Bệnh Zona Thần Kinh Có Lây Không?

Bệnh zona thần kinh có lây không? Đây là câu hỏi khiến nhiều người lo lắng, bởi những cơn đau nhức nhối và vẻ ngoài của các nốt mụn nước trông có vẻ dễ lan truyền. Cùng tham khảo bài viết dưới đây để được giải đáp chi tiết dưới góc nhìn y học hiện đại và Đông y biện chứng.

Bệnh zona thần kinh có lây không – Giải đáp từ chuyên gia

Dưới góc độ y khoa hiện đại, các chuyên gia khẳng định rằng bệnh zona thần kinh không phải là một bệnh truyền nhiễm theo cách thông thường. Nghĩa là, một người đang bị zona không thể trực tiếp lây “bệnh zona” sang cho người khác thông qua tiếp xúc thông thường.

Tuy nhiên, sự phức tạp nằm ở virus Varicella-Zoster (VZV). Đây là loại virus gây ra cả bệnh thủy đậu và zona. Virus này có thể lây từ người đang bị zona ở giai đoạn hoạt động (khi mụn nước chưa đóng vảy) sang những người chưa từng bị thủy đậu hoặc chưa tiêm phòng. Trong trường hợp này, người bị lây nhiễm sẽ phát bệnh thủy đậu chứ không phải bệnh zona ngay lập tức. Sau khi khỏi thủy đậu, virus này không biến mất mà sẽ “ngủ yên” trong các hạch thần kinh, chờ đợi cơ hội hệ miễn dịch suy yếu để bùng phát thành zona.

Dưới góc nhìn của Đông y, zona thần kinh được gọi là “Xà xuyên sang” (giời leo) hay “Triền yêu hỏa đơn”. Căn nguyên không chỉ đến từ yếu tố bên ngoài (ngoại tà) mà còn do sự mất cân bằng bên trong cơ thể. Khi tà độc xâm nhập vào kinh can, kết hợp với thấp nhiệt ứ trệ tại bì phu (da), sẽ gây ra các nốt phỏng đỏ và đau rát như lửa đốt. Việc “lây” theo quan niệm xưa thường được hiểu là sự lây lan của thấp nhiệt độc khí khi tiếp xúc trực tiếp với dịch mụn nước.

Virus thường lây lan khi tiếp xúc qua vết thương hở, mụn nước hoặc dịch tiết. Điều này tương đồng với việc thấp nhiệt độc truyền qua tiếp xúc da thịt, khiến tà độc có cơ hội khu trú vào cơ thể mới.

gợi ý: trẻ sơ sinh bị zona nên bôi thuốc gì thì an toàn hiệu quả?

Bệnh zona thần kinh lây như thế nào? Cơ chế phát bệnh

Trong một số trường hợp cực kỳ hiếm gặp, virus VZV có thể lây lan qua các giọt bắn trong nước bọt hoặc dịch tiết từ mũi, nhưng con đường phổ biến nhất vẫn là tiếp xúc trực tiếp với chất lỏng từ các mụn nước của người bệnh.

Tiến trình của bệnh thường kéo dài khoảng 7-10 ngày cho đến khi các nốt mụn vỡ ra, khô lại và đóng vảy. Khi mụn đã đóng vảy khô, khả năng lây truyền virus cho người khác gần như bằng không. Tuy nhiên, nếu trong quá trình mụn khu trú mà chúng ta xử lý không tốt bằng các biện pháp dân gian sai cách hoặc không giữ vệ sinh, mụn nước rất dễ bị nhiễm trùng (nhiễm hỏa độc thêm), dẫn đến để lại sẹo xấu và làm tổn thương thần kinh sâu hơn.

Đông y giải thích rằng, khi các nốt mụn vỡ ra chính là lúc thấp nhiệt độc đang phát tán mạnh nhất. Nếu “khí” của người tiếp xúc yếu, không đủ sức che chở bề mặt da, virus sẽ xâm nhập qua lỗ chân lông (tấu lý) để đi vào bên trong. Do đó, việc bảo vệ vết thương và giữ khoảng cách trong giai đoạn mụn nước là tối quan trọng.

Đối tượng dễ mắc bệnh zona thần kinh theo quan niệm Đông – Tây y

Tại sao có người bị lây, có người lại không? Y học hiện đại chỉ ra những nhóm đối tượng có hệ miễn dịch suy yếu là đích ngắm của virus:

• Người lớn hơn 50 tuổi: Khi hệ miễn dịch tự nhiên bắt đầu lão hóa.
• Người từng trải qua điều trị ung thư (hóa trị, xạ trị) làm cạn kiệt tế bào bạch cầu.
• Người mắc các bệnh suy giảm miễn dịch như HIV/AIDS.
• Người gặp stress kéo dài hoặc chấn thương tâm lý mạnh: Stress làm tăng cortisol, ức chế khả năng phòng vệ của cơ thể.
• Người thường xuyên sử dụng thuốc chứa steroid liều cao.

Dưới lăng kính Đông y, đây chính là những người có “Chính khí hư” (sức đề kháng yếu). Khi thận âm hư, can hỏa vượng, hoặc tỳ vị không còn đủ sức vận hóa, cơ thể sẽ trở nên “trống trải”, tạo điều kiện cho phong – hàn – thấp – nhiệt độc xâm nhập. Đặc biệt ở người già, huyết hư không dưỡng được kinh mạch, khiến tà độc lưu trú lâu ngày gây ra chứng đau sau zona rất dai dẳng.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Đừng chủ quan với những nốt mụn nước nhỏ. Zona thần kinh nếu không điều trị đúng cách sẽ dẫn đến biến chứng đau dây thần kinh sau zona kéo dài nhiều năm, thậm chí gây liệt mặt hoặc mất thị lực.

Hãy đến cơ sở y tế ngay khi bạn cảm thấy đau rát dữ dội kèm theo mụn nước mọc khu trú thành dải ở một bên cơ thể (thường gặp ở liên sườn, cổ, mặt). Đặc biệt lưu ý các trường hợp sau:

• Mụn nước xuất hiện ở gần mắt, mũi hoặc tai: Nguy cơ xâm nhập vào các dây thần kinh thị giác hoặc thính giác gây biến chứng mù, điếc.
• Phụ nữ đang mang thai: Ảnh hưởng đến sức khỏe cả mẹ và bé.
• Người đang điều trị ung thư, HIV hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch.
• Trẻ em chưa tiêm vắc-xin và người cao tuổi trên 60 tuổi.

Việc kết hợp Đông – Tây y trong giai đoạn sớm mang lại hiệu quả rất cao. Tây y giúp kháng virus nhanh chóng, trong khi Đông y với các bài thuốc Thanh nhiệt, Giải độc, Sơ can, Thông lạc sẽ giúp giảm đau rát tức thì và ngăn chặn triệu chứng đau thần kinh về sau.

xem ngay: zona có để lại sẹo không? cách làm mờ sẹo hiệu quả

Biện pháp phòng tránh lây nhiễm và chăm sóc tại nhà

Để bảo vệ bản thân và những người xung quanh khỏi sự phát tán của virus VZV (tà độc), người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc “nội công ngoại kích” sau:

• Giữ vệ sinh vùng da bị tổn thương: Rửa nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý, tránh làm vỡ các mụn nước. Trong Đông y, việc giữ da sạch sẽ giúp tránh “nhiễm độc hỏa” gây mủ.
• Rửa tay thường xuyên: Đặc biệt là sau khi chăm sóc vết thương để tránh virus bám dính vào các vật dụng chung.
• Tuyệt đối không gãi: Gãi làm trầy xước không chỉ khiến virus lây lan sang vùng da khác mà còn tạo điều kiện cho phong độc xâm nhập sâu hơn, dễ để lại sẹo.
• Cách ly tương đối: Tránh tiếp xúc gần với phụ nữ mang thai, người già và trẻ nhỏ – những người có “vệ khí” yếu.
• Chế độ dinh dưỡng: Tránh các thực phẩm cay nóng, kích thích (làm tăng nhiệt độc). Nên bổ sung các loại thảo dược, thực phẩm có tính thanh mát để hỗ trợ cơ thể giải độc từ bên trong.

Mặc dù zona thường ưu tiên tấn công những người trên 50 tuổi do sự suy giảm của thận khí, nhưng ngày nay với áp lực cuộc sống, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa. Hiểu rõ cơ chế “lây” và cách phòng ngừa sẽ giúp bà con chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe gia đình.

có thể bạn quan tâm: 

• zona thần kinh liên sườn: cách điều trị nào hiệu quả?
• top 7thuốc bôi đặc trị zona thần kinh hiệu quả năm 2023
• dùng nha đam chữa bệnh zona có hiệu quả không?