Viêm khớp nhiễm khuẩn: Đừng chủ quan kẻo bại liệt khớp xương

Viêm khớp nhiễm khuẩn là tình trạng cấp tính trong Y học cổ truyền, thường khởi phát do sự xâm nhập của ngoại tà vào các khớp xương khi chính khí suy yếu. Nếu không được nhận diện đúng căn nguyên và hỗ trợ cải thiện kịp thời, bệnh lý này có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng về khả năng vận động và cấu trúc xương khớp lâu dài.

Bản chất viêm khớp nhiễm khuẩn dưới góc nhìn Đông y

Trong Đông y, viêm khớp nhiễm khuẩn thường được xếp vào phạm vi chứng Tý, cụ thể là “Nhiệt tý” hoặc “Lịch tiết phong”. Theo y lý cổ truyền, bệnh phát sinh khi cơ thể có sự mất cân bằng nghiêm trọng giữa Chính khí (sức đề kháng nội tại) và Tà khí (tác nhân gây bệnh từ bên ngoài).

Khi hàng rào bảo vệ của cơ thể (vệ khí) lỏng lẻo, các tác nhân như Phong, Hàn, Thấp, đặc biệt là Nhiệt độc xâm nhập trực tiếp vào kinh lạc. Tại đây, chúng gây ra tình trạng khí huyết ứ trệ, không lưu thông được qua các khớp xương. Sự tích tụ lâu ngày của nhiệt độc dẫn đến sưng, nóng, đỏ, đau và nặng hơn là hóa mủ tại khớp – điều mà y học hiện đại gọi là tình trạng nhiễm trùng.

Cổ nhân có câu: “Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông”. Khí huyết vận hành trơn tru thì cơ thể bình hòa, khi kinh lạc bế tắc do ngoại tà xâm lấn, đau nhức và viêm nhiễm tất yếu sẽ hình thành.

Căn nguyên gây bệnh và mối liên hệ với Tạng phủ

Viêm khớp nhiễm khuẩn không chỉ đơn thuần là vấn đề tại khớp, mà còn phản ánh sự suy yếu của hệ thống tạng phủ bên trong:

• Can – Thận suy hư: Can chủ cân (gân), Thận chủ cốt (xương). Khi Can Thận bất túc, hệ thống xương khớp mất đi nguồn nuôi dưỡng, trở nên yếu ớt và dễ bị các vi khuẩn (nhiệt độc) tấn công.
• Nhiệt độc nội uẩn: Một số trường hợp do chế độ ăn uống quá nhiều đồ cay nóng, dầu mỡ hoặc do các ổ nhiễm trùng khác trong cơ thể (như mụn nhọt, viêm đường tiết niệu) tạo thành nhiệt độc bên trong. Khi gặp điều kiện thuận lợi, nhiệt độc này theo huyết dịch đi đến khớp gây viêm.
• Huyết ứ: Các chấn thương cũ hoặc việc khí huyết lưu thông kém tạo ra những vùng “vũng trệ” tại khớp, biến đây thành môi trường thuận lợi cho tà khí trú ngụ và phát triển.

Nhận diện biểu hiện: Sự tương tác giữa biểu và lý

Triệu chứng của viêm khớp nhiễm khuẩn thường diễn ra rất rầm rộ và nhanh chóng. Đây là biểu hiện của cuộc chiến gay gắt giữa chính khí đang cố gắng đẩy lùi tà khí.

Người bệnh thường gặp tình trạng khớp sưng to, nóng rát và đau nhói khi chạm vào. Về mặt toàn thân, do sự tác động của nhiệt độc vào phần huyết, người bệnh có thể sốt cao, ớn lạnh, môi khô, rêu lưỡi vàng dày. Điều này cho thấy nhiệt tà đã xâm nhập sâu vào phần lý, gây xáo trộn chức năng của tạng phủ.

Ở trẻ em, do khí huyết chưa ổn định và tạng phủ còn non nớt, các biểu hiện thường đi kèm với sự quấy khóc, chán ăn, mạch nhanh – dấu hiệu của việc nhiệt độc đang quấy nhiễu tâm thần và vị khí.

Nguy cơ khi tà khí chiếm ưu thế

Nếu không được can thiệp kịp thời để trục tà xuất ngoại (đưa tác nhân gây bệnh ra ngoài) và thanh nhiệt giải độc, nhiệt độc sẽ thiêu đốt tân dịch, làm khô tủy xương và hủy hoại sụn khớp. Dưới góc nhìn Đông y, đây là quá trình “hủ hóa” (thối rữa). Hệ quả là các khớp bị biến dạng, dính khớp, khiến người bệnh mất khả năng vận động, thậm chí dẫn đến bại liệt.

Đặc biệt, nếu nhiệt độc nhập vào huyết và chạy khắp cơ thể (nhiễm khuẩn huyết), tình trạng sẽ trở nên cực kỳ nguy hiểm, đe dọa đến tính mạng do sự suy sụp của toàn bộ hệ thống tạng phủ.

Hướng điều trị và phục hồi theo nguyên lý Y học cổ truyền

Để hỗ trợ cải thiện viêm khớp nhiễm khuẩn, Đông y thường phối hợp nhiều phương pháp nhằm đạt được mục tiêu: “Phù chính khu tà” (Bồi bổ chính khí, loại bỏ tà khí).

Thanh nhiệt, giải độc và Trục tà

Sử dụng các vị thuốc có tính hàn, lương để hạ nhiệt, tiêu viêm và ức chế sự phát triển của “nhiệt độc”. Các bài thuốc này giúp làm sạch môi trường bên trong khớp, giảm sưng đỏ và ngăn chặn quá trình hóa mủ.

Thông kinh hoạt lạc

Sau khi giai đoạn viêm cấp tính đã dịu đi, việc sử dụng các vị thuốc hoạt huyết, hóa ứ là vô cùng quan trọng. Mục đích là khơi thông dòng chảy của khí huyết, đưa chất dinh dưỡng đến nuôi dưỡng và tái tạo lại phần sụn khớp đã bị tổn thương, đồng thời loại bỏ các sản phẩm dư thừa của quá trình viêm ra ngoài.

Chăm sóc và dự phòng theo lối sống dưỡng sinh

Để bảo vệ hệ xương khớp và ngăn ngừa tà khí xâm nhập, chúng ta cần lưu ý:

• Ăn uống điều độ: Hạn chế các thực phẩm dễ gây tích nhiệt như đồ cay nóng, rượu bia. Tăng cường thực phẩm thanh đạm để dưỡng vị khí.
• Giữ gìn vệ khí: Tránh để cơ thể tiếp xúc đột ngột với gió, lạnh, ẩm ướt – những tác nhân làm suy yếu sức đề kháng của khớp.
• Vận động hợp lý: Thực hiện các bài tập dưỡng sinh nhẹ nhàng để khí huyết lưu thông, tránh tình trạng ứ trệ kinh lạc.

Lời căn dặn từ chuyên gia

Viêm khớp nhiễm khuẩn là bệnh lý có tiến triển nhanh. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc đắp hoặc các phương pháp truyền miệng chưa kiểm chứng vì có thể làm tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng hơn. Việc chẩn đoán sớm thông qua các xét nghiệm hiện đại như phân tích dịch khớp, xét nghiệm máu và chẩn đoán hình ảnh là cần thiết để xác định mức độ tổn thương, từ đó có hướng kết hợp Đông – Tây y phù hợp nhất.

Viêm khớp nhiễm khuẩn nếu được xử lý đúng cách trong “thời điểm vàng” sẽ giúp người bệnh bảo tồn được chức năng của khớp và sớm trở lại cuộc sống bình thường. Đừng để những cơn đau âm ỉ trở thành rào cản cho sự vận động của chúng ta.

Để nhận được sự hỗ trợ trực tiếp và kịp thời về tình trạng sưng đau khớp cấp tính, bà con hãy kết nối ngay với đội ngũ bác sĩ qua Zalo 0972.606.773 hoặc gọi đến số điện thoại 0972 606 773 để được tư vấn lộ trình phù hợp nhất.