Thoái hóa đĩa đệm: Đừng để cột sống “khô héo” dẫn đến bại liệt

Thoái hóa đĩa đệm có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến khả năng lao động, sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày của người bệnh.

Dưới góc nhìn của y học cổ truyền, cột sống không chỉ là khung đỡ của cơ thể mà còn là nơi trú ngụ của kinh Đốc – mạch quản lý dương khí của toàn thân. Đĩa đệm, đóng vai trò như lớp đệm đàn hồi, vốn được nuôi dưỡng bởi tinh huyết và sự vận hóa của tạng phủ. Khi sự cân bằng này mất đi, các chứng trạng đau nhức, tê bì bắt đầu xuất hiện, báo hiệu sự suy giảm từ sâu bên trong hệ thống kinh lạc.

Thoái hóa đĩa đệm là gì dưới góc nhìn Đông y?

Thoái hóa đĩa đệm là tình trạng mất nước, co rút của các đĩa đệm do tuổi tác hoặc một số nguyên nhân khác. Điều này khiến các đốt xương gần nhau hơn, gây tổn thương dây thần kinh và cột sống ở cổ, ngực và thắt lưng (phổ biến nhất là cột sống lưng).

Các đĩa đệm là những cấu trúc giống như đệm nằm giữa các đốt sống của cột sống. Chức năng chính của đĩa đệm là đệm cho cột sống, hấp thụ sốc và cho phép cột sống di chuyển. Tuy nhiên, khi chính khí suy yếu, khả năng tự phục hồi của các mô này giảm sút, dẫn đến quá trình thoái hóa diễn ra nhanh hơn tự nhiên.

Theo thời gian, các đĩa đệm có thể bị mất nước và co lại. Điều này có thể khiến chúng bị nứt hoặc rách, khiến phần nhân mềm bên trong lồi ra. Nếu nhân nhầy lồi ra chèn ép vào dây thần kinh, nó có thể gây đau và các triệu chứng khác. Trong y lý, đây là hiện tượng khí trệ huyết ứ, gây cản trở sự lưu thông của dòng chảy năng lượng tại các đốt sống.

Cột sống chính là trục xương sống của sức khỏe. Một khi đĩa đệm khô héo, cũng giống như cành cây thiếu nhựa sống, dễ giòn gãy và đau đớn. Việc bảo tồn đĩa đệm chính là bảo tồn tinh hoa của tạng thận.

Nguyên nhân và cơ chế hình thành theo y lý

Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ bao gồm:

• Tuổi tác: Thoái hóa đĩa đệm là phổ biến hơn theo tuổi tác. Đây là quy luật “lão hóa” tự nhiên khi thiên quý suy, thận tinh hao kiệt không còn đủ sức bồi đắp cho cốt tủy.
• Chấn thương: Chấn thương ở cột sống có thể làm tăng nguy cơ thoái hóa. Những tác động ngoại lực mạnh làm huyết ứ tại chỗ, gây bế tắc kinh lạc kéo dài.
• Béo phì: Trọng lượng dư thừa có thể gây áp lực thêm lên cột sống, làm tăng nguy cơ thoái hóa. Dưới góc nhìn Đông y, béo phì thường đi kèm với đàm thấp, gây nặng nề và cản trở khí cơ.
• Hút thuốc: Hút thuốc có thể làm giảm lưu lượng máu đến các đĩa đệm, có thể dẫn đến thoái hóa. Khói thuốc thuộc nhiệt độc, làm thiêu đốt tân dịch, khiến đĩa đệm mau khô khát.
• Nghề nghiệp: Một số công việc đòi hỏi phải nâng vật nặng hoặc cúi người nhiều có thể làm tăng nguy cơ thoái hóa. Việc lao lực quá độ làm tổn thương cơ nhục và gân cốt.

Dấu hiệu nhận biết và sự tương ứng với tạng phủ

Các triệu chứng của thoái hóa đĩa đệm có thể khác nhau tùy thuộc vào vị trí và mức độ nghiêm trọng của tình trạng. Các triệu chứng phổ biến bao gồm:

• Đau: Đau có thể xảy ra ở cổ, lưng, vai, cánh tay hoặc chân. Cơn đau có tính chất âm ỉ (do hư chứng) hoặc đau chói (do thực chứng/huyết ứ).
• Tê bì hoặc ngứa ran: Tê bì hoặc ngứa ran có thể xảy ra ở cánh tay, bàn tay, chân hoặc bàn chân. Đây là biểu hiện của kinh lạc bị chèn ép, khí huyết không đi tới được tứ chi.
• Yếu đuối: Yếu đuối có thể xảy ra ở cánh tay, bàn tay, chân hoặc bàn chân. Khi Can không còn chủ về gân, Thận không còn chủ về xương, sức mạnh của cơ bắp sẽ giảm sút rõ rệt.
• Cứng cứng: Cứng có thể xảy ra ở cổ hoặc lưng, thường nặng hơn vào buổi sáng hoặc khi trời lạnh do hàn tà ngưng trệ.

Tham khảo thêm: Rách bao xơ đĩa đệm là gì? Có lành được không?

Thoái hóa đĩa đệm có nguy hiểm không?

Thoái hóa đĩa đệm có thể nguy hiểm nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Khi chính khí (sức đề kháng) không còn đủ sức chống chọi với tà khí, các biến chứng sẽ xuất hiện:

• Đau nhức mãn tính: Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, sinh hoạt hàng ngày, làm tâm lý người bệnh u uất, ảnh hưởng đến tạng can.
• Tổn thương dây thần kinh: Gây tê bì, yếu cơ, teo cơ, mất cảm giác do kinh mạch bị bế tắc hoàn toàn.
• Rối loạn chức năng đại tiểu tiện: Tiểu không tự chủ, đại tiện không tự chủ. Đây là dấu hiệu thận khí đã hư suy nghiêm trọng, không còn khả năng nhiếp nạp.
• Liệt: Nguy cơ cao nếu chèn ép dây thần kinh tủy sống, làm mất khả năng vận động tự chủ.

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào:

• Mức độ thoái hóa: Giai đoạn đầu (khí trệ) thường ít nguy hiểm hơn giai đoạn sau (huyết ứ, biến dạng xương).
• Vị trí thoái hóa: Cổ, ngực hay thắt lưng.
• Có biến chứng hay không: Liệt, rối loạn đại tiểu tiện,…

Chẩn đoán thoái hóa đĩa đệm

Chẩn đoán thoái hóa đĩa đệm là quá trình xác định vị trí, mức độ và nguyên nhân của bệnh dựa trên các triệu chứng, tiền sử bệnh lý và các kết quả xét nghiệm hiện đại kết hợp với tứ chẩn của Đông y.

Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ hỏi về các triệu chứng, tiền sử bệnh lý, các hoạt động thường ngày. Trong Đông y, việc xem mạch và quan sát sắc thái giúp xác định bệnh thuộc thể hàn, nhiệt, hư hay thực.

Chụp X-quang: Giúp bác sĩ đánh giá tình trạng cột sống, đĩa đệm, các đốt sống, phát hiện các dấu hiệu thoái hóa như hẹp khe khớp, gai xương.

Chụp MRI: Cung cấp hình ảnh chi tiết hơn về đĩa đệm, dây thần kinh, các mô mềm xung quanh, giúp xác định chính xác vị trí chèn ép.

Điện cơ đồ: Đánh giá chức năng của dây thần kinh, cơ bắp, giúp chẩn đoán phân biệt với các bệnh lý khác.

Tham khảo thêm: Cách phòng tránh thoát vị đĩa đệm nên biết khi còn trẻ.

Biện pháp hỗ trợ cải thiện thoái hóa đĩa đệm

Hiện nay, xu hướng kết hợp y học cổ truyền và lối sống lành mạnh đang mang lại hiệu quả tích cực. Mục tiêu là giảm đau, thông kinh lạc và phục hồi chức năng vận động.

• Sử dụng thảo dược: Các bài thuốc cổ phương giúp bồi bổ can thận, khu phong trừ thấp thường gặp trong dân gian.
• Vật lý trị liệu: Bao gồm các bài tập kéo giãn, giúp cải thiện phạm vi chuyển động và sự linh hoạt của cột sống.
• Thay đổi thói quen: Điều chỉnh tư thế ngồi, làm việc và nghỉ ngơi hợp lý để giảm tải áp lực cho đĩa đệm.

Điều quan trọng là người bệnh cần được thăm khám cụ thể để có lộ trình riêng biệt phù hợp với thể trạng của mình.

Phòng ngừa thoái hóa đĩa đệm

Các biện pháp phòng ngừa giúp bảo vệ chính khí và giữ gìn sự dẻo dai của cột sống:

• Duy trì cân nặng hợp lý: Tránh tích tụ đàm thấp gây áp lực lên hệ thống xương khớp.
• Tập thể dục thường xuyên: Các môn nhẹ nhàng như dưỡng sinh, đi bộ giúp khí huyết lưu thông tốt hơn.
• Tránh nâng vật nặng: Luôn giữ cột sống thẳng khi vận động để tránh gây “sang chấn” lên đĩa đệm.
• Tư thế tốt: Đảm bảo lưng thẳng hàng và vai thư giãn khi đứng, ngồi.
• Bỏ hút thuốc lá: Bảo vệ tân dịch và dòng máu nuôi dưỡng cột sống.
• Chế độ ăn uống lành mạnh: Tăng cường các thực phẩm bổ thận, bổ huyết để nuôi dưỡng xương khớp từ bên trong.

Có thể bạn quan tâm

• Cách chữa thoát vị đĩa đệm tại nhà – Khỏi mà không cần thuốc
• Chữa thoát vị đĩa đệm bằng ngải cứu – Hiệu quả, giảm đau nhanh

Lời căn dặn: Thoái hóa là quá trình tự nhiên nhưng chúng ta hoàn toàn có thể làm chậm nó lại bằng sự hiểu biết và chăm sóc đúng cách. Đừng đợi đến khi cơn đau làm tê liệt vận động mới tìm cách xử lý.

Nếu bà con đang gặp các vấn đề về đau nhức cột sống, tê bì tay chân do thoái hóa đĩa đệm, đừng chủ quan để bệnh tiến triển nặng. Hãy chủ động kết nối để được tư vấn lộ trình chăm sóc sức khỏe phù hợp nhất qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.