Triệu chứng xuất huyết nang buồng trứng & thông tin cần biết

Trong hành trình chăm sóc sức khỏe sinh sản, xuất huyết nang buồng trứng là một tình trạng khiến không ít chị em lo lắng. Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền (Đông y), buồng trứng và các nang phụ thuộc chặt chẽ vào sự điều hòa của tạng Phủ, đặc biệt là tạng Can, Thận và hệ thống Kinh mạch như Nhâm – Đốc. Xuất huyết nang buồng trứng không đơn thuần là một sự cố cơ học, mà là biểu hiện của sự mất cân bằng giữa Khí và Huyết, sự xung đột giữa Chính khí và Tà khí tại khu vực hạ tiêu.

Xuất huyết nang buồng trứng dưới góc nhìn Đông y: Khi Huyết không quy kinh

Đông y quan niệm xuất huyết nang buồng trứng (hay còn gọi là tình trạng huyết ứ hoặc huyết nhiệt vọng hành tại bào cung) xảy ra khi các mạch máu nhỏ trong nang bị vỡ. Điều này thường liên quan đến trạng thái “Huyết ứ” – máu không lưu thông được gây tích tụ, hoặc “Nhiệt bức huyết vọng hành” – nhiệt quá thịnh khiến máu chảy tràn lan ngoài kinh mạch.

Dựa trên căn nguyên, Đông y chia tình trạng này thành hai thể chính:

• Thể sinh lý (Khí huyết điều hòa tự nhiên): Xảy ra vào thời điểm phóng noãn khi khí huyết dồn về buồng trứng. Đây là quá trình “phá cũ lập mới” sinh lý, cơ thể thường tự cầm máu và chuyển hóa thành hoàng thể để duy trì nội tiết.
• Thể bệnh lý (Huyết ứ trệ, Thấp nhiệt kết tụ): Xuất phát từ các khối u nang (trưng hà). Khi các khối này bị ngoại lực tác động hoặc do khí trệ quá mức dẫn đến vỡ mạch máu. Máu tràn ra không được chuyển hóa sẽ gây sưng đau, ứ tắc nghiêm trọng tại bào cung.

tham khảo thêm: tắc vòi trứng có kinh nguyệt không? (trường hợp 1 và 2 ống)

Dấu hiệu nhận biết qua các chứng trạng Đông y

Khi chị em gặp phải tình trạng này, cơ thể sẽ phát ra những tín hiệu điển hình mà Đông y gọi là chứng “Thống kinh” hoặc “Băng lậu”:

• Đau bụng dưới (Hành khí hoạt huyết thất thường): Đau nhói như kim châm hoặc đau chướng, khu trú ở một bên bụng tùy theo vị trí nang xuất huyết.
• Xuất huyết âm đạo (Huyết bất quy kinh): Máu ra bất thường ngoài kỳ kinh, màu sắc có thể đỏ sẫm hoặc có máu cục do ứ đọng.
• Triệu chứng toàn thân: Nếu mất máu nhiều, chị em dễ bị sắc mặt nhợt nhạt, hoa mắt, chóng mặt (do Huyết hư), nhịp tim nhanh hoặc tay chân lạnh (do Dương khí thoát).
• Bụng chướng (Khí trệ): Cảm giác đầy tức vùng hạ vị do khối nang sưng to chèn ép các tạng phủ xung quanh.

Nguyên nhân sâu xa từ nội tại cơ thể

Theo tài liệu Đông y chuyên sâu, buồng trứng thuộc hệ thống tạng Thận nhưng lại chịu sự điều phối của tạng Can về mặt tàng huyết và sơ tiết. Nguyên nhân gây bệnh thường do:

• Can khí uất kết: Tình trạng căng thẳng, lo âu kéo dài khiến khí không lưu thông, kéo theo huyết ứ lại tạo thành nang. Khi khí uất hóa hỏa sẽ bức huyết ra ngoài gây xuất huyết.
• Thận hư yếu: Thận chủ sinh dục, khi thận âm hoặc thận dương suy kém, mạch Nhâm – Đốc mất đi sự nuôi dưỡng, khiến buồng trứng dễ phát sinh các nang bất thường.
• Ngoại chấn và sinh hoạt: Những tác động mạnh từ bên ngoài hoặc quan hệ tình dục thô bạo làm tổn thương đến kinh lạc tại vùng hạ tiêu, gây vỡ các nang đang có sẵn.

tham khảo thêm: đa nang buồng trứng là gì? dấu hiệu nhận biết và điều trị

Xuất huyết nang buồng trứng có đáng ngại không?

Dưới góc độ chuyên môn, mức độ nguy hiểm được đánh giá dựa trên trạng thái của Chính khí và mức độ ứ huyết:

• Vỡ nang gây huyết ứ tràn lan: Đây là trạng thái cấp thiết, máu không được cầm kịp thời có thể gây choáng, đau đớn dữ dội, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng.
• Xoắn nang (Khí huyết đình trệ cấp tính): Khi khối nang bị xoắn, dòng máu nuôi dưỡng bị cắt đứt hoàn toàn, dẫn đến hoại tử vùng bào cung, cần can thiệp xử lý ngay.
• Nhiễm trùng (Thấp nhiệt độc): Nếu máu tích tụ lâu ngày không tan sẽ hóa độc, gây sốt, viêm nhiễm vùng chậu.

Phương pháp điều trị theo tôn chỉ Đông y

Nguyên tắc điều trị của Đông y là “Cấp tắc trị tiêu, hoãn tắc trị bản” (Giai đoạn cấp bách thì trị phần ngọn, giai đoạn ổn định thì trị phần gốc).

• Giai đoạn cấp (Cầm máu và giảm đau): Sử dụng các vị thuốc có tính chất lương huyết (làm mát máu), chỉ huyết (cầm máu) kết hợp hoạt huyết hóa ứ nhẹ nhàng để đưa máu về đúng kinh mạch.
• Giai đoạn ổn định (Triệt tiêu khối u): Tập trung vào việc nhuyễn kiên tán kết (làm mềm và tan khối u), hành khí giải uất để loại bỏ căn nguyên hình thành nang.
• Bồi bổ cơ thể: Sau khi tình trạng xuất huyết ổn định, cần bổ thận, dưỡng huyết để phục hồi chức năng của buồng trứng và tử cung.

Đối với các trường hợp quá nặng như vỡ nang gây tràn máu ổ bụng diện rộng, chị em cần phối hợp can thiệp y học hiện đại để đảm bảo an toàn, sau đó dùng Đông y để hồi phục thể trạng.

tham khảo thêm: vừa mổ u nang buồng trứng xong nên ăn gì, kiêng gì tốt?

Dưỡng sinh và phòng ngừa theo y lý cổ truyền

Để bảo vệ buồng trứng và ngăn ngừa xuất huyết, chị em nên chú trọng vào việc điều dưỡng lối sống:

• Giữ tinh thần thư thái: Tránh nộ (giận dữ) để bảo vệ tạng Can, giúp khí huyết lưu thông điều hòa, hạn chế hình thành u cục.
• Chế độ ăn uống: Ưu tiên thực phẩm thanh đạm, tránh đồ cay nóng, kích thích (gây nhiệt huyết) và đồ sống lạnh (gây hàn ngưng huyết ứ).
• Sinh hoạt điều độ: Tránh lao động quá sức trong những ngày hành kinh hoặc rụng trứng. Đặc biệt cần chú ý giữ ấm vùng bụng dưới.
• Tầm soát định kỳ: Khám phụ khoa thường xuyên để sớm phát hiện các dấu hiệu khí trệ huyết ứ tại vùng chậu.

tham khảo thêm:

• khi nào cần mổ u nang buồng trứng và có nguy hiểm không?
• sau mổ u nang buồng trứng bao lâu thì lành hẳn?