Trẻ Bị Mẩn Ngứa Khắp Người – Nguyên Nhân Và Cách Điều Trị

Trẻ bị mẩn ngứa khắp người thường do kích ứng với dị nguyên và sản phẩm chăm sóc. Dưới góc nhìn Y học cổ truyền, đây là biểu hiện của tình trạng cơ thể bị phong hàn, nhiệt độc xâm nhập hoặc tỳ vị suy yếu. Việc kết hợp kiến thức Đông – Tây y sẽ giúp cha mẹ có cái nhìn toàn diện để chăm sóc trẻ an toàn, hiệu quả.

Nguyên nhân làm trẻ bị mẩn ngứa khắp người theo góc nhìn Đông – Tây y kết hợp

Tây y định danh mẩn ngứa là phản ứng của hệ miễn dịch trước các tác nhân gây hại. Tuy nhiên, Đông y lại đi sâu vào căn nguyên bên trong, coi đây là trạng thái “chính khí hư, tà khí thực”. Các nguyên nhân phổ biến nhất gồm:

• Dị ứng thức ăn (Tích trệ tỳ vị): Theo Tây y, các loại sữa bò, trứng, hải sản… chứa protein lạ gây phản ứng dị ứng. Trong Đông y, nếu tỳ vị (hệ tiêu hóa) của trẻ yếu, thức ăn không được chuyển hóa tốt sẽ tích tụ thành nội nhiệt, phát tán qua da gây mẩn ngứa. Triệu chứng thường xuất hiện ngay sau khi ăn hoặc vài giờ sau đó.
• Dị ứng thời tiết và môi trường (Ngoại tà xâm nhập): Phấn hoa, bụi bặm hay sự thay đổi nhiệt độ đột ngột chính là “phong tà” và “nhiệt tà” tấn công khi hàng bảo vệ (vệ khí) của trẻ còn non yếu. Điều này khiến trẻ sơ sinh bị mẩn ngứa khắp người, thậm chí sưng mặt, môi nếu bị sốc phản vệ.
• Côn trùng cắn (Độc tà xâm nhiễm): Vết cắn của muỗi, kiến mang theo độc tính. Với trẻ có cơ địa nhạy cảm (huyết nhiệt), phản ứng sẽ dữ dội hơn, nốt mẩn đỏ lan rộng và ngứa ngáy dữ dội.
• Các bệnh lý ngoài da mạn tính:
  • Eczema (Chàm sữa): Đông y gọi là “Thấp chẩn”, do thấp nhiệt uất kết dưới da mà thành.
  • Viêm da tiếp xúc: Xảy ra khi da tiếp xúc với “dị vật” như hóa chất, xà phòng gây kích ứng.
• Nhiễm khuẩn và siêu vi: Các bệnh như thủy đậu, sởi được coi là tình trạng “ôn dịch” xâm nhập vào phần huyết, gây sốt cao và phát ban toàn thân.
• Bệnh về gan mật (Thấp nhiệt can đởm): Khi chức năng giải độc của gan (Can) và bài tiết của mật (Đởm) bị đình trệ, độc tố tích tụ không thoát được ra ngoài sẽ “bốc” lên da gây ngứa ngáy dai dẳng, vàng da.

Cách xử lý khi trẻ bị mẩn ngứa khắp người

Trong hầu hết trường hợp nhẹ, triệu chứng sẽ thuyên giảm nếu cha mẹ biết cách chăm sóc “trong uống ngoài bôi”, kết hợp làm dịu da và điều chỉnh chế độ sinh hoạt.

1. Biện pháp chăm sóc và làm dịu tại chỗ

• Cách ly dị nguyên: Loại bỏ ngay các tác nhân gây nghi ngờ như bụi bẩn, lông thú, phấn hoa để tránh “phong tà” tiếp tục tấn công.
• Vệ sinh da sạch sẽ: Tắm cho trẻ bằng nước ấm vừa phải. Việc tắm rửa giúp loại bỏ “độc tố” bám trên da nhưng cần tránh xà phòng công nghiệp nhiều hóa chất.
• Dưỡng ẩm và chườm mát: Đây là cách “nhuận da”, giảm hỏa. Chườm mát là biện pháp chữa nổi mề đay tức thời, giúp mạch máu co lại, giảm sưng tấy.
• Bảo vệ da: Cắt móng tay cho trẻ để tránh tình trạng gãi gây xước da, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập (nhiễm trùng).
• Trang phục: Ưu tiên vải cotton thấm hút mồ hôi để da được “hành khí”, thông thoáng.

2. Điều trị bằng thuốc Tây y theo chỉ định

Tây y tập trung vào việc ức chế phản ứng viêm và cắt đứt cơn ngứa nhanh chóng bằng các hoạt chất hóa học:

• Thuốc kháng histamin: Giúp giảm phản ứng dị ứng nhanh.
• Corticoid (uống hoặc bôi): Có tác dụng chống viêm mạnh nhưng cần cực kỳ thận trọng với làn da mỏng manh của trẻ.

3. Các bài thuốc dân gian lành tính (Phương pháp hỗ trợ)

Từ xa xưa, ông bà ta đã biết dùng các loại lá có tính “kháng sinh tự nhiên” để tắm cho trẻ:

• Lá trầu không: Có tính ấm, vị cay, giúp sát trùng, tiêu viêm rất tốt.
  

  Xem thêm: Cách dùng lá trầu không chữa bệnh mề đay hiệu quả

• Lá khế: Theo Đông y, lá khế có vị chua, tính bình, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, là “khắc tinh” của các chứng mẩn ngứa, mề đay.
• Dầu dừa: Giúp dưỡng ẩm, làm dịu vùng da khô ráp rất hiệu quả cho trẻ bị chàm.

Trẻ bị mẩn ngứa khắp người nên kiêng gì và ăn gì?

Việc điều chỉnh chế độ ăn uống chính là cách “điều lý tỳ vị” từ bên trong:

• Kiêng ăn: Thực phẩm quá nhiều đạm (hải sản lạ), đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, thực phẩm cay nóng. Những thứ này dễ gây tích nhiệt, khiến tình trạng ngứa nặng thêm.
• Nên ăn: Tăng cường rau xanh, trái cây giàu vitamin C để tăng sức đề kháng. Cho trẻ uống đủ nước để hỗ trợ gan thận thải độc.
• Môi trường: Giữ không gian sống sạch sẽ, tránh gió lùa trực tiếp (phong tà) nhưng vẫn phải đảm bảo thoáng đãng.

Trẻ bị nổi mẩn đỏ ngứa khắp người tuy thường không nguy hiểm tính mạng nhưng gây ảnh hưởng lớn đến giấc ngủ và sự phát triển của bé. Cha mẹ cần theo dõi sát sao, nếu thấy trẻ có dấu hiệu sốt, quấy khóc dữ dội hoặc vết mẩn có mủ, cần đưa trẻ đi thăm khám chuyên khoa ngay.

Bài đọc thêm:

• Mẩn ngứa ở trẻ nhỏ và cách chữa hiệu quả nhất từ thảo dược
• Bệnh nổi mề đay ở trẻ em và cách chữa hiệu quả