Đau thần kinh tọa theo Đông y: Hiểu gốc rễ để vận động linh hoạt

Đau thần kinh tọa theo y học cổ truyền là phương pháp được rất nhiều người quan tâm và áp dụng. Vậy cách nhìn nhận bệnh của y học cổ truyền so với y học hiện đại có điểm gì khác? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh đau thần kinh tọa trong y học cổ truyền.

Đau thần kinh tọa theo y học cổ truyền: Góc nhìn từ chứng Tọa cốt phong

Trong y học cổ truyền, đau thần kinh tọa không được gọi tên bằng thuật ngữ giải phẫu hiện đại mà được mô tả nằm trong phạm vi chứng Tọa cốt phong. Đây là tình trạng các cơn đau xuất hiện dọc theo đường đi của kinh túc thái dương bàng quang và kinh túc thiếu dương đởm. Khi các yếu tố bên ngoài tác động vào cơ thể hoặc do chính khí bên trong suy giảm, sự lưu thông của kinh mạch bị cản trở, gây ra trạng thái “bất thông tắc thống” – tức là không thông suốt thì dẫn đến đau nhức.

Quá trình chẩn đoán bệnh đau thần kinh tọa theo y học cổ truyền được thực hiện theo 4 bước (tứ chẩn):

• Vọng (nhìn): Quan sát tư thế đi đứng, sắc diện, xem lưỡi để đánh giá tình trạng hư thực của tạng phủ.
• Văn (nghe): Lắng nghe hơi thở, tiếng nói để cảm nhận sức mạnh của phế khí và tâm khí.
• Vấn (hỏi): Khai thác tiền sử bệnh, thói quen sinh hoạt và đặc điểm cụ thể của cơn đau.
• Thiết (sờ nắn): Bắt mạch và thăm khám các huyệt đạo dọc theo vùng thắt lưng, mông và chân để xác định điểm tắc nghẽn.

Cơ thể con người là một chỉnh thể thống nhất, nơi mà hệ thống xương khớp chỉ là phần ngọn, còn sự thịnh suy của khí huyết mới là phần gốc. Một khi khí huyết lưu thông, tà khí sẽ tự lui.

Nguyên nhân gây ra bệnh đau thần kinh tọa theo y học cổ truyền

Y học cổ truyền cho rằng bệnh đau thần kinh tọa do hai yếu tố lớn gây ra là tâm sinh, tà khí xâm nhập, gây cản trở khí huyết lưu thông và xuất hiện các cơn đau dai dẳng. Việc nhận diện đúng nguyên nhân giúp người bệnh có hướng điều chỉnh kịp thời, tránh tình trạng bệnh tiến triển nặng gây ảnh hưởng đến khả năng vận động.

• Phong: Thân thể bị nhiễm phải gió độc, chức năng bên trong bị tổn hại, khiến cho kinh khí không thông gây đau đớn. Người bệnh thường có biểu hiện đau di chuyển, lúc đau chỗ này, lúc đau chỗ khác, kèm theo cảm giác sợ gió.
• Hàn: Khi bị nhiễm khí hàn (lạnh), các mạch máu và kinh lạc co thắt lại. Vùng đau thần kinh tọa trở xuống thường bị nhức mỏi, tê bí, mất cảm giác. Cơn đau thường tăng lên khi gặp lạnh và dịu đi khi được chườm nóng.
• Thấp: Thấp khí mang tính chất nặng nề và đình trệ. Thấp có xu hướng phát triển từ lòng bàn chân trở ngược lên trên, khi bệnh nhân bị đau thần kinh tọa do thấp thường có cảm giác đau ê ẩm, chân tay nặng nề, khó nhấc bước.
• Ứ huyết: Đây là yếu tố từ bên trong cơ thể gây ra bệnh đau thần kinh tọa. Các tổn thương từ thoát vị đĩa đệm, chấn thương thắt lưng… gây ra tình trạng ứ huyết, máu lưu thông bị tắc nghẽn tạo thành cơn đau dữ dội, đau cố định tại một vị trí.

Bệnh đau thân kinh tọa nếu không được hỗ trợ cải thiện đúng cách, để lâu dài sẽ chuyển sang mãn tính, ảnh hưởng đến chức năng của can thận và tâm lý của người bệnh. Khi can thận hư suy, xương cốt không được nuôi dưỡng, bệnh tình sẽ càng trở nên dai dẳng và khó xử lý hơn.

Tham khảo: đau thần kinh tọa tập thể dục như thế nào để cải thiện bệnh

Các triệu chứng của đau thần kinh tọa theo các thể bệnh

Đau thần kinh tọa trong y học cổ truyền được chia thành nhiều thể khác nhau, tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra bệnh. Việc phân loại này giúp xác định phương pháp điều hòa cơ thể một cách tinh tế và hiệu quả nhất.

Đau thần kinh tọa thể phong hàn: Các cơn đau từ lưng lan xuống đến gót chân, thường khởi phát đột ngột sau khi nhiễm lạnh. Người bệnh đi lại khó khăn, sợ lạnh, rêu lưỡi trắng mỏng.

Đau thần kinh tọa thể phong hàn thấp: Cơn đau kéo dài và kèm theo cảm giác tê bì, nặng nề. Đau đớn nhiều khi thời tiết thay đổi hoặc nửa đêm về sáng. Ở giai đoạn nặng, có thể thấy dấu hiệu teo cơ mông và chi dưới do khí huyết không tới nuôi dưỡng được cân cơ.

Đau thần kinh tọa thể can thận âm hư (thấp nhiệt): Đây là thể bệnh thường gặp ở người lớn tuổi hoặc người có cơ địa suy nhược lâu ngày. Vị trí cơ đau từ lưng lan xuống bên dưới, có cảm giác nóng ở điểm đau, người bứt rứt, tiểu tiện vàng.

Đau thần kinh tọa thể ứ huyết: Thường xuất hiện sau chấn thương hoặc bê vác nặng đột ngột. Vị trí đau thường cố định, đau như dùi đâm, đau tăng khi ho hoặc cử động mạnh.

Các phương pháp hỗ trợ cải thiện đau thần kinh tọa

Điều trị bệnh đau thần kinh tọa theo y học cổ truyền được tiến hành bằng cách tác động vào căn nguyên gây bệnh, giúp phục hồi lại chức năng tạng phủ và sức khỏe người bệnh một cách tự nhiên.

1. Châm cứu và bấm huyệt

Châm cứu và bấm huyệt là hai phương pháp không dùng thuốc mang lại hiệu quả cao trong việc giải phóng sự tắc nghẽn kinh lạc.

Phương pháp châm cứu: Châm cứu giúp đả thông kinh mạch, xua tan khí độc (phong, hàn, thấp) ra khỏi cơ thể. Các huyệt đạo thường được tác động bao gồm: Thận du, Đại trường du, Hoàn khiêu, Thừa phù, Ủy trung, Thừa sơn, Côn lộn… giúp giảm sự chèn ép và nuôi dưỡng dây thần kinh.

Phương pháp bấm huyệt: Sử dụng lực từ bàn tay để xoa bóp, day miết và ấn huyệt giúp cơ bắp thư giãn, tăng cường lưu thông máu đến vùng bị tổn thương. Điều này không chỉ giúp giảm đau mà còn hỗ trợ phục hồi khả năng vận động cho người bệnh.

Xem thêm: có nên chữa đau thần kinh tọa bằng đông y?

2. Các bài thuốc thảo dược trong y học cổ truyền

Sử dụng các thảo dược từ thiên nhiên giúp bồi bổ can thận, khu phong tán hàn là nền tảng cốt lõi để duy trì hiệu quả lâu dài.

• Bài thuốc cho thể phong hàn: Sử dụng các vị thuốc có tính ấm như Quế chi, Thiên niên kiện, Tế tân, Phòng phong để xua đuổi hàn tà.
• Bài thuốc cho thể ứ huyết: Tập trung vào các vị thuốc hoạt huyết, hóa ứ như Đan sâm, Kê huyết đằng, Đào nhân để thông mạch.
• Bài thuốc cho thể thấp nhiệt: Sử dụng các vị thanh nhiệt, trừ thấp như Hoàng bá, Ý dĩ, Tri mẫu.

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Bà con cần hiểu rằng, trong điều trị đau thần kinh tọa, triệu chứng đau ở chân hay mông thực chất chỉ là cái ngọn. Lão thường thấy nhiều trường hợp bà con chỉ lo đắp thuốc hay uống giảm đau ngay tại chỗ đau mà quên mất rằng căn nguyên có thể nằm ở sự thoái hóa của cột sống thắt lưng hay sự suy yếu của tạng Thận – nơi chủ về cốt tủy. Nếu chỉ xử lý phần ngọn mà bỏ qua việc bồi bổ cơ địa, phục hồi chức năng tạng phủ thì bệnh rất dễ tái phát và chuyển biến xấu. Việc tự ý dùng các loại thuốc giảm đau cấp tốc mà không có lộ trình cụ thể có thể làm mờ đi triệu chứng nhưng lại khiến gốc bệnh ngày càng lún sâu, gây khó khăn cho việc phục hồi sau này.

Cách phòng tránh và lưu ý trong sinh hoạt

Bên cạnh việc thực hiện các phương pháp chuyên môn, việc thay đổi lối sống đóng vai trò then chốt để phòng tránh bệnh tái phát:

• Thực hiện các bài tập nhẹ nhàng, vừa sức để duy trì độ linh hoạt cho cột sống.
• Ngồi đúng tư thế, tránh ngồi quá lâu một chỗ hoặc vắt chéo chân thường xuyên.
• Không mang vác vật nặng quá sức, tránh các động tác vặn xoắn cột sống đột ngột.
• Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng thắt lưng và chân khi thời tiết chuyển lạnh.
• Có chế độ ăn uống lành mạnh, bổ sung các thực phẩm tốt cho xương khớp.

Khi áp dụng y học cổ truyền, người bệnh cần kiên trì và tuân thủ đúng lộ trình. Việc tự ý ngưng hoặc thay đổi phương pháp khi thấy triệu chứng vừa thuyên giảm có thể khiến khí huyết chưa kịp phục hồi hoàn toàn, dẫn đến bệnh dễ quay trở lại.

Hy vọng những thông tin về đau thần kinh tọa theo y học cổ truyền trên đây sẽ giúp ích cho người bệnh trong việc tìm kiếm phương pháp chăm sóc sức khỏe phù hợp, giúp đẩy lùi các triệu chứng khó chịu và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Có thể bạn quan tâm:

• Tìm hiểu cách chữa đau dây thần kinh tọa bằng châm cứu
• Bệnh đau thần kinh tọa chữa bằng các bài thuốc dân gian có hiệu quả?

Đừng để những cơn đau tọa cốt làm cản trở nhịp sống của mình, nếu cần sự tham vấn chuyên sâu hơn về tình trạng đau nhức xương khớp, bà con hãy liên hệ qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773 để được hỗ trợ kịp thời.