Đau Dạ Dày Có Nên Tập Gym, Tập Thể Dục, Đá Bóng… Không?

Đau dạ dày có nên tập thể dục, tập gym hay đá bóng không phụ thuộc nhiều vào tình trạng bệnh, thể trạng và cách thức tập luyện. Theo quan điểm Đông y, việc vận động hợp lý giúp khí huyết lưu thông, kiện tỳ vị, nhưng nếu hoạt động quá mức sẽ làm hao tổn chính khí, khiến tỳ vị hư hàn và tổn thương dạ dày thêm trầm trọng.

Góc nhìn kết hợp Đông – Tây y về việc đau dạ dày có nên tập thể dục

Trong y học cổ truyền, dạ dày (vị) được coi là “bể chứa ngũ cốc”, nơi tiếp nhận và nhào trộn thức ăn. Khi tỳ vị khỏe mạnh, khí huyết lưu thông tốt thì cơ thể mới có năng lực vận động. Tuy nhiên, các thống kê hiện nay cho thấy có hơn một nửa dân số nước ta từng mắc bệnh đau dạ dày, đặc biệt là lứa tuổi 15 – 25. Đây là độ tuổi sung sức, nhưng cũng là lúc “vị khí” dễ bị tổn thương nhất do thói quen ăn uống và cường độ vận động không điều độ.

Việc đau dạ dày có nên chơi thể thao, tập gym hay đá bóng hay không phụ thuộc mật thiết vào trạng thái “chính khí” và “tà khí” trong cơ thể mỗi người. Dưới đây là phân tích cụ thể:

Bệnh đau dạ dày ở mức độ nhẹ (Tỳ vị hư nhược)

Khi bệnh ở mức độ nhẹ, các triệu chứng như đầy bụng, ợ hơi thường do tỳ vị vận hóa kém. Lúc này, việc duy trì thói quen tập thể dục nhẹ nhàng là rất cần thiết để kích thích “vị khí”. Người bệnh nên ưu tiên các bài tập giúp lưu thông khí huyết vùng bụng mà không gây áp lực quá lớn lên cơ hoành.

Các môn thể thao phù hợp bao gồm: đi bộ, bơi lội nhẹ nhàng, bóng bàn hoặc cầu lông. Những môn này giúp tinh thần thư thái (thư can giải uất), từ đó hỗ trợ dạ dày hoạt động tốt hơn. Cần đặc biệt hạn chế các môn cần gắng sức lớn như cử tạ hay đá bóng cường độ cao vì dễ gây nghịch khí, làm cơn đau bùng phát.

Nếu bạn thực hiện các bài tập cơ bụng để hỗ trợ chữa bệnh đau dạ dày, hãy tuyệt đối tránh tập khi bụng quá đói hoặc ngay sau khi ăn. Theo Đông y, sau ăn là lúc vị khí tập trung để “nghiền nát” thức ăn, nếu vận động ngay sẽ làm phân tán khí huyết, dẫn đến tình trạng thực tích (thức ăn đình trệ).

Đau dạ dày mức độ nặng (Vị quản thống – Huyết ứ)

Với những người bị tổn thương sâu, viêm loét diện rộng hoặc vừa qua phẫu thuật, tình trạng này được xem là “huyết ứ” hoặc “nhiệt độc xâm lấn”. Lúc này, cơ thể cần sự tĩnh tại để hồi phục chính khí. Chỉ một tác động mạnh từ các môn thể thao đối kháng như đá bóng hay tập gym nặng cũng có thể khiến vết thương bị động, gây xuất huyết hoặc nhiễm trùng.

Người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi muốn quay lại tập luyện. Điều quan trọng nhất là phải tuân thủ nguyên tắc “dưỡng” hơn là “tập”. Khi cơ thể chưa đủ thực khí, việc vận động mạnh sẽ làm bệnh kéo dài, khó dứt điểm.

Xem thêm: Đau dạ dày có uống nước cam được không? Lợi hay hại?

Lợi ích của vận động đúng cách: “Thông bất thống”

Nguyên lý cơ bản của Đông y là “Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông” (Khí huyết lưu thông thì không đau, đau là do tắc nghẽn). Tập luyện đúng cách chính là chìa khóa để khai thông những điểm tắc nghẽn đó.

Khoa học hiện đại chứng minh căng thẳng (stress) là nguyên nhân hàng đầu gây đau dạ dày. Dưới góc nhìn Đông y, stress gây ra tình trạng “Can khí phạm Vị” (gan uất ức ảnh hưởng xấu đến dạ dày). Vận động nhẹ nhàng giúp thư giãn thần kinh, điều hòa can khí, từ đó làm giảm áp lực cho dạ dày.

Bên cạnh đó, việc tập luyện phù hợp còn mang lại nhiều giá trị:

• Kiện tỳ ích khí: Tăng cường khả năng miễn dịch, giúp cơ thể tự đề kháng với vi khuẩn HP.
• Hoạt huyết hóa ứ: Cải thiện lưu thông máu vùng thượng vị, giúp các vết loét mau lành.
• Điều hòa trung tiêu: Kích thích nhu động ruột, giúp việc tiêu hóa thức ăn diễn ra trơn tru, tránh đầy trướng.
• Giảm áp lực cơ học: Hỗ trợ kiểm soát cân nặng, giúp dạ dày không bị chèn ép bởi mỡ thừa.

Các bài tập dưỡng sinh dành cho người đau dạ dày

Thay vì các bài tập tốn quá nhiều sức, người bệnh có thể áp dụng các động tác dưỡng sinh giúp điều hòa khí tại vùng bụng:

Bài tập “Thăng thanh giáng trọc” (Kích thích tiêu hóa):

• Đứng thẳng, chân rộng bằng vai, hai tay đưa lên cao tạo hình chữ V để mở rộng lồng ngực (giúp phế khí lưu thông).
• Từ từ hạ thấp trọng tâm, ngồi xuống nhẹ nhàng rồi trở lại tư thế ban đầu.
• Thực hiện 2 lần, mỗi lần 8 nhịp. Động tác này giúp vị khí giáng xuống, hỗ trợ tiêu hóa thức ăn tốt hơn.

Bài tập “Ma bụng” (Xoa bụng giảm đau):

• Khi cảm thấy đau âm ỉ vùng thượng vị, hãy đặt hai lòng bàn tay chồng lên nhau.
• Xoa nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ quanh vùng rốn và thượng vị.
• Thực hiện từ 5-10 phút. Hơi ấm từ lòng bàn tay và lực xoa nhẹ giúp tán hàn, giảm co thắt dạ dày hiệu quả.

Dinh dưỡng: “Thực phẩm là thuốc”

Vận động là “ngoại lực”, còn dinh dưỡng là “nội lực” nuôi dưỡng dạ dày. Để hỗ trợ quá trình tập luyện và điều trị, bà con cần lưu ý:

• Nên dùng: Các thực phẩm có tính bình, kiện tỳ như chuối chín, cơm trắng, cháo hạt sen, nước dừa. Đặc biệt, nghệ và mật ong được coi là “vàng lỏng” giúp kháng viêm, bao phủ vết loét dạ dày rất tốt.
• Cần tránh: Các thực phẩm tính nhiệt, cay nóng (ớt, tiêu) hoặc các chất gây kích ứng vị khí (rượu, bia, cà phê). Các loại quả quá chua cũng làm tăng axit, gây bào mòn niêm mạc.

Tóm lại, việc hoạt động thể chất đúng cách, biết chọn lọc bài tập phù hợp với sức mình, kết hợp cùng một chế độ ăn uống và thảo dược lành mạnh sẽ mang lại hiệu quả điều trị bền vững. Hãy bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhất trong lối sống để tỳ vị được an yên.

Có thể bạn chưa biết:

• Đau dạ dày nên uống nước gì để giảm đau nhanh?
• Cách dùng lá mơ lông chữa đau dạ dày giúp nhiều người khỏi bệnh