Bệnh Ghẻ Là Gì? Những Điều Cần Biết Về Bệnh Ghẻ

Bệnh ghẻ là một trong những chứng bệnh da liễu “ám ảnh” từ xưa đến nay. Trong Đông y, bệnh thuộc phạm vi chứng “Giới sang”, do sự kết hợp giữa các tác nhân ngoại tà và tạng phủ bên trong bị suy yếu. Để điều trị dứt điểm, cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa phác đồ hiện đại nhằm tiêu diệt ký sinh trùng và các bài thuốc cổ truyền giúp thanh nhiệt, giải độc, bồi bổ chính khí để ngăn ngừa tái phát.

Bệnh ghẻ dưới góc nhìn Đông – Tây y kết hợp

Theo y học hiện đại, bệnh ghẻ (Scabies) là tình trạng nhiễm ký sinh trùng ở da, có khả năng lây lan mạnh mẽ qua tiếp xúc trực tiếp. Biểu hiện đặc trưng là những sẩn đỏ, mụn nước gây ngứa dữ dội do phản ứng của cơ thể với cái ghẻ Sarcoptes scabiei.

Dưới lăng kính Đông y, bệnh ghẻ được gọi là Giới sang. Căn nguyên không chỉ nằm ở “con cái ghẻ” (mà cha ông ta gọi là Giới trùng) mà còn do thấp nhiệt nội sinh tích tụ dưới da, kết hợp với phong tà bên ngoài xâm nhập khi sức đề kháng (vệ khí) của cơ thể suy giảm. Khi “trong ngoài cùng đánh”, làn da sẽ phát sinh mụn nước, lở loét và ngứa ngáy.

Bệnh có thể xảy ra ở mọi đối tượng, nhưng theo quan niệm Đông y, những người có thể chất kém, huyết nhiệt hoặc sống trong môi trường ẩm thấp (thấp tà) là đối tượng dễ mắc bệnh nhất:

• Trẻ em (chính khí chưa vững, da dẻ non nớt).
• Người cao tuổi (huyết hư, da khô dễ bị ngoại tà xâm nhập).
• Người sống trong môi trường tập thể, vệ sinh kém (tạo điều kiện cho “thấp nhiệt” khu trú).
• Đối tượng suy giảm miễn dịch (vệ khí bất túc).

Nếu không điều trị sớm, bệnh không chỉ dừng lại ở việc ngứa ngáy mà còn dẫn đến tình trạng “biến chứng” mà Đông y gọi là tình trạng thấp nhiệt hóa hỏa, gây sưng mủ, lở loét nghiêm trọng.

Xem ngay: thuốc gì bôi khi bị ghẻ hiệu quả để bệnh mau khỏi?

Nguyên nhân gây bệnh: Sự cộng hưởng của “Ngoại nhân” và “Nội nhân”

Tây y xác định thủ phạm duy nhất là bọ ve Sarcoptes scabiei. Chúng đào hang dưới lớp sừng của da, đẻ trứng và thải ra các chất gây dị ứng.

Tuy nhiên, Đông y phân tích sâu hơn về cơ chế bệnh sinh. Nguyên nhân gây bệnh ghẻ bao gồm:

• Ngoại nhân (Giới trùng): Ký sinh trùng xâm nhập từ bên ngoài qua tiếp xúc, tương ứng với cái ghẻ trong Tây y.
• Thấp nhiệt: Do thói quen ăn uống đồ cay nóng, dầu mỡ hoặc sống nơi ẩm thấp khiến thấp nhiệt tích tụ ở kinh lạc, da dẻ.
• Huyết hư phong táo: Ở những người bệnh mạn tính, khí huyết không lưu thông tốt làm da mất đi sự nuôi dưỡng, trở nên khô, ngứa và dễ bị cái ghẻ tấn công sâu hơn.

Triệu chứng nhận biết qua các thể bệnh

Triệu chứng thường xuất hiện sau 4 – 6 tuần ủ bệnh. Cơn ngứa trong bệnh ghẻ rất đặc biệt: Ngứa dữ dội về đêm. Lý giải theo Đông y, ban đêm thuộc về “Âm”, khi dương khí thu vào trong, âm huyết vận hành, cái ghẻ (thuộc tính thấp nhiệt) sẽ hoạt động mạnh hơn, gây ra những cơn ngứa khiến người bệnh mất ăn mất ngủ.

Các vị trí thường gặp

Cái ghẻ thường chọn những vùng da mỏng, ẩm để trú ngụ:

• Kẽ ngón tay, nếp gấp cổ tay, khuỷu tay.
• Vùng thắt lưng, mông, bộ phận sinh dục (nam giới) và núm vú (nữ giới).
• Ở trẻ em: Lòng bàn tay, bàn chân và có thể cả vùng mặt.

Phân loại bệnh ghẻ theo Đông y

• Ghẻ đơn giản (Giới sang thể nhẹ): Xuất hiện mụn nước rải rác ở kẽ tay, ngứa ngáy nhưng chưa có biểu hiện viêm nhiễm sâu.
• Ghẻ nhiễm khuẩn (Thấp nhiệt hỏa độc): Vết ghẻ bị bội nhiễm do gãi, xuất hiện mụn mủ, sưng tấy, đỏ rát. Đây là tình trạng nhiệt độc uất kết nặng.
• Ghẻ Na Uy (Ghẻ vảy – Thể huyết hư phong táo): Thường gặp ở người suy nhược. Da dày lên, đóng vảy sừng chứa hàng ngàn cái ghẻ. Đông y coi đây là thể nặng do chính khí quá suy kiệt.

Gợi ý thêm: bệnh ghẻ nước: nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị

Bệnh ghẻ có lây không và các biến chứng nguy hiểm

Bệnh ghẻ lây lan rất nhanh qua con đường tiếp xúc gần gũi (tiếp xúc da kề da) hoặc dùng chung đồ đạc cá nhân.

Nếu không được điều trị đúng cách (trị tận gốc), bệnh sẽ gây ra các biến chứng mà y học cổ truyền gọi là “biến chứng do độc tà xâm lấn”:

• Chàm hóa (Eczema hóa): Da trở nên dày, thâm, ngứa dai dẳng do gãi nhiều làm tổn thương huyết mạch.
• Bội nhiễm mụn mủ: Vi khuẩn xâm nhập tạo thành các ổ mủ (thấp nhiệt hóa hỏa).
• Viêm cầu thận: Đây là biến chứng nguy hiểm nhất khi độc tố từ da xâm nhập sâu vào tạng phủ (thận).

Chẩn đoán và Điều trị: Sự kết hợp hoàn hảo

Tây y chẩn đoán dựa trên soi kính hiển vi để tìm cái ghẻ. Đông y chẩn đoán dựa trên “Vọng – Văn – Vấn – Thiết” để xác định thể bệnh (do nhiệt, do thấp hay do huyết hư) từ đó đưa ra phép trị phù hợp.

1. Điều trị bằng Tây y (Tiêu diệt trực tiếp)

Các loại thuốc bôi có tác dụng làm tê liệt và tiêu diệt cái ghẻ ngay tại chỗ:

• Kem Permethrin 5%, Crotamiton 10%…
• Thuốc mỡ lưu huỳnh (Sulphur): Đây là loại thuốc có nguồn gốc khoáng vật, được cả Đông và Tây y tin dùng từ lâu đời vì tính sát trùng cao.
• Thuốc kháng Histamin giúp giảm ngứa tạm thời.

2. Điều trị bằng Đông y (Trị gốc, dưỡng da)

Đông y sử dụng các thảo dược có tính “Kháng sinh tự nhiên” để tiêu diệt cái ghẻ đồng thời làm dịu da:

• Lá trầu không: Chứa tinh dầu có tính sát khuẩn cực mạnh, giúp tiêu viêm, giảm ngứa.
• Vỏ xà cừ, lá đào: Nấu nước tắm để sát trùng diện rộng.
• Khổ sâm, Hoàng liên: Các vị thuốc có tính hàn, giúp thanh nhiệt độc, sát trùng từ bên trong và bên ngoài.

3. Các biện pháp hỗ trợ tại nhà

• Lô hội (Nha đam): Giúp làm mát da (thanh nhiệt tại chỗ), giảm tình trạng đỏ rát.
• Dầu cây trà: Một hoạt chất kháng khuẩn tự nhiên mạnh mẽ.
• Nước muối sinh lý: Giúp làm sạch bề mặt da, ngăn ngừa vi khuẩn bên ngoài xâm nhập.

Tham khảo thêm: chữa ghẻ bằng nước muối lành tính, an toàn và hiệu quả

Nguyên tắc “vàng” để thoát khỏi bệnh ghẻ

Trong Đông y, việc điều trị bệnh da liễu luôn đi kèm với chế độ “kiêng khem” và vệ sinh nghiêm ngặt:

1. Điều trị đồng loạt: Nếu trong nhà có người bị ghẻ, tất cả mọi người trong gia đình cần được kiểm tra và bôi thuốc để tránh tình trạng “người này khỏi, người kia lây lại”.
2. Vệ sinh “triệt để”: Luộc sôi quần áo, chăn màn ở nhiệt độ trên 60 độ C. Cái ghẻ sẽ chết sau vài phút ở nhiệt độ này. Với những đồ không giặt được, hãy bọc kín trong túi nilon 7-10 ngày (cái ghẻ rời khỏi da người quá 3 ngày sẽ tự chết).
3. Thời điểm bôi thuốc: Nên bôi vào buổi tối (khi cái ghẻ hoạt động mạnh nhất). Bôi từ cổ xuống tận bàn chân, không bỏ sót kẽ tay, kẽ chân.
4. Chế độ ăn uống (Dưỡng nội): Kiêng đồ cay nóng, rượu bia, hải sản (những thứ dễ gây kích ứng, sinh nhiệt thêm). Nên ăn nhiều rau xanh, trái cây giàu Vitamin C để tăng cường hệ miễn dịch (vệ khí).

Phòng ngừa bệnh tái phát theo lời khuyên chuyên gia

Để ngăn chặn “Giới trùng” quay trở lại, việc duy trì một lối sống lành mạnh và môi trường sống sạch sẽ là tiên quyết:

• Giữ vệ sinh thân thể sạch sẽ, tắm rửa hàng ngày bằng xà phòng hoặc nước lá thảo dược.
• Không dùng chung đồ cá nhân với bất kỳ ai.
• Giữ nhà cửa khô ráo, thoáng mát (triệt tiêu môi trường sống của thấp tà).
• Rèn luyện thân thể để nâng cao chính khí, giúp cơ thể tự chống lại các tác nhân gây bệnh từ môi trường.

Bệnh ghẻ tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng nếu không được điều trị đúng phương pháp “Đông – Tây y kết hợp” sẽ rất dễ tái phát và gây biến chứng. Khi có dấu hiệu ngứa ngáy bất thường, đừng tự ý mua thuốc về bôi mà hãy tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám.

Có thể bạn quan tâm:

• bệnh ghẻ nước có lây không? lây qua đường nào?
• bệnh ghẻ phỏng – nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa trị