Bệnh Zona Ở Môi – Cách Nhận Biết Và Điều Trị

Bệnh zona ở môi là một bệnh lý thường xảy ra ở những bệnh nhân có tiền sử mắc bệnh thủy đậu. Bệnh ngoài xuất hiện ở môi còn có thể lây sang nhiều bộ phận khác. Người bệnh cần thăm khám và chữa trị sớm để tránh những biến chứng không đáng có về thẩm mỹ và sức khỏe thần kinh.

I. Nguyên nhân gây bệnh zona ở môi

Bệnh zona ở môi cũng giống như bệnh zona thần kinh đều là do vi rút Varicella-Zoster (VZV) – chủng vi rút gây bệnh thủy đậu – tấn công vào vùng môi. Sau khi người bệnh khỏi thủy đậu, vi rút này không biến mất hoàn toàn mà “ẩn nấp” trong các hạch thần kinh cảm giác. Khi gặp điều kiện thuận lợi, chúng tái hoạt động, di chuyển dọc theo dây thần kinh và gây ra những nốt mụn nước khó chịu.

Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, vùng môi miệng thuộc về kinh Tỳ và kinh Vị. Khi chế độ ăn uống nhiều đồ cay nóng, dầu mỡ tích tụ lâu ngày khiến “Tỳ vị thấp nhiệt”. Khi “thấp” và “nhiệt” tương giao, cộng thêm hỏa độc từ gan (Can hỏa) bốc lên, sẽ tạo thành các đám mụn đỏ, nóng rát như lửa đốt tại vùng môi.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh zona ở môi?

Không phải ai mang vi rút trong người cũng phát bệnh. Các yếu tố thúc đẩy sự bùng phát thường bao gồm:

• Tâm lý: Stress, căng thẳng kéo dài khiến khí huyết ngưng trệ, làm suy giảm khả năng đề kháng.
• Thay đổi khí hậu: Thường xuyên tiếp xúc với nắng gắt hoặc thay đổi thời tiết đột ngột khiến cơ thể không kịp thích nghi (ngoại tà xâm nhập).
• Thể trạng suy yếu: Thường xuyên mắc các bệnh như cảm lạnh, cảm cúm hoặc nóng sốt làm hao tổn chính khí.
• Chức năng hệ miễn dịch suy giảm: Đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người đang điều trị các bệnh lý mãn tính.

Xem thêm: Bệnh zona thần kinh trên mặt: Triệu chứng và cách xử lý

II. Triệu chứng nhận biết bệnh zona ở môi

Triệu chứng của bệnh zona ở môi thường diễn tiến qua các giai đoạn từ âm thầm đến bùng phát mạnh mẽ. Bà con có thể nhận diện qua các dấu hiệu điển hình sau:

• Giai đoạn khởi phát: Người bệnh có cảm giác ớn lạnh, mệt mỏi, cảm sốt nhẹ và nhức đầu. Đây là lúc vi rút bắt đầu dọc theo dây thần kinh đi ra bề mặt da.
• Cảm giác tại chỗ: Trước khi mụn nước nổi lên, vùng da quanh môi sẽ có cảm giác tê rát, ngứa ngáy hoặc đau nhói như kim châm. Trong Đông y gọi đây là hiện tượng “khí huyết bất túc, hỏa độc công lên”.
• Xuất hiện mụn nước: Nổi các nốt mụn nước nhỏ li ti, mọc thành từng chùm trên nền da đỏ rực ở môi và quanh miệng.
• Vị trí lan tỏa: Đôi khi nốt zona không chỉ khu trú ở môi mà còn mọc ở cằm, má và mũi do các nhánh thần kinh liên đới.
• Biến đổi mụn nước: Sau vài ngày, các nốt mụn nước sưng to hơn, chứa dịch trong sau đó đục dần, cuối cùng vỡ ra tạo thành các vết loét nông trước khi đóng vảy.

Gợi ý: bị zona thần kinh ở cổ: Nguyên nhân và cách trị hiệu quả

III. Bệnh zona ở môi có nguy hiểm không?

Bệnh zona ở môi tuy ít khi gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng nhưng lại mang đến nhiều phiền toái. Vùng môi là nơi tập trung nhiều dây thần kinh cảm giác và có tính thẩm mỹ cao cho khuôn mặt.

Nếu để nhiễm trùng (bội nhiễm), bệnh có thể để lại sẹo thâm, sẹo lõm vĩnh viễn trên môi. Đặc biệt, với những người có cơ địa yếu, vi rút có thể lan vào niêm mạc miệng, họng hoặc ảnh hưởng đến thị giác nếu lan lên vùng mắt. Cảm giác đau rát sau khi vết thương đã lành (đau thần kinh hậu zona) cũng là một hệ lụy khiến chất lượng cuộc sống giảm sút trầm trọng.

IV. Điều trị bệnh zona ở môi bằng cách nào?

Việc điều trị zona ở môi cần phối hợp giữa việc ức chế vi rút và làm dịu tổn thương tại chỗ. Dưới đây là một số phương pháp hỗ trợ từ dân gian và thảo dược bà con có thể tham khảo:

1. Kem Vaseline và mật ong

Trong y học hiện đại, mật ong được biết đến với khả năng kháng khuẩn nhờ chứa nhiều enzyme tạo ra hydrogen peroxide. Còn theo Đông y, mật ong (Phong mật) có tính bình, vị ngọt, có tác dụng nhuận táo, giải độc và làm lành niêm mạc rất tốt.

Vaseline tạo ra một lớp màng bảo vệ, ngăn chặn vi khuẩn xâm nhập và giữ ẩm cho vùng môi bị tổn thương. Khi kết hợp mật ong và vaseline sẽ giúp làm dịu cơn đau rát, hỗ trợ tiêu diệt vi khuẩn và ngăn ngừa hình thành sẹo thâm.

Cách dùng: Bệnh nhân nên trộn một lượng nhỏ mật ong nguyên chất với vaseline, bôi nhẹ nhàng lên vùng môi 2 – 3 lần/ ngày. Tốt nhất nên bôi vào buổi tối trước khi đi ngủ để tinh chất thấm sâu.

Tham khảo thêm: Các giai đoạn của zona thần kinh: Cách xử lý hiệu quả

2. Kem Capsaicin và các liệu pháp tự nhiên khác

• Kem Capsaicin: Được chiết xuất từ hoạt chất trong quả ớt, loại kem này có tác dụng làm giảm các tín hiệu đau gửi đến não. Nó giúp giảm nhanh triệu chứng đau rát tại môi và hỗ trợ ngăn ngừa viêm nhiễm cục bộ.
• Chườm đá: Việc sử dụng nhiệt lạnh giúp co mạch, làm dịu cảm giác nóng đỏ và giảm sưng tấy nhanh chóng. Bà con có thể thực hiện 1 tiếng 1 lần (mỗi lần chườm vài phút) trong vòng 3 tiếng đầu khi phát hiện triệu chứng.
• Dùng sữa tươi hoặc sữa chua: Sữa chứa các globulin miễn dịch và lysine. Những kháng thể này hỗ trợ ức chế sự nhân lên của vi rút gây bệnh zona ở môi, đồng thời làm dịu vùng niêm mạc bị bỏng rát.
• Dùng tinh dầu thảo dược: Các loại tinh dầu như tỏi (kháng sinh tự nhiên), bạc hà (mát da, giảm đau) hay trà xanh (kháng khuẩn) đều rất hữu ích. Tinh chất từ thảo dược giúp thanh nhiệt tại chỗ, khu phong và sát trùng hiệu quả.

V. Biện pháp phòng ngừa bệnh zona ở môi

Để ngăn chặn bệnh zona tái phát cũng như tránh lây lan cho những người xung quanh, bà con cần lưu ý các biện pháp phòng ngừa sau:

• Tiêm phòng: Đây là cách hữu hiệu nhất để giảm nguy cơ tái hoạt động của vi rút VZV trong cơ thể.
• Hạn chế tiếp xúc: Tránh dùng chung đồ cá nhân như khăn mặt, bàn chải, son môi hoặc bát đũa với người đang bị bệnh.
• Vệ sinh cá nhân: Rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng sau khi chăm sóc người bệnh hoặc vô tình chạm vào dịch mụn nước.
• Tránh lây lan tự thân: Khi đang bị zona môi, tuyệt đối không dùng tay gãi hoặc chạm vào các bộ phận khác, đặc biệt là mắt và vùng nhạy cảm, để tránh vi rút phát tán.
• Nâng cao chính khí: Duy trì chế độ tập luyện đều đặn, ngủ đủ giấc và ăn uống khoa học là cách tốt nhất để giữ cho ‘hàng rào’ miễn dịch luôn vững chắc, khiến vi rút không có cơ hội trỗi dậy.

Bệnh zona ở môi tuy không phải là căn bệnh nguy hiểm đến tính mạng nhưng ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ và gây đau đớn khó chịu. Vì vậy, ngay khi thấy các triệu chứng bất thường, bà con nên tìm đến các chuyên gia y tế để được thăm khám và có phác đồ điều trị phù hợp nhất với cơ địa của mình.

Có thể bạn quan tâm:

• Bệnh zona ở mắt có nguy hiểm như thế nào? Cách xử lý
• Bệnh zona thần kinh ở lưng: Những biến chứng và cách điều trị