Bị Tiêu Chảy Nên Ăn Gì & Không Nên Ăn Gì Nhanh Khỏi, Phục Hồi?

Bị tiêu chảy nên ăn gì và kiêng gì sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng và sức khỏe tổng thể của người bệnh. Theo góc nhìn y học cổ truyền, việc lựa chọn thực phẩm không chỉ để bổ sung dinh dưỡng mà còn là cách để điều hòa lại tỳ vị, lập lại sự cân bằng âm dương trong cơ thể.

Bị tiêu chảy nên ăn gì cho nhanh khỏi?

Tiêu chảy (hay còn gọi là tiết tả) là tình trạng đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày. Dưới góc độ y học hiện đại, đây thường là hệ quả của việc đường ruột bị kích ứng bởi vi khuẩn, virus, ngộ độc thực phẩm hoặc do rối loạn hệ vi sinh. Tuy nhiên, Đông y lại nhìn nhận sâu xa hơn, cho rằng tiêu chảy phát sinh khi công năng vận hóa của Tỳ (hệ tiêu hóa) bị đình trệ, khiến nước và thức ăn không được phân tách đúng cách, dồn xuống đại tràng gây ra đi ngoài phân lỏng.

Khi Tỳ vị đang bị tổn thương, quy tắc cốt lõi là cần ăn những thực phẩm “ôn trung, kiện tỳ”, dễ tiêu hóa để giảm tải áp lực cho bộ máy tiêu hóa. Những thực phẩm này giúp làm đặc phân, giữ nước và hồi phục khí lực cho cơ thể:

• Thực phẩm giàu chất xơ hòa tan: Khác với chất xơ thô từ rau già, chất xơ hòa tan trong chuối, táo, cà rốt, khoai tây giúp hấp thụ dịch dư thừa trong ruột, làm đặc phân một cách tự nhiên. Đặc biệt, chuối chứa nhiều kali giúp bù đắp điện giải đã mất qua mỗi lần đi ngoài.
• Sữa chua và Probiotics: Theo Tây y, lợi khuẩn giúp cân bằng hệ vi sinh. Dưới góc nhìn Đông y, đây là cách nuôi dưỡng “chính khí” tại đường ruột, giúp cơ thể tự đẩy lùi tà khí (vi khuẩn có hại).
• Thịt trắng (Thịt gà, cá): Đây là nguồn đạm có tính bình, dễ hấp thu hơn so với thịt đỏ. Chúng cung cấp dưỡng chất để cơ thể không bị suy nhược mà không làm nặng thêm tình trạng đầy trướng bụng.
• Bánh mì nướng hoặc gạo trắng: Những thực phẩm có tính “thu liễm”, giúp thấm hút bớt lượng nước dư thừa trong lòng ruột, từ đó giảm số lần đi ngoài.
• Trà thảo mộc (Hoa cúc, Cam thảo): Hoa cúc giúp thanh nhiệt, giải độc; cam thảo có tác dụng điều hòa các vị thuốc, làm dịu những cơn co thắt đột ngột tại vùng bụng.
• Nước và nước khoáng: Trong Đông y, tiêu chảy kéo dài dẫn đến tình trạng “tân dịch hao tổn”. Việc bổ sung nước lọc, nước bù điện giải là cực kỳ quan trọng để duy trì sự sống cho các tế bào và giữ cho huyết mạch lưu thông.

Có thể bạn muốn biết: Bị đau bụng đi ngoài nên ăn gì và tránh ăn gì nhanh khỏi?

Không nên ăn gì khi bị tiêu chảy?

Việc nắm rõ danh sách thực phẩm cần kiêng kỵ cũng quan trọng không kém việc tìm hiểu “tiêu chảy nên ăn gì”. Một số loại thực phẩm có tính chất gây kích ứng mạnh, khiến “hỏa” ở đường ruột bùng phát hoặc làm “thấp khí” tích tụ thêm, khiến bệnh kéo dài không dứt.

Người bệnh cần tuyệt đối tránh xa những nhóm thực phẩm “đại kỵ” sau đây:

• Thực phẩm quá nhiều chất xơ thô và dầu mỡ: Đồ chiên rán, các loại hạt cứng hay ngũ cốc nguyên cám khiến hệ tiêu hóa phải làm việc quá sức. Trong Đông y, mỡ béo sinh “đàm thấp”, làm bít tắc sự lưu thông của khí tại trung tiêu, khiến bụng càng thêm đầy trướng.
• Các loại rau gây sinh hơi (đầy hơi): Rau cải, súp lơ, hoặc các loại trái cây như đào, lê chứa nhiều loại đường phức tạp khó phân hủy, dễ gây hiện tượng sình bụng, sôi bụng.
• Sữa và các chế phẩm từ sữa: Khi bị tiêu chảy, enzyme lactase trong ruột thường bị sụt giảm. Việc nạp thêm sữa sẽ khiến bụng “đánh trống”, gây đau quặn và đi ngoài nhiều hơn.
• Chất tạo ngọt nhân tạo (Sorbitol): Những chất này có tác dụng nhuận tràng rất mạnh, nếu sử dụng lúc đang tiêu chảy sẽ chẳng khác nào “thêm dầu vào lửa”.
• Đồ uống có cồn và caffeine: Rượu bia mang tính nóng (đại nhiệt), cà phê lại kích thích nhu động ruột co bóp liên tục. Cả hai đều thúc đẩy quá trình bài tiết nước, khiến cơ thể nhanh chóng rơi vào trạng thái “kiệt quệ tân dịch”.

Món ăn hỗ trợ điều trị tiêu chảy theo kinh nghiệm Đông y

Sử dụng các món ăn bài thuốc (dược thiện) là một thế mạnh của Y học cổ truyền, giúp vừa bổ sung dinh dưỡng, vừa hỗ trợ cầm tiêu chảy hiệu quả nhờ tính vị của dược liệu.

Cháo thịt dê:

Thịt dê có tính ấm, vị ngọt, giúp bổ hư lao, ôn trung hạ tiêu. Khi kết hợp với gạo tẻ và đậu xanh sẽ tạo thành món ăn vừa bổ khí, vừa giúp kiện tỳ vị rất tốt cho người bị tiêu chảy do hàn (lạnh bụng).

• Nấu cháo với gạo tẻ và đậu xanh cho nhừ.
• Thịt dê tươi thái miếng, ướp chút gia vị ấm nóng như gừng.
• Khi cháo chín, cho thịt dê vào hầm đến khi mềm nhừ, nêm nếm vừa miệng.

Canh bao tử hạt sen:

Bao tử lợn (dạ dày) dùng để chữa các chứng tỳ vị hư nhược theo nguyên lý “dĩ tạng bổ tạng”. Hạt sen có tác dụng “liễm tâm, kiện tỳ”, giúp cầm tiêu chảy và an thần.

• Hạt sen bỏ tâm, hầm nước cho mềm.
• Bao tử lợn làm sạch, thái miếng vừa ăn, luộc sơ qua nước gừng để khử mùi và giữ ấm.
• Cho bao tử vào hầm cùng hạt sen cho đến khi chín kỹ.

Thịt gà hầm lá ngải:

Lá ngải cứu là vị thuốc đầu vị để ôn kinh, cầm máu và tán hàn. Gà hầm lá ngải đặc biệt tốt cho những trường hợp tiêu chảy kèm đau bụng quặn thắt do nhiễm lạnh.

• Gà (nên chọn gà ác hoặc gà kiến) hầm cùng nước.
• Lá ngải cứu rửa sạch, khi gà gần chín thì cho vào hầm thêm 10-15 phút để lấy tinh chất.

Cá diếc kho sung:

Cá diếc có tác dụng ích khí kiện tỳ, lợi thủy. Quả sung có vị ngọt, tính bình, có tác dụng kiện tỳ, thanh tràng. Đây là món ăn dân dã nhưng cực kỳ hiệu quả trong việc giúp ổn định lại đường tiêu hóa.

• Cá diếc làm sạch, ướp gia vị, gừng, hành.
• Kho cá cùng quả sung và một ít nấm hương. Quả sung sẽ giúp làm se niêm mạc ruột, giảm tình trạng đi ngoài phân lỏng.

Nếu bà con vẫn lo lắng không biết trường hợp cụ thể của mình bị tiêu chảy nên ăn gì và kiêng gì, đừng ngần ngại trao đổi với các chuyên gia y tế. Bên cạnh chế độ ăn, việc giữ vệ sinh đôi bàn tay, thực hiện “ăn chín uống sôi” là quy tắc vàng để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.

Có thể bạn muốn biết:

• Ăn sáng xong là đau bụng đi ngoài coi chừng mắc bệnh này
• 10 cách trị tiêu chảy tại nhà cấp tốc – cầm nhanh, hết đau bụng