Đau lưng sau sinh: Đừng để nỗi lo mãn tính ám ảnh sức khỏe mẹ bỉm

Có đến 50% phụ nữ bị đau lưng sau sinh và các triệu chứng thường biến mất trong 1 – 2 tuần hoặc 1 tháng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp các cơn đau lưng có thể kéo dài và biến chứng thành mãn tính. Vậy làm thế nào để khắc phục được tình trạng này?

Bản chất của chứng đau lưng sau sinh dưới nhãn quan Đông y

Trong y học cổ truyền, phụ nữ sau kỳ sinh nở thường rơi vào tình trạng “đa hư đa ứ”. Việc mang thai và vượt cạn khiến cơ thể tiêu tốn một lượng lớn tinh huyết, làm cho chính khí suy giảm. Tình trạng cơn đau lưng ở giai đoạn này không đơn thuần là tổn thương cơ học tại cột sống mà còn liên quan mật thiết đến sự suy yếu của tạng phủ và sự xâm nhập của tà khí bên ngoài.

Thận chủ cốt tủy, thắt lưng là phủ của Thận. Khi người phụ nữ dồn tinh huyết nuôi dưỡng thai nhi, tạng Thận dễ bị hư tổn. Nếu không được bồi bổ đúng cách, Thận khí bất túc sẽ khiến vùng lưng mất đi điểm tựa vững chắc, gây ra cảm giác đau mỏi âm ỉ. Bên cạnh đó, sau sinh, lỗ chân lông và các kinh lạc thường giãn mở, tạo điều kiện cho phong – hàn – thấp tà xâm nhập vào kinh bàng quang và kinh thận, gây bế tắc kinh lạc, khí huyết lưu thông kém mà dẫn đến đau nhức.

Thân thể phụ nữ sau sinh như cành liễu trước gió, cần được che chắn và bồi đắp từ gốc rễ chứ không chỉ là cắt tỉa những ngọn lá héo hon bên ngoài.

Nguyên nhân đau lưng sau sinh và cơ chế hình thành

Đối với một số phụ nữ, các dấu hiệu đau lưng sau khi sinh có thể trở nên nghiêm trọng và phát triển thành mãn tính nếu không được cải thiện đúng lúc. Nguyên nhân của tình trạng này thường xuất phát từ:

• Huyết hư và sự thay đổi nội tiết: Đau lưng khi mang thai là do một lượng lớn hormone progesterone và relaxin tiết ra làm giãn dây chằng và khớp xương chậu. Dưới góc độ Đông y, đây là quá trình thay đổi khí hóa để chuẩn bị cho kỳ sinh nở. Tuy nhiên, nếu huyết hư không đủ nuôi dưỡng dây chằng, các khớp sẽ lỏng lẻo kéo dài sau sinh.
• Khí trệ huyết ứ do thay đổi thể chất: Thay đổi về thể chất khi mang thai cũng góp phần gây ra các cơn đau. Khi tử cung mở rộng và trọng lượng tăng lên, kinh lạc vùng lưng bị chèn ép, khí huyết không lưu thông (bất thông tắc thống), gây ra sự căng thẳng kéo dài cho cơ lưng.
• Ngoại tà xâm nhập: Việc mất ngủ, tư thế cho con bú không chuẩn hoặc sinh hoạt sau sinh thiếu kiêng khem khiến tà khí thừa cơ xâm nhập. Đặc biệt, nếu sản phụ bị nhiễm lạnh (hàn tà), huyết sẽ ngưng trệ, gây ra các cơn đau co thắt, cứng vùng thắt lưng.

Đau lưng sau sinh kéo dài bao lâu?

Trong hầu hết các trường hợp, các cơn đau lưng thường có xu hướng giảm dần trong vòng 6 tháng đầu. Đây là khoảng thời gian cơ thể tự điều chỉnh để hồi phục sức mạnh cơ bắp và xương khớp. Tuy nhiên, Đông y quan niệm rằng nếu trong thời gian “ở cữ” mà không biết cách điều dưỡng, để bệnh kéo dài quá 6 tháng thì bệnh đã chuyển từ thể thực sang thể hư, từ ngoài kinh lạc vào sâu trong tạng phủ.

Nếu người phụ nữ hoạt động thể lực vất vả sớm, lao lực quá độ thì các cơn đau có thể kéo dài từ 10 – 12 tháng hoặc trở thành bệnh lý mãn tính, rất khó xử lý về sau do tạng Thận đã suy kiệt.

Tham khảo thêm: Biểu hiện đau lưng do thận yếu và cách khắc phục

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Trong quá trình thăm khám lâm sàng, Lão nhận thấy rất nhiều trường hợp bà con bị đau lưng sau sinh nhưng thực chất căn nguyên lại không nằm ở cột sống. Có những người đau ở thắt lưng nhưng do khí huyết ứ trệ tại vùng hạ tiêu, hoặc do can thận hư tổn nghiêm trọng sau kỳ vượt cạn. Một sai lầm phổ biến là bà con thường chỉ tìm cách xử lý triệu chứng đau tức thời bằng các loại thuốc giảm đau hay miếng dán mà bỏ qua việc bồi bổ cơ địa. Nếu chỉ tập trung vào “chỗ đau” mà quên đi việc kiện tỳ, bổ thận, ích khí sinh huyết thì bệnh rất dễ tái phát và chuyển sang giai đoạn mãn tính, gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe sinh sản và vận động sau này.

Các phương pháp hỗ trợ cải thiện đau lưng sau sinh

Đau lưng sau khi sinh thường không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng việc hỗ trợ cải thiện sớm là cách tốt nhất để bảo vệ cột sống về lâu dài.

1. Áp dụng các bài tập vận động dưỡng sinh

Tập thể dục nhẹ nhàng chính là cách để “hành khí hoạt huyết”. Khi khí huyết lưu thông, các khối ứ trệ sẽ tan dần, từ đó giảm đau nhức.

• Đi bộ nhẹ nhàng: Giúp khởi động lại hệ thống kinh lạc toàn thân, tăng cường sự linh hoạt cho cột sống.
• Bài tập hít thở sâu (Nạp khí về thận): Ngồi thẳng, hít sâu để đưa dưỡng khí xuống vùng đan điền, giúp nuôi dưỡng thận khí và thư giãn cơ lưng.
• Bài tập xương chậu và Kegel: Hỗ trợ làm mạnh khối cơ vùng hạ tiêu, giúp ổn định cấu trúc xương khớp từ bên trong.

2. Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng (Thực trị)

Giảm cân khoa học sau sinh không chỉ giúp lấy lại vóc dáng mà còn giảm áp lực cho cột sống vốn đang suy yếu. Nên ưu tiên các loại thực phẩm có tác dụng bổ huyết, ích thận như ngũ cốc, rau xanh đậm, các loại hạt và uống đủ nước ấm để tăng cường trao đổi chất.

3. Massage và tác động vật lý

Massage giúp giải phóng các điểm tắc nghẽn kinh lạc, kích thích cơ thể sản sinh endorphin tự nhiên. Tuy nhiên, với phụ nữ sinh mổ, việc này cần thực hiện hết sức thận trọng và chỉ khi vết thương đã hoàn toàn ổn định.

Lời dặn từ chuyên gia và khi nào cần thăm khám chuyên khoa

Để bảo vệ cột sống sau sinh, chúng ta cần lưu ý:

• Tránh nâng vật nặng đột ngột, luôn uốn cong đầu gối thay vì uốn lưng khi bế bé.
• Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng lưng và bàn chân, tránh gió lùa và nước lạnh.
• Giữ tinh thần lạc quan, tránh căng thẳng vì “nộ thương can” (giận dữ hại gan), mà gan chủ cân, sẽ khiến gân cốt càng thêm đau nhức.

Mặc dù đau lưng sau sinh thường mang tính chất cơ năng, nhưng bà con cần đến cơ sở y tế ngay nếu thấy các dấu hiệu bất thường sau:

• Đau lưng kèm theo sốt cao hoặc rét run.
• Có cảm giác tê bì, mất cảm giác hoặc yếu liệt ở chân.
• Cơn đau dữ dội sau một chấn thương hoặc vấp ngã.
• Tình trạng đau kéo dài hơn 6 tháng và có dấu hiệu ngày càng tăng nặng.

Mỗi người mẹ đều xứng đáng có một hành trình chăm con khỏe mạnh mà không phải gồng mình chịu đựng những cơn đau. Đừng để cái đau tạm thời trở thành gánh nặng mãn tính cho cả cuộc đời.

Để nhận được sự hỗ trợ trực tiếp và cá nhân hóa cho tình trạng sức khỏe của mình, bà con có thể liên hệ qua Zalo 0972.606.773 hoặc gọi trực tiếp đến số điện thoại 0972 606 773 để được bác sĩ tư vấn kỹ lưỡng.