Bị Tiêu Chảy Liên Tục Nhiều Ngày Là Bệnh Gì, Phải Làm Sao?

Tiêu chảy liên tục kéo dài không chỉ đơn thuần là sự rối loạn tạm thời mà còn là dấu hiệu cảnh báo hệ tiêu hóa đang chịu tổn thương nghiêm trọng. Theo quan điểm Đông y, đây là tình trạng “Tiết tả”, gây mất cân bằng âm dương, khiến khí huyết hao tổn, cơ thể mệt mỏi, uể oải và sụt cân nhanh chóng. Nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng mất nước và điện giải sẽ dẫn đến những hệ lụy nguy hiểm cho tính mạng.

Bị tiêu chảy liên tục là bệnh gì dưới góc nhìn y học?

Tiêu chảy liên tục (mạn tính) là tình trạng đi tiêu phân lỏng hoặc chứa nhiều nước, tần suất nhiều lần trong ngày và kéo dài liên tục trên 4 tuần. Dưới góc nhìn y học hiện đại, đây là sự rối loạn vận động và hấp thu của đường ruột. Tuy nhiên, theo Y học cổ truyền (YHCT), tiêu chảy kéo dài liên quan mật thiết đến sự suy yếu của tạng Tỳ và Vị.

Tỳ chủ vận hóa, có nhiệm vụ chuyển hóa thức ăn thành chất dinh dưỡng và vận chuyển nước (thủy thấp) trong cơ thể. Khi Tỳ vị hư hàn hoặc bị ngoại tà xâm nhập, chức năng này bị đình trệ, khiến thủy cốc lẫn lộn, thẩm thấu vào đại trường mà sinh ra tiêu chảy.

Dấu hiệu nhận biết theo biện chứng

Bên cạnh việc đi ngoài phân lỏng, tùy theo từng thể bệnh mà người bệnh có các triệu chứng kèm theo khác nhau:

• Thể Tỳ hư: Ăn uống kém, bụng đầy chướng, phân sống, sắc mặt nhợt nhạt, mệt mỏi.
• Thể Thận dương hư (Ngũ canh tả): Thường đau bụng và đi ngoài vào lúc sáng sớm, chân tay lạnh, đau lưng mỏi gối.
• Thấp nhiệt: Bụng đau quặn, hậu môn nóng rát, phân có mùi hôi nồng, có thể kèm sốt nhẹ.
• Can khí uất kết: Tiêu chảy thường xuất hiện hoặc nặng hơn khi lo lắng, căng thẳng, đau tức hông sườn.

Nguyên nhân gây tiêu chảy kéo dài

Sự kết hợp giữa yếu tố bệnh lý hiện đại và căn nguyên Đông y sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn tại sao bệnh lại dai dẳng đến vậy:

• Nhiễm trùng (Ngoại tà xâm nhập): Vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng xâm nhập được Đông y coi là các loại thấp nhiệt hoặc hàn thấp từ bên ngoài tấn công vào đường tiêu hóa, làm rối loạn chức năng của đại tiểu trường.
• Rối loạn tiêu hóa mạn tính: Các bệnh lý như hội chứng ruột kích thích (IBS) hay viêm ruột (IBD) tương ứng với tình trạng Tỳ vị hư tổn nặng, khí trệ huyết ứ tại đại tràng.
• Dị ứng thực phẩm: Khi cơ thể không dung nạp được một số chất (sữa, gluten), Đông y gọi là tình trạng ‘bất túc’, Tỳ vị không đủ sức chuyển hóa các loại thực phẩm này, gây ra phản ứng ‘tống khứ’ ra ngoài.
• Tác dụng phụ của thuốc: Sử dụng kháng sinh kéo dài làm tiêu diệt lợi khuẩn, gây mất cân bằng hệ vi sinh. Dưới góc nhìn Đông y, thuốc kháng sinh mang tính ‘hàn’, dùng lâu làm tổn thương Tỳ dương, dẫn đến tiêu chảy.
• Căng thẳng (Can tỳ bất hòa): Căng thẳng tinh thần khiến Can khí uất kết, ngang ngược kích thích sang tạng Tỳ (Can mộc khắc Tỳ thổ), làm rối loạn nhu động ruột và gây tiêu chảy đột ngột.

Tham khảo thêm: Dấu hiệu tiêu chảy ở trẻ sơ sinh và cách trị an toàn, hiệu quả

Đau bụng tiêu chảy liên tục phải làm sao?

Nguyên tắc điều trị tiêu chảy liên tục là phải kết hợp giữa “cấp trị tiêu” (xử lý triệu chứng mất nước) và “hoãn trị bản” (điều trị căn nguyên gốc rễ từ tạng phủ).

Các phương pháp hỗ trợ phục hồi hệ tiêu hóa:

• Bù tân dịch (Bù nước): Đây là ưu tiên hàng đầu. Tiêu chảy làm thất thoát tân dịch trầm trọng. Ngoài nước lọc, bà con nên dùng nước gạo rang – một phương thuốc dân gian tuyệt vời giúp làm ấm bụng, bù điện giải và se niêm mạc ruột.
• Chế độ ăn “ôn bổ”: Ăn thức ăn mềm, ấm, dễ tiêu như cháo gạo tẻ, gừng, chuối chín. Tránh tuyệt đối đồ ăn sống lạnh (hàn lương), nhiều dầu mỡ vì chúng làm gánh nặng cho Tỳ vị càng thêm nặng nề.
• Sử dụng thảo dược hỗ trợ: Các vị thuốc có tính chát, thu liễm như búp ổi, vỏ măng cụt hoặc các vị thuốc kiện tỳ như bạch truật, hoài sơn thường được sử dụng để làm chậm nhu động ruột một cách tự nhiên.
• Bổ sung men vi sinh: Giúp tái thiết lập trật tự hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ quá trình tiêu hóa và hấp thu chất dinh dưỡng tốt hơn.

Tham khảo thêm: Cách làm nước gạo rang trị tiêu chảy cho trẻ và người lớn

Phòng ngừa tiêu chảy kéo dài và bảo vệ Tỳ vị

Để ngăn ngừa tiêu chảy quay trở lại, việc xây dựng một lối sống lành mạnh và bảo vệ “vốn quý” là hệ tiêu hóa là cực kỳ quan trọng:

• Thực dưỡng đúng cách: Tuân thủ nguyên tắc “ăn chín, uống sôi”. Đông y nhấn mạnh việc tránh ăn đồ ôi thiu hoặc đồ sống vì chúng mang theo “thấp độc” vào cơ thể.
• Vệ sinh thân thể: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng giúp ngăn chặn ngoại tà (vi khuẩn, virus) xâm nhập qua đường ăn uống.
• Giữ ấm vùng bụng: Tỳ vị rất sợ lạnh. Việc giữ ấm bụng, đặc biệt là vào ban đêm hoặc khi thời tiết giao mùa, sẽ giúp duy trì dương khí, ngăn ngừa tiêu chảy do hàn.
• Ổn định tinh thần: Giữ tâm trạng thoải mái, tránh lo âu thái quá để Can khí được sơ thông, không gây áp lực lên hệ tiêu hóa.

Khi nào cần sự can thiệp của chuyên gia?

Bà con tuyệt đối không nên chủ quan nếu tình trạng tiêu chảy đi kèm các dấu hiệu ‘đáng báo động’ sau đây:

• Sốt cao kéo dài không giảm.
• Đau bụng dữ dội, co thắt từng cơn không dứt.
• Phân có lẫn máu hoặc chất nhầy màu đen.
• Dấu hiệu mất nước nặng: Khát nước cực độ, môi khô nứt nẻ, tiểu ít, mắt trũng, da mất đàn hồi.
• Cơ thể suy nhược, sụt cân quá nhanh trong thời gian ngắn.

Tiêu chảy liên tục là một bài toán khó của cơ thể, cần sự kiên trì và phương pháp đúng đắn để giải quyết. Hãy lắng nghe cơ thể mình và tìm đến những giải pháp an toàn, bền vững để bảo vệ hệ tiêu hóa luôn khỏe mạnh.

Có thể bạn quan tâm

• Thuốc tiêu chảy Berberin: Cách sử dụng, giá bán và lưu ý
• Cách dùng lá ổi trị tiêu chảy và lưu ý cần biết