Cách Chữa Tiêu Chảy Bằng Lá Lốt (lá + Rễ Và Thân)

Chữa tiêu chảy bằng lá lốt là phương pháp dân gian phổ biến và hiệu quả. Bài thuốc không chỉ giúp cải thiện tình trạng đi ngoài phân lỏng mà còn hỗ trợ làm ấm tỳ vị, giảm nhanh cảm giác buồn nôn, nôn mửa và đau bụng co thắt do hàn tà xâm nhập.

Chữa tiêu chảy bằng lá lốt có hiệu quả không? Dưới góc nhìn Đông – Tây y

Lá lốt (tên khoa học: Piper sarmentosum) từ lâu đã không còn xa lạ trong mâm cơm người Việt. Tuy nhiên, ít ai biết rằng loại thảo mộc này còn là một vị thuốc quý trong danh mục Nam dược điều trị các chứng bệnh về tiêu hóa, đặc biệt là tiêu chảy.

Theo quan điểm của Y học cổ truyền, tiêu chảy (thuộc chứng Tiết tả) thường do ngoại tà (hàn, thấp, nhiệt) xâm nhập hoặc do tỳ vị hư hàn, không vận hóa được thủy thấp mà thành. Lá lốt có vị cay nồng, tính ấm, quy vào các kinh Tỳ, Vị. Công năng chính của nó là ôn trung tán hàn (làm ấm trung tiêu, xua đuổi khí lạnh), hành khí chỉ thống (thúc đẩy khí huyết lưu thông, giảm đau) và tiêu thực đạo trệ (giúp tiêu hóa tốt hơn, giảm ứ trệ).

Dưới lăng kính của Y học hiện đại, hiệu quả của lá lốt trong việc cầm tiêu chảy được chứng minh qua các cơ chế sinh lý sau:

• Làm giảm nhu động ruột: Các hoạt chất trong lá lốt giúp ổn định hoạt động của cơ trơn thành ruột. Khi nhu động ruột giảm xuống mức bình thường, số lần đi ngoài sẽ ít dần đi, tạo điều kiện để niêm mạc ruột hấp thu nước, giúp phân trở nên khuôn và rắn hơn.
• Kháng khuẩn tự nhiên: Tinh dầu lá lốt chứa các thành phần có khả năng ức chế và tiêu diệt một số vi khuẩn có hại trong đường ruột – vốn là tác nhân chính gây ra tình trạng nhiễm khuẩn đường tiêu hóa và tiêu chảy cấp.
• Giảm co thắt cơ ruột: Tác dụng giảm co thắt giúp người bệnh nhanh chóng thoát khỏi những cơn đau bụng quặn thắt và cảm giác khó chịu, mệt mỏi do tiêu chảy gây ra.
• Bổ sung dinh dưỡng: Trong lá lốt chứa nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu. Việc sử dụng lá lốt giúp bù đắp một phần lượng vi chất bị mất đi trong quá trình cơ thể đào thải nước quá mức.

Tham khảo thêm: Cách chữa tiêu chảy bằng cà rốt cho bé và người lớn

3 cách dùng rễ và thân cây lá lốt chữa tiêu chảy hiệu quả tại nhà

Tùy vào mức độ bệnh và các triệu chứng đi kèm, bà con có thể áp dụng các phương pháp sử dụng lá lốt khác nhau để mang lại hiệu quả tối ưu nhất.

1. Nhai sống lá lốt tươi – Cấp cứu tức thời cho bụng lạnh

Đây là phương pháp đơn giản nhất, thường được dùng cho các trường hợp tiêu chảy do cảm lạnh, ăn đồ sống lạnh dẫn đến đau bụng quặn, nấc cụt, buồn nôn. Việc nhai sống giúp tinh dầu và các hoạt chất kháng khuẩn tác động trực tiếp ngay khi đi qua thực quản và dạ dày.

Cách thực hiện:

• Lấy khoảng 30 – 50g lá lốt tươi (chọn lá già vừa phải, không quá non), đem rửa sạch và ngâm nước muối loãng.
• Nhai sống từ từ, nuốt lấy phần nước cốt và có thể nuốt cả bã nếu cảm thấy không quá khó ăn.
• Thực hiện 2 – 3 lần mỗi ngày cho đến khi bụng êm, tình trạng đi ngoài thuyên giảm.

2. Sắc nước lá lốt uống – Ổn định hệ tiêu hóa lâu dài

Nước sắc từ lá lốt có tác dụng thẩm thấu sâu, giúp kháng viêm và ổn định niêm mạc ruột. Phương pháp này phù hợp cho người bị rối loạn tiêu hóa nhẹ hoặc tiêu chảy dai dẳng vài ngày không dứt.

Cách thực hiện bài thuốc:

• Sử dụng 30g lá lốt tươi hoặc 20g lá lốt đã phơi khô.
• Rửa sạch, cho vào ấm sắc cùng 300ml nước sạch.
• Sắc đến khi nước cạn còn khoảng 1/2 thì tắt bếp. Chia nước sắc thành 2 – 3 lần uống trong ngày. Nên uống khi nước còn ấm để phát huy tốt nhất tính năng “ôn trung” của dược liệu.

3. Kết hợp lá lốt với các vị thuốc Nam đặc trị

Khi tình trạng tiêu chảy trở nên phức tạp hoặc do viêm đại tràng mãn tính gây ra, việc sử dụng đơn độc lá lốt có thể chưa đủ mạnh. Lúc này, việc phối ngũ các vị thuốc theo nguyên tắc “Quân – Thần – Tá – Sứ” của Đông y là vô cùng cần thiết để tăng cường công năng kiện tỳ, chỉ tả.

Bài thuốc 1: Đặc trị tiêu chảy do viêm đại tràng

• Thành phần: Rễ và thân lá lốt (20g), Bạch truật (16g), Củ đinh lăng (16g), Sơn thù (16g), Lá khổ sâm (16g), Củ riềng (12g), Cam thảo (12g), Búp ổi (12g).
• Công dụng: Kiện tỳ vị, táo thấp, cầm tiêu chảy và giảm viêm nhiễm niêm mạc đại tràng.
• Thực hiện: Sắc với 4 bát nước, lấy 1 bát, chia 3 lần uống trong ngày.

Bài thuốc 2: Phục hồi chức năng tỳ vị, trừ thấp nhiệt

• Thành phần: Toàn cây lá lốt (20g), Rau má sao (20g), Bạch truật (16g), Cây cứt lợn sao vàng (16g), Sâm bố chính (16g), Bạch biển đậu (16g), Hạt sen (15g), Củ riềng (12g), Hậu phác (12g), Trần bì sao (12g), Cam thảo (12g), Sinh khương (8g).
• Thực hiện: Sắc uống mỗi ngày 1 thang, chia làm 3 lần. Bài thuốc này rất tốt cho những người tiêu chảy kèm theo suy nhược cơ thể, kém ăn.

Bài thuốc 3: Dạng bột dành cho triệu chứng nhẹ

• Thành phần: Lá lốt (10g), Lá khổ sâm (5g), Nụ sim (2g), Bột búp ổi (1g).
• Thực hiện: Các vị sao vàng, tán thành bột mịn. Mỗi lần lấy 10g bột hòa với nước sắc củ sắn dây và gạo nếp rang để uống. Ngày dùng 2 lần cho đến khi khỏi hẳn.

Những lưu ý quan trọng khi dùng lá lốt chữa tiêu chảy

Dù là thảo dược lành tính, nhưng để đạt được hiệu quả chữa bệnh tốt nhất và an toàn nhất, bà con cần lưu ý những vấn đề sau:

• Đối tượng không nên dùng: Phụ nữ đang mang thai hoặc đang trong thời kỳ cho con bú nên thận trọng hoặc tránh dùng quá nhiều lá lốt vì tính ấm nồng có thể gây ảnh hưởng đến thể trạng nhạy cảm.
• Người có bệnh nền: Những người đang mắc các bệnh lý nghiêm trọng về gan, thận cần tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi áp dụng các bài thuốc sắc liều cao.
• Chất lượng dược liệu: Tuyệt đối chỉ sử dụng lá lốt tươi xanh, không dùng lá héo úa, dập nát hoặc có dấu hiệu nấm mốc để tránh đưa thêm vi khuẩn vào đường ruột vốn đang tổn thương.
• Theo dõi sát sao: Nếu sau 3 – 5 ngày áp dụng mà tình trạng tiêu chảy không có dấu hiệu thuyên giảm, hoặc có các triệu chứng đi kèm như sốt cao, đi ngoài ra máu, mất nước trầm trọng (môi khô, mắt trũng), cần lập tức đến các cơ sở y tế để thăm khám.

Lời khuyên về lối sống khi bị tiêu chảy:

• Bù nước là số 1: Luôn ưu tiên uống nhiều nước lọc, nước oresol hoặc nước gạo rang để tránh kiệt sức do mất điện giải.
• Chế độ ăn “nhẹ”: Ưu tiên các món cháo loãng, súp, cơm trắng nấu mềm. Tránh xa đồ ăn nhiều dầu mỡ, đồ cay nóng, hải sản sống hoặc các loại sữa khi bụng chưa ổn định.
• Vệ sinh sạch sẽ: Tuân thủ ăn chín uống sôi, rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh để tránh lây nhiễm chéo vi khuẩn.

Tham khảo thêm:

• Bị tiêu chảy liên tục nhiều ngày là bệnh gì, phải làm sao?
• Cách trị tiêu chảy tại nhà cấp tốc & cầm nhanh, hết đau bụng