Cảnh Giác “biến Chứng Trào Ngược Dạ Dày Thực Quản”

Biến chứng trào ngược dạ dày thực quản không chỉ dừng lại ở những cơn ợ nóng, ợ chua khó chịu mà còn có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như viêm Barrett và ung thư thực quản nếu không được điều trị kịp thời, đúng cách. Do đó, việc nhận thức các rủi ro tiềm ẩn dưới góc nhìn y học hiện đại kết hợp với biện chứng của Đông y là vô cùng cần thiết để bảo vệ sức khỏe của bạn.

7 biến chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản dưới góc nhìn Đông – Tây y

Bệnh trào ngược dạ dày (Gastroesophageal Reflux Disease – GERD) có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi. Trong y học hiện đại, đây là tình trạng dịch dạ dày trào ngược lên thực quản gây tổn thương niêm mạc. Còn theo Y học cổ truyền, trào ngược dạ dày thực quản thuộc phạm vi các chứng như “Nấc”, “Ợ cạn”, “Táo hỏa”… mà nguyên nhân sâu xa thường do Tỳ Vị hư nhược, Can khí uất kết dẫn đến Vị khí nghịch lên.

Nếu không được kiểm soát và điều trị tốt, tình trạng “khí nghịch” kéo dài kết hợp với sự ăn mòn của axit sẽ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm dưới đây:

1. Bệnh Barrett thực quản

Khoảng 5 – 10% người bệnh trào ngược dạ dày thực quản có biến chứng Barrett thực quản. Đây là tình trạng các tế bào ở lớp lót thực quản thay đổi hình dạng và tính chất, trở nên giống với tế bào niêm mạc ruột để chống chọi với axit.

Dưới góc nhìn Đông y, đây là quá trình “nhiệt độc tích tụ” lâu ngày làm thay đổi bản chất của tân dịch và huyết phận tại thực quản. Tình trạng này không gây ra triệu chứng đặc hiệu, khiến người bệnh dễ chủ quan. Tuy nhiên, Barrett thực quản được coi là tổn thương tiền ung thư, cần được theo dõi sát sao qua nội soi.

2. Viêm thực quản ăn mòn

Đây là biến chứng phổ biến nhất. Axit dạ dày khi trào ngược lên trên sẽ gây sưng, viêm và loét niêm mạc thực quản. Tây y giải thích đây là sự mất cân bằng giữa yếu tố tấn công (axit, pepsin) và yếu tố bảo vệ (niêm mạc).

Đông y gọi đây là chứng “Vị hỏa thượng nghịch”. Khi hỏa nhiệt bốc lên, nó thiêu đốt tân dịch tại vùng thực quản, gây đau rát, khó nuốt. Nếu không thanh nhiệt, giải độc kịp thời, vùng viêm nhiễm rất dễ bị vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng.

3. Hẹp thực quản

Tình trạng trào ngược mãn tính gây ra các vết loét sâu. Khi cơ thể tự chữa lành, các mô sẹo (xơ hóa) hình thành làm lòng thực quản bị thu hẹp lại. Điều này dẫn đến tình trạng “nghẹn” (chứng Ế cách trong Đông y).

Về mặt sinh lý học, hẹp thực quản khiến việc đưa thức ăn xuống dạ dày trở nên khó khăn, dẫn đến sụt cân, thiếu chất và mất nước. Đông y quan niệm đây là hệ quả của “khí trệ huyết ứ”, các huyết ứ tích tụ lâu ngày đóng thành khối, làm cản trở đường lưu thông của thức ăn và khí huyết.

Xem chi tiết: hẹp thực quản là gì, nguy hiểm không và cách điều trị?

4. Tăng nguy cơ trào ngược vào ban đêm gây ho, mất ngủ

Ban đêm khi nằm ngủ, trọng lực không còn hỗ trợ giữ dịch vị ở lại dạ dày. Đồng thời, theo nhịp sinh học Đông y, ban đêm là lúc âm vượng, nếu “Tâm thận bất giao” hoặc “Vị bất hòa” thì sẽ sinh ra chứng “ngoại bất an” (ngủ không yên).

Dịch vị trào lên cổ họng có thể tràn vào đường thở, kích thích phản xạ ho, gây nghẹt thở đột ngột. Điều này không chỉ làm gián đoạn giấc ngủ mà còn gây suy nhược thần kinh và hệ miễn dịch trầm trọng.

Đừng bỏ qua: trào ngược dạ dày khi ngủ (vào ban đêm) và cách trị

5. Các vấn đề về hệ thống hô hấp

Axit trào ngược không chỉ nằm lại ở thực quản mà còn có thể “xâm lấn” sang hệ hô hấp (thuộc tạng Phế trong Đông y). Khi “Vị hỏa phạm Phế”, người bệnh sẽ gặp hàng loạt các rắc rối:

• Tăng nguy cơ hoặc làm nặng thêm bệnh hen suyễn do kích ứng phế quản.
• Khó thở, thở khò khè, ho khan kéo dài do “hàn bao hỏa”.
• Viêm thanh quản, khàn tiếng do dây thanh âm bị axit “đốt cháy”.
• Viêm phổi, viêm phế quản do hít phải dịch vị vào sâu trong phổi.

6. Sâu răng và các bệnh lý răng miệng

Axit từ dạ dày có độ pH rất thấp, khi trào ngược lên khoang miệng sẽ trực tiếp phá hủy men răng. Theo Đông y, “Răng là thừa của cốt, thận chủ cốt”, nhưng khoang miệng lại là nơi khai khiếu của Tỳ Vị. Khi “Vị nhiệt thượng chưng” (nhiệt từ dạ dày bốc lên miệng), nó làm mòn chân răng, gây hôi miệng và sâu răng, thậm chí mất răng vĩnh viễn.

7. Tăng nguy cơ ung thư thực quản

Đây là biến chứng tàn khốc nhất. Quá trình viêm – loét – tái tạo mô – Barrett kéo dài hàng thập kỷ chính là “mảnh đất màu mỡ” cho tế bào ung thư phát triển. Tây y giải thích bằng sự đột biến gen của tế bào, còn Đông y coi đây là tình trạng “uất độc kết tụ” đến mức cực độ, khí huyết không còn lưu thông, tạng phủ suy kiệt.

Các dấu hiệu cảnh báo ung thư thực quản bà con cần lưu tâm: khó nuốt tăng dần, khàn tiếng kéo dài, đau tức ngực sau xương ức, sụt cân nhanh và đi ngoài phân đen.

Xem thêm: bệnh ung thư thực quản có nguy hiểm không? chữa được không?

Phòng ngừa biến chứng trào ngược dạ dày theo nguyên lý dưỡng sinh

Để ngăn chặn các biến chứng nguy hiểm, bên cạnh việc tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, bà con cần thực hiện chế độ dưỡng sinh “thuận tự nhiên” để giúp Tỳ Vị hồi phục:

• Ăn uống điều độ: Chia nhỏ bữa ăn để tránh làm “quá tải” dạ dày (Vị). Tuyệt đối không ăn quá no vào buổi tối, vì lúc này dương khí suy yếu, việc tiêu hóa thức ăn sẽ trở nên đình trệ.
• Tư thế ngủ khoa học: Kê cao đầu giường hoặc dùng gối chống trào ngược. Trong Đông y, việc giữ đầu cao giúp “thanh khí bốc lên, trọc khí giáng xuống”, ngăn chặn dịch vị nghịch lên thực quản.
• Kiêng kỵ thực phẩm “độc”: Hạn chế tối đa đồ chua cay, thực phẩm nhiều dầu mỡ (sinh đàm nhiệt), rượu bia, cà phê. Những thứ này làm giãn cơ thắt thực quản dưới, khiến axit dễ dàng “vượt rào”.
• Điều hòa cảm xúc: Can khí uất kết do lo âu, stress là nguyên nhân hàng đầu gây trào ngược. Hãy giữ tâm thế lạc quan, thư giãn để Can khí được sơ thông, không phạm vào Tỳ Vị.
• Tránh áp lực lên dạ dày: Không mặc quần áo quá chật, không nằm ngay sau khi ăn. Việc này giúp Vị khí dễ dàng lưu thông theo chiều thuận.

Biến chứng của trào ngược dạ dày thực quản là một hành trình âm thầm nhưng nguy hiểm. Việc kết hợp sự chính xác của Tây y trong chẩn đoán và sự nhân văn, tận gốc của Đông y trong điều trị sẽ giúp bà con đẩy lùi bệnh tật bền vững.

Bạn không nên bỏ qua

• Bị trào ngược dạ dày thực quản nên kiêng gì, ăn gì tốt?
• Top 10 cách chữa bệnh trào ngược dạ dày tại nhà hiệu quả đơn giản