Thoái hóa khớp cổ chân: Đừng để đôi chân tàn phế vì chủ quan với cơn đau

Thoái hóa cổ chân là một trong những diện bệnh xương khớp phổ biến, gây ra những cơn đau nhức dai dẳng và làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống. Hiểu đúng về bản chất của bệnh theo góc nhìn Y học cổ truyền sẽ giúp chúng ta có hướng điều trị bảo tồn hiệu quả, tránh những biến chứng đáng tiếc.

Thoái hóa khớp cổ chân dưới góc nhìn Y học cổ truyền

Trong Đông y, thoái hóa khớp cổ chân được xếp vào phạm vi chứng Tý. “Tý” có nghĩa là sự tắc nghẽn, không thông suốt. Khi chính khí trong cơ thể suy giảm, các tà khí bên ngoài như Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (ẩm thấp) thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc, cơ nhục và xương khớp. Sự tích tụ của các tác nhân này làm cho khí huyết ngưng trệ, không thể lưu thông để nuôi dưỡng sụn khớp và bao hoạt dịch, lâu ngày dẫn đến tình trạng biến đổi cấu trúc khớp, gây đau và cứng khớp.

Khác với quan niệm chỉ tập trung vào tổn thương tại chỗ của Tây y, Y học cổ truyền nhìn nhận cổ chân là điểm cuối của nhiều đường kinh mạch quan trọng. Sự linh hoạt của khớp cổ chân phụ thuộc chặt chẽ vào hai tạng là Can và Thận. Thận chủ cốt tủy, Can chủ cân (gân). Khi tuổi tác cao hoặc cơ thể suy nhược, tinh tủy trong Thận hao hụt, huyết trong Can không đủ nuôi dưỡng khiến sụn khớp bị bào mòn, khô dịch khớp, hình thành nên bệnh lý thoái hóa.

Nhận diện triệu chứng và các thể bệnh thường gặp

Triệu chứng điển hình nhất là những cơn đau âm ỉ tại vùng mắt cá chân, thường tăng lên khi đi lại, mang vác nặng hoặc khi thời tiết thay đổi. Tùy vào sự kết hợp của các loại tà khí mà biểu hiện lâm sàng có sự khác biệt:

• Thể Phong hành: Cơn đau thường di chuyển, không cố định tại một điểm, có thể kèm theo cảm giác sợ gió.
• Thể Hàn tý: Đau dữ dội tại một vị trí, đau tăng lên khi gặp lạnh và thuyên giảm khi được chườm nóng.
• Thể Thấp tý: Khớp cổ chân có cảm giác nặng nề, sưng nề nhẹ, thường đau nhiều hơn vào những ngày mưa ẩm.

Ở giai đoạn nặng, người bệnh có thể nghe thấy tiếng lục khục bên trong khớp khi xoay cổ chân. Tình trạng cứng khớp vào buổi sáng thường kéo dài, khiến người bệnh phải mất một khoảng thời gian xoa bóp mới có thể bước đi bình thường. Nếu không được chú trọng điều trị, tình trạng bế tắc khí huyết kéo dài sẽ dẫn đến teo cơ, biến dạng khớp, thậm chí là tàn phế.

“Gân cốt có khỏe mạnh hay không, cốt yếu ở chỗ khí huyết có lưu thông hay không. Một khi đường kinh mạch bị bế tắc, dưỡng chất không tới được đầu khớp, cổ chân sẽ giống như cành cây khô, giòn và dễ gãy đổ trước những tác động bên ngoài.”

Căn nguyên khiến cổ chân sớm bị thoái hóa

Bên cạnh yếu tố lão hóa tự nhiên, Y học cổ truyền cũng chỉ rõ những nguyên nhân nội tại và ngoại lai tác động đến quá trình này:

• Tiên thiên bất túc: Do thể chất bẩm sinh yếu, tạng thận không đủ khỏe khiến xương khớp sớm bị thoái hóa hơn so với người cùng lứa tuổi.
• Lao lực quá độ: Việc đứng quá lâu, đi bộ quá nhiều hoặc làm công việc nặng nhọc thường xuyên gây áp lực cực lớn lên khớp cổ chân, làm tổn thương khí lực tại vùng này.
• Ngoại tà xâm nhập: Thường xuyên làm việc trong môi trường ẩm ướt, lạnh lẽo mà không có sự che chắn, bảo vệ khiến tà khí lưu lữu tại khớp.
• Dinh dưỡng mất cân bằng: Chế độ ăn uống không khoa học gây tích tụ đàm thấp (thừa cân, béo phì), tạo gánh nặng trực tiếp lên đôi chân mỗi khi di chuyển.

Giải pháp phục hồi cổ chân từ tinh hoa Y học cổ truyền

Nguyên tắc cốt yếu trong điều trị thoái hóa cổ chân của Đông y là “Thông tắc bất thống” (Thông thì không đau). Phương pháp điều trị hướng tới việc loại bỏ các tác nhân gây bệnh (khu phong, tán hàn, trừ thấp), đồng thời tăng cường lưu thông máu đến vùng cổ chân và bồi bổ can thận để tái tạo sụn khớp một cách tự nhiên.

Bên cạnh đó, việc kết hợp các bài tập vận động nhẹ nhàng tại nhà đóng vai trò rất quan trọng để tránh tình trạng dính khớp và giúp khí huyết lưu thông tốt hơn:

• Xoay cổ chân: Ngồi thoải mái, nhẹ nhàng xoay cổ chân theo vòng tròn từ trái sang phải và ngược lại. Việc này giúp kích thích tiết dịch khớp, làm trơn các đầu xương.
• Kéo giãn cơ vùng cẳng chân: Giúp giảm áp lực lên cổ chân và tăng cường sức bền cho các nhóm cơ hỗ trợ.

Quá trình phục hồi đòi hỏi sự kiên trì và một lộ trình bài bản, kết hợp giữa việc dùng thảo dược quý với chế độ sinh hoạt điều độ.

Chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt cho người thoái hóa cổ chân

Đông y rất coi trọng việc “thực phẩm cũng là thuốc”. Một chế độ ăn uống phù hợp sẽ hỗ trợ đắc lực cho quá trình phục hồi xương khớp:

• Nên dùng: Các thực phẩm có tính ấm, bổ huyết như gừng, tỏi, nghệ, các loại cá giàu omega-3 và rau xanh đậm. Đặc biệt, nên bổ sung các loại thực phẩm giàu canxi tự nhiên.
• Cần tránh: Các loại thực phẩm dễ gây viêm như nội tạng động vật, thức ăn nhiều dầu mỡ, rượu bia và các chất kích thích. Cần hạn chế các thực phẩm có tính hàn lạnh nếu đang trong đợt đau cấp do thể Hàn.
• Sinh hoạt: Tránh mang vác nặng, nên đi giày đế bằng, êm ái để giảm lực tác động lên cổ chân. Giữ ấm đôi chân vào mùa lạnh, đặc biệt là vùng mắt cá chân.

Mỗi thể trạng, mỗi mức độ tổn thương đều cần một sự đánh giá chuyên sâu để có phác đồ điều trị phù hợp nhất. Người bệnh không nên tự ý áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc hoặc lạm dụng thuốc giảm đau cấp tốc vì có thể gây hại cho sức khỏe về lâu dài.

Thoái hóa cổ chân là một hành trình dài của sự lão hóa, nhưng nếu chúng ta biết cách lắng nghe cơ thể và chăm sóc đúng từ góc độ Đông y, hoàn toàn có thể duy trì được sự linh hoạt và dẻo dai. Khi nhận thấy các dấu hiệu đau nhức không thuyên giảm sau vài ngày nghỉ ngơi, hoặc có hiện tượng sưng đỏ, cứng khớp kéo dài, người bệnh cần tìm đến các chuyên gia để được thăm khám cụ thể.

Mỗi bước đi vững chãi đều cần sự chăm sóc tận tâm từ hôm nay. Nếu bà con đang gặp khó khăn trong vận động hoặc lo lắng về tình trạng xương khớp của mình, hãy liên hệ ngay để nhận được sự tư vấn chuyên môn kịp thời qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.