Nổi Mẩn Ngứa Khắp Người Không Rõ Nguyên Nhân Và Cách Điều Trị

Nổi mẩn ngứa khắp người không rõ nguyên nhân, hay còn gọi là mề đay vô căn trong Tây y, thực chất là một biểu hiện của sự mất cân bằng chính khí và tạng phủ bên trong cơ thể theo quan niệm Đông y. Tình trạng này thường xuyên tái phát dai dẳng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Nổi mẩn ngứa khắp người không rõ nguyên nhân dưới góc nhìn Đông – Tây y kết hợp

Theo y học hiện đại, nổi mẩn ngứa khắp người không rõ nguyên nhân (nổi mề đay vô căn) là trạng thái da xuất hiện các nốt sẩn phù, ban đỏ kèm theo ngứa ngáy dữ dội mà các xét nghiệm lâm sàng thông thường không tìm ra dị nguyên cụ thể. Tuy nhiên, dưới lăng kính của Y học cổ truyền (YHCT), hiện tượng này không bao giờ là “vô căn”. Mọi biểu hiện ngoài da đều là “tín hiệu” cho thấy sự bất ổn của các tạng phủ như Gan (Can), Thận và hệ miễn dịch (Vệ khí).

Khi “Vệ khí” (hàng rào bảo vệ cơ thể) suy yếu, các yếu tố ngoại tà như Phong (gió), Hàn (lạnh), Nhiệt (nóng) dễ dàng xâm nhập, kết tụ dưới da gây ngứa. Đồng thời, nếu chức năng thải độc của Can, Thận bị đình trệ, độc tố tích tụ lâu ngày sẽ phát tán qua da tạo thành các mẩn đỏ.

Dù khó xác định chính xác một dị nguyên duy nhất, nhưng các yếu tố sau đây được coi là tác nhân thúc đẩy (vừa mang tính cơ chế sinh học, vừa mang tính tà khí):

• Viêm da dị ứng (Thấp nhiệt tại cơ phu): Đây là sự rối loạn chính khí từ sớm, thường gặp ở trẻ nhỏ. Biểu hiện là các đám đỏ ngứa tại má, khuỷu tay, khoen chân – những nơi huyết khí dễ ngưng trệ.
• Nhiệt độc do thời tiết: Nắng nóng kéo dài khiến “Nhiệt tà” tích tụ, làm tắc nghẽn lỗ chân lông (tấu lý), gây ra các mụn nước, mẩn đỏ rải rác.
• Sử dụng mỹ phẩm không phù hợp: Các hóa chất đóng vai trò như “ngoại độc” tác động trực tiếp lên lớp biểu bì, gây phản ứng cấp tính ngay sau khi tiếp xúc.
• Suy giảm chức năng Gan (Can yếu): Can chủ về tàng huyết và giải độc. Khi Can hỏa vượng hoặc Can suy, độc tố không được chuyển hóa sẽ đẩy ra ngoài da, gây ngứa ngáy dữ dội về đêm hoặc khi trời nóng.
• Nhiễm ký sinh trùng: Các loại ký sinh như ve ghẻ hoặc giun sán khiến cơ thể sinh ra nội độc tố, làm nhiễu loạn hệ miễn dịch.
• Dị ứng thời tiết (Phong hàn/Phong nhiệt): Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột là điều kiện để Phong tà xâm nhập vào cơ thể khi “tấu lý” (lỗ chân lông) đang mở, dẫn đến nổi mẩn toàn thân.
• Dị ứng thực phẩm (Vị trường nhiệt): Ăn các thức ăn gây kích ứng làm tích tụ nhiệt tại dạ dày và ruột, biểu hiện ra ngoài bằng mề đay, đôi khi kèm đau bụng, nôn mửa (sốc phản vệ).
• Nhiễm nấm (Thấp tà): Thường xuất hiện ở các vùng da ẩm ướt, nếp gấp, do sự kết hợp của nhiệt và thấp (độ ẩm).
• Dị ứng thuốc: Đây là phản ứng mạnh mẽ của cơ thể với các hoạt chất ngoại lai, cần được xử lý y tế kịp thời vì có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.

Xem thêm: mẩn ngứa ở vùng thắt lưng là do đâu? điều trị như thế nào?

Giải pháp khắc phục mẩn ngứa toàn thân theo hướng bảo tồn và bền vững

Để kiểm soát tình trạng này, người bệnh cần phối hợp giữa việc làm dịu triệu chứng bên ngoài và củng cố thể trạng bên trong.

1. Chăm sóc và liệu pháp tự nhiên tại nhà

Các phương pháp dân gian dựa trên thảo dược không chỉ giúp giảm ngứa mà còn có tác dụng sát khuẩn, thanh nhiệt da nhẹ nhàng:

• Chườm lạnh: Sử dụng nhiệt độ thấp để “trấn áp” cảm giác ngứa do nhiệt, làm co mạch và giảm sưng tấy tức thì.
• Tắm lá thảo dược (Liệu pháp xông tắm): Sử dụng các loại lá có tính thanh nhiệt, giải độc như lá khế, trà xanh, lá lốt, mướp đắng. Nước sắc thảo dược giúp thông thoáng lỗ chân lông, đẩy độc tố nhẹ qua đường mồ hie và làm dịu cơn ngứa.
• Dưỡng ẩm tự nhiên: Thoa kem dưỡng ngay sau khi tắm để bảo vệ lớp “Vệ khí” bề mặt da, ngăn chặn sự thoát ẩm và giảm kích ứng.

2. Can thiệp bằng Tây y khi cần thiết

Trong các đợt bùng phát cấp tính, gây mất ngủ hoặc có nguy cơ nhiễm trùng, y học hiện đại cung cấp các giải pháp cắt cơn nhanh chóng:

• Thuốc kháng Histamine: Ngăn chặn phản ứng dị ứng của cơ thể, giúp giảm ngứa hiệu quả.
• Corticoid (Uống/Tiêm): Sử dụng trong trường hợp viêm nặng, phù nề. Lưu ý thuốc này cần có chỉ định nghiêm ngặt của bác sĩ để tránh tác dụng phụ lên dạ dày và hệ miễn dịch.
• Kháng sinh: Chỉ sử dụng khi vùng da ngứa bị trầy xước và có dấu hiệu nhiễm khuẩn (mưng mủ, sưng nóng).

Xem thêm: 10 loại thuốc trị mề đay cho trẻ em an toàn và hiệu quả nhất

Chế độ sinh hoạt và kiêng khem để ngăn ngừa tái phát

Để “gìn giữ” thành quả điều trị và ngăn chặn tà khí xâm nhập, người bệnh cần tuân thủ chế độ “trong uống ngoài dưỡng”:

• Hạn chế hóa chất: Tránh tiếp xúc trực tiếp với xà phòng, nước tẩy rửa mạnh. Nên dùng bảo hộ khi cần thiết để tránh “ngoại độc” xâm nhiễm.
• Lựa chọn trang phục: Ưu tiên vải cotton thấm hút mồ hôi, rộng rãi để “tấu lý” được thông thoáng, tránh tích tụ nhiệt.
• Nhiệt độ nước tắm: Không nên tắm nước quá nóng vì sẽ làm mất lớp dầu tự nhiên, khiến da khô và dễ ngứa hơn (làm vượng thêm tính táo của huyết).
• Dinh dưỡng hợp lý: Kiêng các thực phẩm có tính “phát vật” như hải sản, thức ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ. Thay vào đó, nên bổ sung thực phẩm thanh mát, hỗ trợ giải độc gan.

Nổi mẩn ngứa khắp người không rõ nguyên nhân dù khó chịu nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu chúng ta hiểu đúng về gốc rễ của bệnh. Sự kết hợp giữa tư duy khoa học của Tây y và tinh hoa bồi bổ của Đông y chính là chìa khóa để người bệnh tìm lại làn da khỏe mạnh và sự an yên trong cuộc sống.

Có thể bạn quan tâm:

• 5 cách chữa mề đay bằng lá tía tô đơn giản mà hiệu quả
• nổi mề đay khi mang thai do đâu và cách điều trị an toàn