Giải pháp Đông y phục hồi loãng xương: Bổ can thận, mạnh gân cốt

Loãng xương không đơn thuần là sự thiếu hụt canxi như cách hiểu phổ biến hiện nay. Trong nhãn quan của y học cổ truyền, hệ thống xương cốt là biểu hiện sinh động của sự thịnh suy từ các tạng phủ bên trong, đặc biệt là tạng Thận. Khi cơ thể bước vào giai đoạn lão hóa hoặc do lối sống không điều độ, các nguồn nhựa sống nuôi dưỡng xương khớp dần cạn kiệt, dẫn đến tình trạng xương xốp, giòn và dễ gãy.

Bản chất bệnh loãng xương theo góc nhìn Đông y

Y học cổ truyền gọi loãng xương thuộc phạm vi chứng Hư lao hoặc Cốt nuy. “Cốt” là xương, “Nuy” là sự yếu mềm, teo nhẽo. Bản chất của vấn đề nằm ở sự mất cân bằng giữa chính khí và tà khí, giữa sự bồi đắp và tiêu hao nội lực của cơ thể.

Thận chủ cốt tủy, là tạng dự trữ tinh hoa của ngũ tạng lục phủ. Khi Thận tinh đầy đủ, xương cốt sẽ chắc khỏe, tủy sống dồi dào. Ngược lại, khi Thận suy, tủy cạn, xương sẽ không còn điểm tựa vững chắc, trở nên rỗng và giòn. Đây là cơ chế cốt lõi giải thích tại sao người cao tuổi thường đối mặt với nguy cơ loãng xương cao hơn khi chức năng tạng Thận dần suy giảm theo quy luật tự nhiên.

Bên cạnh đó, tạng Can chủ cân (gân), tạng Tỳ chủ cơ nhục. Một hệ khung xương vững chãi cần sự phối hợp nhịp nhàng: Can nuôi dưỡng gân để giữ xương, Tỳ vận hóa dưỡng chất để nuôi cơ bắp bao quanh. Khi các tạng này suy yếu, khí huyết không được đưa đến tận cùng để nuôi dưỡng xương khớp, dẫn đến tình trạng đau nhức và thoái hóa.

Phân định các thể bệnh và dấu hiệu nhận diện

Việc hiểu rõ cơ thể thuộc thể bệnh nào là chìa khóa để có phương pháp điều chỉnh phù hợp. Người bệnh có thể tự quan sát các biểu hiện sau:

• Thể Thận âm hư: Thường thấy đau nhức sâu trong xương, kèm theo cảm giác nóng bứt rứt trong lòng bàn tay, bàn chân. Người bệnh hay bị ù tai, chóng mặt, mất ngủ và ra mồ hôi trộm.
• Thể Thận dương hư: Điểm đặc trưng là sợ lạnh, chân tay lạnh, đau mỏi lưng gối nghiêm trọng hơn khi gặp lạnh. Thường kèm theo đi tiểu đêm nhiều lần, tinh thần mệt mỏi.
• Thể Can thận hư: Xương khớp đau nhức kèm theo gân cốt co rút, vận động khó khăn. Các dấu hiệu kèm theo như tóc bạc sớm, móng tay giòn, dễ gãy là minh chứng cho sự thiếu hụt huyết dưỡng từ tạng Can.
• Thể Tỳ vị hư: Cơ thể gầy yếu, ăn uống kém, sắc mặt xanh xao. Do tạng Tỳ không vận hóa được tinh chất từ thức ăn để chuyển về nuôi Thận, gián tiếp gây ra loãng xương.

Y lý phương Đông quan niệm “Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông”. Khi khí huyết ứ trệ, không lưu thông được qua các kinh lạc sẽ gây ra những cơn đau nhức nhối. Điều trị loãng xương không chỉ là bồi đắp mà còn phải khai thông dòng chảy của khí huyết.

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Bà con cần hiểu rằng, triệu chứng loãng xương thường diễn tiến âm thầm như một “kẻ trộm” lấy đi sức mạnh của khung xương. Trong lâm sàng, Lão nhận thấy rất nhiều trường hợp khi đau ở lưng thì chỉ lo xoa bóp vùng lưng, nhưng thực tế căn nguyên lại nằm ở sự suy kiệt của Thận khí hoặc sự đình trệ của huyết ứ tại kinh lạc. Nếu chúng ta chỉ xử lý phần ngọn bằng các phương pháp giảm đau tức thời mà bỏ qua việc bồi bổ cơ địa, phục hồi chức năng tạng phủ thì hệ xương vẫn sẽ tiếp tục suy yếu. Việc đánh giá đúng thể trạng để điều chỉnh từ gốc mới là giải pháp bền vững giúp xương chắc, gân khỏe.

Phương pháp phục hồi xương cốt từ y học cổ truyền

Y học cổ truyền hướng tới mục tiêu điều trị bệnh loãng xương thông qua việc thiết lập lại sự cân bằng âm dương và tăng cường nội lực cho cơ thể.

Ứng dụng các bài thuốc thảo dược

Dựa trên từng thể bệnh, các vị thuốc quý được gia giảm một cách tinh vi để đạt hiệu quả tối ưu:

• Nhóm bổ Thận, sinh tủy: Thục địa, Sơn thù du, Đỗ trọng, Cốt toái bổ, Câu kỷ tử… Đây là những vị thuốc đầu bảng giúp tái tạo nguồn nhựa sống cho xương.
• Nhóm bổ Can, dưỡng huyết: Đương quy, Bạch thược, Đan sâm giúp nuôi dưỡng hệ thống gân và tăng cường lưu thông máu đến các khớp.
• Nhóm kiện Tỳ, ích khí: Hoài sơn, Bạch truật, Phục linh hỗ trợ hệ tiêu hóa hấp thụ dưỡng chất tốt hơn để nuôi dưỡng cơ thể.

Đối với thể Tỳ thận dương hư, các bài thuốc thường phối ngũ thêm các vị có tính ấm như Nhục quế, Phụ tử để xua tan hàn tà. Với thể Khí trệ huyết ứ, các vị thuốc hoạt huyết như Đào nhân, Hồng hoa lại đóng vai trò chủ đạo để giải phóng sự tắc nghẽn, giúp giảm đau nhức xương khớp hiệu quả.

Dinh dưỡng và dưỡng sinh – “Thuốc” từ đời sống

Đông y rất coi trọng việc “Dĩ thực vi thảo” (Dùng thức ăn làm thuốc). Các món ăn bài thuốc như cháo chim sẻ kỷ tử hay các loại đậu đen hầm thuốc bắc không chỉ cung cấp dưỡng chất mà còn có tác dụng ôn dương, ích tinh, làm mạnh gân xương rất tốt cho người loãng xương.

Bên cạnh đó, việc luyện tập khí công và dưỡng sinh giúp tăng cường trao đổi khí, kích thích quá trình tái tạo xương và giảm tốc độ thoái hóa. Các động tác nhẹ nhàng, uyển chuyển giúp đưa khí huyết len lỏi vào từng khe khớp, mang theo dưỡng chất để nuôi dưỡng xương cốt.

Tham khảo thêm: Các triệu chứng, dấu hiệu loãng xương cần khám ngay khi gặp

Lời dặn từ chuyên gia sức khỏe

Người bệnh cần lưu ý rằng loãng xương là một quá trình kéo dài, do đó việc chăm sóc cần sự kiên trì. Không nên chủ quan khi các cơn đau mới chớm xuất hiện, cũng không nên tự ý sử dụng các loại thuốc giảm đau cấp tốc vì có thể làm lu mờ triệu chứng trong khi tình trạng xương vẫn tiếp tục tệ đi. Một chế độ sinh hoạt điều độ, kết hợp giữa việc dùng thuốc đúng thể bệnh và tập luyện khoa học là cách tốt nhất để bảo vệ “trụ cột” cơ thể.

Đông y không chỉ là những bài thuốc, đó là cả một triết lý sống thuận tự nhiên. Hiểu về loãng xương dưới góc nhìn y học cổ truyền giúp chúng ta biết trân trọng và lắng nghe cơ thể mình hơn, từ đó có những bước đi đúng đắn trong hành trình bảo vệ sức khỏe xương khớp.

Tham khảo thêm: Bệnh loãng xương ở người cao tuổi và giải pháp khắc phục

Để có được lộ trình cải thiện mật độ xương phù hợp với thể trạng riêng biệt, bà con nên trao đổi trực tiếp với chuyên gia để tránh những rủi ro không đáng có. Mọi băn khoăn về tình trạng đau nhức xương khớp có thể liên hệ qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773 để được tư vấn thấu đáo.