Tới tháng đau bụng kinh dữ dội – Nguyên nhân & cách chữa

Trong y học cổ truyền, kinh nguyệt là tấm gương phản chiếu sức khỏe của người phụ nữ. Một chu kỳ bình thường là sự vận hành trơn tru của khí huyết. Tuy nhiên, khi chị em gặp phải tình trạng đau bụng kinh dữ dội (mà Đông y gọi là Thống kinh), đó không đơn thuần là sự khó chịu nhất thời mà là tiếng cầu cứu từ sâu bên trong cơ thể, cho thấy sự bế tắc của kinh lạc và sự mất cân bằng nghiêm trọng của các tạng phủ.

Góc nhìn Đông y về căn nguyên của những cơn đau quằn quại

Theo lý luận của Đông y, “thông tắc bất thống, thống tắc bất thông” – nghĩa là nếu khí huyết lưu thông thì không đau, nếu đau tức là khí huyết đang bị tắc nghẽn. Cơn đau bụng kinh dữ dội thường xuất phát từ hai nguyên nhân chính: Thực chứng (do tà khí xâm nhập, huyết ứ) và Hư chứng (do cơ thể suy nhược, khí huyết không đủ nuôi dưỡng bào cung).

Cơ chế phát sinh cơn đau theo Đông y thường liên quan mật thiết đến ba tạng: Can (tàng huyết, chủ sơ tiết), Tỳ (thống huyết, sinh huyết) và Thận (chủ về sinh dục và phát dục). Khi các tạng này bị rối loạn, kết hợp với các yếu tố như hàn thấp xâm nhập làm huyết ngưng trệ, hoặc do uất ức kéo dài khiến khí trệ, dẫn đến tình trạng huyết dịch không thể thoát ra dễ dàng, buộc tử cung phải co bóp mạnh để tống khứ huyết ứ, gây nên cơn đau quằn quại.

xem thêm: đau bụng trước kỳ kinh mấy ngày và kéo dài bao lâu?

Dấu hiệu nhận biết Thống kinh thể nặng

Khác với những cơn đau âm ỉ thông thường, thống kinh mức độ nặng khiến chị em kiệt sức, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thần sắc và sinh hoạt:

• Cơn đau co thắt dữ dội vùng bụng dưới, cảm giác như bị vặn xoắn hoặc dao đâm.
• Sắc mặt xanh tái, tay chân lạnh ngắt (do hàn tà xâm nhập hoặc khí huyết hư suy không đẩy được máu ra ngoại vi).
• Đau lan ra vùng lưng dưới, đùi và xuống tận trực tràng.
• Kèm theo nôn mửa, vã mồ hôi hột, thậm chí có người vì đau quá mà ngất xỉu (thoát dương).

Căn nguyên bệnh lý dưới lăng kính y học cổ truyền

Trong Đông y, các bệnh lý phụ khoa gây đau bụng kinh dữ dội đều có tên gọi và cách giải thích riêng biệt:

1. Lạc nội mạc tử cung (Huyết ứ nội đình)

lạc nội mạc tử cung trong Đông y thuộc phạm vi chứng “Thống kinh”, “Trưng hà”. Đây là tình trạng huyết cũ không tan, huyết mới không về được đúng vị trí, tạo thành các khối huyết ứ. Khi đến kỳ kinh, khí huyết dồn về nhưng bị các khối ứ này cản trở, gây đau đớn vô cùng. Máu kinh thường có màu đen sẫm và nhiều cục máu đông.

2. Viêm vùng chậu (Thấp nhiệt hạ tiêu)

Tình trạng viêm nhiễm do vi khuẩn theo Đông y là do thấp nhiệt xâm nhập vào bào cung. Thấp kết hợp với nhiệt làm khí huyết ngưng trệ, gây đau bụng kinh kèm theo khí hư ra nhiều, màu vàng hoặc xanh, mùi hôi khó chịu.

3. U xơ tử cung (Chứng Trưng hà)

u xơ tử cung là các khối u cục hình thành do khí trệ lâu ngày dẫn đến huyết ứ. Khi khối u phát triển lớn, nó cản trở đường lưu thông của kinh huyết, khiến tử cung phải co bóp mạnh hơn để đẩy máu ra ngoài, gây đau hạ vị dữ dội và rối loạn kinh nguyệt.

4. Tắc vòi trứng (Khí trệ huyết ứ)

Vòi trứng bị tắc cản trở sự thông suốt của kinh lạc. Trong Đông y, điều này thường do can khí uất kết lâu ngày dẫn đến huyết ứ tại vùng bào cung và vòi trứng, không chỉ gây đau mà còn là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến hiếm muộn.

5. Hẹp cổ tử cung và các vấn đề dị tật

Cổ tử cung hẹp khiến “lối ra” của kinh nguyệt bị cản trở. Theo lý luận Đông y, đây là tình trạng “thực chứng” do cấu trúc cơ thể hoặc do sẹo ứ làm kinh huyết không thể thoát nhanh, dẫn đến đau bụng quằn quại cho đến khi huyết thoát được ra ngoài.

6. Ảnh hưởng từ tâm lý và lối sống (Can uất và Suy nhược)

• Can khí uất kết: Stress, lo âu khiến khí không lưu thông, khí trệ thì huyết cũng trệ theo, gây rối loạn kinh nguyệt và đau bụng.
• Khí huyết hư suy: Cơ thể suy nhược, ăn uống kém khiến nguồn sinh huyết bị thiếu hụt, bào cung không được nuôi dưỡng đầy đủ cũng dẫn đến những cơn đau âm ỉ kéo dài và dữ dội.

Phương pháp điều trị thống kinh theo nguyên lý Đông y

Thay vì chỉ dùng thuốc giảm đau nhất thời, Đông y hướng tới việc điều hòa khí huyết, cân bằng tạng phủ để mang lại hiệu quả bền vững.

Phép chữa “Biện chứng luận trị”

Tùy vào từng thể bệnh, các lương y sẽ sử dụng các bài thuốc thảo dược quý:

• Thể Hàn ngưng huyết ứ: Dùng các vị thuốc có tính ấm như Ngải cứu, Gừng, Quế chi để ôn kinh tán hàn, hoạt huyết.
• Thể Khí trệ huyết ứ: Sử dụng Hương phụ, Huyền hồ, Đương quy để hành khí, chỉ thống (giảm đau).
• Thể Khí huyết hư nhược: Tập trung vào các vị thuốc bổ huyết như Thục địa, Bạch thược, Xuyên khung, Đương quy (bài thuốc Tứ vật thang gia giảm) để bồi bổ cơ thể.

Liệu pháp không dùng thuốc

• Châm cứu, bấm huyệt: Tác động vào các huyệt đạo như Tam âm giao, Khí hải, Quan nguyên giúp lưu thông khí huyết, giảm co thắt tử cung tức thì.
• Chườm nóng: Sử dụng muối rang gừng hoặc lá ngải cứu sao nóng chườm vùng bụng dưới để tán hàn.

Chăm sóc và dưỡng sinh cho chị em

• Ăn uống: Tránh đồ sống lạnh, chua chát trong kỳ kinh. Nên dùng nước gừng ấm hoặc trà hoa hồng để làm ấm bào cung.
• Vận động: Tập các bài tập yoga nhẹ nhàng giúp khí huyết vùng chậu lưu thông tốt hơn.
• Tâm lý: Giữ tinh thần lạc quan, tránh giận dữ quá mức làm hại đến can khí.

Đau bụng kinh dữ dội không phải là một “định mệnh” mà phụ nữ phải cam chịu. Việc hiểu đúng căn nguyên từ góc nhìn Đông y và điều trị kịp thời không chỉ giúp chị em thoát khỏi nỗi ám ảnh mỗi khi đến tháng mà còn là chìa khóa để bảo vệ thiên chức làm mẹ và gìn giữ nét thanh xuân bền lâu.

có thể bạn quan tâm:

• đau bụng kinh nhưng không ra máu là có thai hay bị gì?