Nguyên nhân đau bụng kinh thường gặp & giải pháp khắc phục

Theo quan điểm của Y học cổ truyền, đau bụng kinh (hay còn gọi là Thống kinh) không chỉ đơn thuần là những cơn đau vùng bụng dưới mỗi khi đến kỳ hành kinh. Đó là tiếng nói của cơ thể về tình trạng khí huyết bất túc hoặc lưu thông không thuận lợi. Tình trạng tử cung co bóp quá mức, lạc nội mạc tử cung, hay u xơ tử cung dưới nhãn quan Đông y đều quy về sự mất cân bằng của các tạng phủ và hệ thống kinh mạch.

Lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung, căng thẳng… là các nguyên nhân gây đau bụng kinh thường gặp

Dấu hiệu nhận biết Thống kinh dưới góc độ Y lý

Đau bụng kinh trong Đông y được chia thành nhiều thể bệnh dựa trên tính chất của cơn đau. Chị em cần lưu ý các biểu hiện đặc trưng sau:

• Huyết ứ: Đau dữ dội, bụng dưới căng chướng, cự án (ấn vào đau thêm), máu kinh thường có màu đen sẫm và có cục. Sau khi tống xuất được huyết khối, cơn đau thường giảm bớt.
• Hư hàn: Đau âm ỉ kéo dài, thích chườm nóng, thiện án (ấn vào thấy dễ chịu). Sắc mặt thường nhợt nhạt, chân tay lạnh.
• Khí trệ: Đau lan ra vùng bẹn, hông, mông, thường đi kèm với tình trạng căng tức ngực, mệt mỏi, dễ cáu gắt do can khí không uất kết.

Căn nguyên gây đau bụng kinh theo quan điểm Đông y

Khác với cái nhìn của Y học hiện đại tập trung vào nội tiết và thực thể, Đông y phân định rõ hai nhóm nguyên nhân chính:

1. Nhóm nguyên nhân thực chứng (Khí huyết không thông)

Đây là tình trạng “Bất thông tắc thống”. Sự lưu thông của máu kinh bị cản trở bởi các yếu tố bên ngoài hoặc sự đình trệ nội tại:

• Huyết ứ: Do khí trệ dẫn đến huyết không hành, tích tụ tại tử cung. Hoạt động co bóp của tử cung lúc này giống như sự cố gắng vượt qua chướng ngại vật, gây ra những cơn đau nhói, dữ dội.
• Hàn thấp ngưng trệ: Do chị em ăn đồ sống lạnh hoặc bị nhiễm lạnh trong kỳ kinh, khiến huyết dịch bị “đông cứng”, khó lưu thông, gây đau quặn và sợ lạnh.

Tử cung co bóp quá mức có thể làm giảm oxy ở mạch máu và phát sinh cơn đau ở vùng bụng dưới

2. Nhóm nguyên nhân hư chứng (Khí huyết bất túc)

Tình trạng “Bất vinh tắc thống” xảy ra khi cơ thể suy nhược, không cung cấp đủ dưỡng chất cho bào cung:

• Can thận hư tổn: Can tàng huyết, Thận chủ sinh dục. Khi hai tạng này suy yếu, kinh mạch Nhâm – Xung trống rỗng, không đủ huyết để nuôi dưỡng tử cung dẫn đến đau âm ỉ sau kỳ kinh.
• Khí huyết hư nhược: Thường gặp ở chị em có thể trạng yếu, ăn uống kém, sắc mặt kém tươi nhuận. Cơn đau thường nhẹ nhưng kéo dài làm cơ thể mệt mỏi, hụt hơi.
• Tác động của Tâm lý (Thất tình): Căng thẳng, uất ức kéo dài làm Can khí uất kết, ảnh hưởng trực tiếp đến sự điều tiết huyết dịch tại tử cung, gây ra tình trạng rối loạn và đau đớn.

Stress làm Can khí uất kết, là một trong những nguyên nhân đau bụng kinh thường gặp

Giải pháp Đông y đẩy lùi chứng Thống kinh hiệu quả

Để khắc phục triệt để, Đông y chú trọng vào việc lập lại sự cân bằng âm dương và khơi thông kinh mạch.

Phép trị bằng thuốc và thủ thuật chuyên sâu

• Dùng thuốc thảo dược: Sử dụng các vị thuốc quý có tác dụng hoạt huyết, hóa ứ, chỉ thống như Đương quy, Xuyên khung, Ích mẫu, Hương phụ, Ngải cứu. Tùy vào thể trạng (Hàn hay Nhiệt, Hư hay Thực) mà bác sĩ sẽ phối ngũ các vị thuốc để ôn kinh tán hàn hoặc bổ huyết dưỡng can.
• Châm cứu, bấm huyệt: Tác động vào các huyệt đạo như Tam âm giao, Khí hải, Quan nguyên, Túc tam lý giúp điều hòa khí huyết, giảm nhanh tình trạng co thắt tử cung.

Các liệu pháp hỗ trợ tại gia theo dân gian

Chườm ấm giúp ôn thông kinh mạch, giảm co thắt tử cung hiệu quả

• Ôn chườm: Chườm túi ấm hoặc gừng tươi sao nóng vào vùng bụng dưới giúp tán hàn, thông kinh lạc.
• Trà thảo mộc: Trà gừng mật ong hoặc trà ích mẫu giúp làm ấm bào cung, hỗ trợ huyết dịch lưu thông dễ dàng hơn.
• Thực trị: Chị em có thể dùng các món ăn bài thuốc như trứng gà ngải cứu, gà ác hầm thuốc bắc để bồi bổ khí huyết, kiện tỳ vị.

Dưỡng sinh và phòng ngừa Thống kinh bền vững

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, việc duy trì một lối sống thuận theo tự nhiên giúp chị em có một chu kỳ nhẹ nhàng:

• Tránh hàn thấp: Trong những ngày “đèn đỏ”, tuyệt đối không tắm nước lạnh, không uống đồ đá và giữ ấm vùng bụng, bàn chân.
• Điều tiết cảm xúc: Giữ tinh thần lạc quan, tránh lo âu thái quá để Can khí được sơ tiết thuận lợi.
• Vận động nhẹ nhàng: Tập Yoga hoặc đi bộ giúp khí huyết lưu thông, tránh tình trạng ứ trệ tại vùng chậu.
• Dinh dưỡng: Hạn chế các thực phẩm mang tính hàn (như mướp đắng, rau muống hạt), tăng cường các thực phẩm có tính ôn ấm.

Việc thấu hiểu nguyên nhân gây đau bụng kinh theo Đông y giúp chị em có cái nhìn sâu sắc hơn về sức khỏe của chính mình. Nếu cơn đau kéo dài và dữ dội, đó có thể là dấu hiệu của các bệnh lý phụ khoa cần được thăm khám bởi các bác sĩ chuyên khoa để tránh ảnh hưởng đến thiên chức làm mẹ sau này.