọng. Hiểu đúng bản chất, lắng nghe cơ thể và có phương hướng điều dưỡng từ sớm chính là chìa khóa để giữ gìn sức khỏe vững bền.

Tham khảo thêm: bệnh đau lưng ở thanh niên – thực trạng đáng báo động!

Tham khảo thêm: đau từ thắt lưng xuống chân trái – phải là bị gì?

Xem thêm: các bài tập thể dục chữa đau lưng đơn giản, hiệu quả

Bài viết liên quan: đau lưng giữa: nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả

Để nhận được những lời khuyên chi tiết về tình trạng đau cơ lưng và hướng xử lý phù hợp nhất với cơ địa riêng của mình, bà con hãy chủ động kết nối trực tiếp để được hỗ trợ qua Zalo 0972.606.773 hoặc trao đổi cùng đội ngũ chuyên gia tại Messenger Lão Tuấn.