Đau bụng kinh là gì? Ở vị trí nào? Kiến thức cần biết

Đau bụng kinh (thống kinh) là một trong những nỗi ám ảnh của rất nhiều chị em phụ nữ, nhất là những cô gái trẻ chưa trải qua sinh đẻ hay đang trong độ tuổi dậy thì. Tình trạng không chỉ gây phiền nhiễu tới sinh hoạt mà dưới nhãn quan của Y học cổ truyền (YHCT), đây còn là dấu hiệu cảnh báo sự mất cân bằng của khí huyết và tạng phủ bên trong cơ thể.

Thống kinh dưới góc nhìn Y học cổ truyền

Trong Đông y, đau bụng kinh được gọi là “Thống kinh”. Cơn đau thường đặc trưng bởi hiện tượng quặn thắt, dữ dội ở vùng bụng dưới trước, trong hoặc sau khi hành kinh. Vị trí đau nhức thường khởi phát ở vùng bụng dưới (đan điền), lan dần ra cả vùng chậu và đôi khi còn ảnh hưởng đến cả vùng lưng.

Khác với cái nhìn của y học hiện đại chỉ tập trung vào sự co bóp tử cung, Đông y phân định rõ rạch thống kinh dựa trên nguyên lý “Thông bất thống, thống bất thông” (Thông thì không đau, đau là do không thông). Nếu kinh nguyệt lưu thông thuận lợi, chị em sẽ không cảm thấy đau đớn; ngược lại, khi có sự bế tắc, cơn đau sẽ phát sinh.

Nguyên nhân gây đau bụng kinh theo lý luận Đông y

Theo các tài liệu chuyên sâu như Sản Phụ Khoa trong Đông y, nguyên nhân dẫn đến tình trạng này thường khu trú ở 4 thể bệnh chính:

• Khí trệ huyết ứ: Do tình chí bất ổn (lo âu, căng thẳng) làm can khí uất kết, khí không lưu thông dẫn đến huyết bị ứ trệ. Chị em thường thấy đau trướng bụng dưới trước khi hành kinh, kinh xuống không thông, màu huyết tím tối có cục.
• Hàn thấp ngưng trệ: Do thói quen ăn đồ sống lạnh hoặc cơ thể nhiễm cảm hàn trong kỳ kinh. Hàn tính co rút làm huyết mạch không thông, gây đau quặn thắt, chườm nóng thường thấy dễ chịu hơn.
• Khí huyết hư nhược: Thường gặp ở người thể chất yếu, sau ốm dậy. Khí huyết không đủ để nuôi dưỡng tử cung (bào cung) dẫn đến đau âm ỉ sau khi sạch kinh, kèm mệt mỏi, sắc mặt nhợt nhạt.
• Can thận hư tổn: Thường liên quan đến yếu tố tiên thiên hoặc sinh đẻ nhiều khiến mạch Nhâm – Xung yếu ớt, gây đau liên miên vùng bụng và thắt lưng.

Ngoài ra, các yếu tố như dậy thì sớm, tiền sử gia đình, hay các bệnh lý như lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung cũng được Đông y xếp vào chứng trưng hà (khối u) gây cản trở đường kinh.

Triệu chứng nhận diện theo từng thể trạng

Khi bị thống kinh, đa phần các chị em sẽ gặp phải một số triệu chứng điển hình nhưng cần quan sát kỹ để phân biệt thể bệnh:

• Thể thực chứng (Đau trước kinh): Đau nhói, quặn thắt, cự án (ấn vào đau thêm), máu kinh màu sẫm, nhiều cục, sau khi hành kinh được thì cơn đau giảm.
• Thể hư chứng (Đau sau kinh): Đau âm ỉ, thích xoa bóp (thiện án), máu kinh loãng, nhạt màu, cơ thể mệt mỏi, hụt hơi.
• Triệu chứng kèm theo: Nhiều chị em còn bị buồn nôn, tiêu chảy, chóng mặt, đau đầu do khí huyết nghịch lên hoặc tỳ vị hư hàn.

Đau bụng kinh có nguy hiểm không?

Theo quan điểm của biên tập viên Trung tâm Thuốc dân tộc, chị em không nên chủ quan. Nếu chỉ là thống kinh sinh lý do tử cung chưa hoàn thiện thì có thể tự thuyên giảm sau khi lập gia đình hoặc sinh con. Tuy nhiên, nếu đau do bệnh lý (thống kinh thứ phát), nó có thể dẫn đến:

• Ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng sinh sản do ứ trệ huyết dịch lâu ngày sinh u cục.
• Nguy cơ mang thai ngoài tử cung hoặc hiếm muộn do viêm nhiễm vùng chậu gây tắc nghẽn vòi trứng.

Phương pháp điều trị và điều dưỡng thân tâm

Đông y tập trung vào việc lập lại sự cân bằng, “trị bệnh cầu kỳ bản” (chữa bệnh tận gốc) thông qua các phương pháp:

Sử dụng thảo dược Nam dược

Dựa trên các bài thuốc cổ phương trong 550 Bài thuốc Đông y gia truyền, việc kết hợp các vị thuốc có tính ấm, hoạt huyết như:

• Đương quy, Xuyên khung: Bổ huyết, hoạt huyết, điều kinh.
• Hương phụ (Củ gấu): Vị thuốc đầu bảng cho phụ nữ, giúp hành khí, giải uất, chỉ thống.
• Ngải cứu, Ích mẫu: Làm ấm tử cung, tán hàn, thông kinh.

Châm cứu và Bấm huyệt

Đây là những liệu pháp không dùng thuốc rất hiệu quả. Việc tác động vào các huyệt đạo như Tam âm giao, Thái xung, Huyết hải giúp điều hòa khí huyết, khai thông bế tắc ngay lập tức trong cơn đau cấp tính.

Chế độ sinh hoạt và Tác dụng nhiệt

• Giữ ấm: Chị em nên uống nước gừng ấm, chườm ấm vùng bụng dưới để tán hàn, làm giãn cơ tử cung.
• Dinh dưỡng: Bổ sung thực phẩm tính ấm, tránh đồ lạnh, chua chát trong những ngày “đèn đỏ”.
• Tâm lý: Giữ tinh thần lạc quan, tránh can khí uất kết làm tình trạng đau thêm trầm trọng.

Tình trạng đau bụng kinh nếu ở mức độ nhẹ và có thể tự giảm sau vài ngày thì chị em có thể tự chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, nếu cơn đau dữ dội, kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, hãy chủ động tìm đến những phương pháp y học cổ truyền chuyên sâu để bảo vệ thiên chức làm mẹ và sức khỏe lâu dài.

Có thể bạn quan tâm:

• 10 cách giảm đau bụng kinh tại nhà hiệu quả ngay lập tức