Bệnh Chốc Lở Là Gì? Nguyên Nhân, Dấu Hiệu Và Cách Điều Trị

Chốc lở là căn bệnh ngoài da phổ biến, thường ảnh hưởng đến trẻ em. Theo quan niệm của Đông y, đây không chỉ là vấn đề nhiễm khuẩn ngoài da mà còn liên quan mật thiết đến sự mất cân bằng bên trong cơ thể. Bệnh có thể khiến da bị nổi bọng nước, hình thành các vết trợt đau đớn, cần được điều trị sớm để tránh các biến chứng nghiêm trọng.

Bệnh chốc lở là gì dưới góc nhìn y học?

Dưới lăng kính Tây y, chốc lở (Impetigo) là một dạng nhiễm trùng nông ngoài da gây ra bởi vi khuẩn. Tuy nhiên, Đông y gọi đây là chứng “Phì sang” hoặc “Chốc đầu”, phát sinh do phong nhiệt độc tà bên ngoài xâm nhập kết hợp với thấp nhiệt bên trong cơ thể tích tụ lâu ngày mà phát ra ngoài da.

Bệnh xuất hiện gây ra những bọng nước hoặc vết trợt loét trên da. Chúng không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn gây ngứa ngáy, đau nhức. Nếu không được điều trị đúng cách, độc tà có thể lấn sâu vào huyết phận, gây ra những biến chứng nguy hiểm cho phủ tạng.

Nguyên nhân gây bệnh chốc lở: Sự kết hợp giữa nội nhân và ngoại tà

Y học hiện đại xác định nguyên nhân gây bệnh chốc là do một trong hai loại vi khuẩn Staphylococcus aureus (tụ cầu vàng) hoặc Streptococcus pyogenes (liên cầu khuẩn) gây ra. Bình thường, các loại vi khuẩn này tồn tại trên cơ thể mà không gây hại. Tuy nhiên, khi hàng rào bảo vệ da bị tổn thương bởi vết trầy xước, côn trùng cắn hoặc các bệnh lý như viêm da, chàm, ghẻ… vi khuẩn sẽ xâm nhập và gây nhiễm trùng.

Đối với Đông y, nguyên nhân sâu xa nằm ở các yếu tố sau:

• Ngoại tà xâm nhập: Phong nhiệt và thử thấp tà (khí nóng ẩm) từ môi trường bên ngoài tấn công vào da lông.
• Nội thấp tích tụ: Chế độ ăn uống nhiều đồ ngọt, béo hoặc tỳ vị kém khiến thấp nhiệt tích tụ bên trong, “nấu nóng” ở kinh lạc rồi phát lộ ra ngoài da thành mụn mủ, bọng nước.
• Chính khí suy yếu: Những người có hệ miễn dịch kém (như bệnh nhân tiểu đường, người suy nhược) giống như cửa nhà không đóng chặt, khiến vi khuẩn (tà khí) dễ dàng xâm nhập.

Ngoài ra, một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh bao gồm:

• Tuổi tác: Trẻ em từ 2 – 5 tuổi có tạng phủ chưa hoàn thiện, sức đề kháng yếu nên dễ mắc bệnh nhất.
• Thời tiết: Khí hậu ấm áp và ẩm ướt của mùa hè chính là điều kiện “thử thấp” vượng nhất, khiến bệnh bùng phát mạnh.
• Môi trường: Sự tiếp xúc mật thiết trong trường học, xí nghiệp khiến mầm bệnh dễ lây lan.

Tham khảo: hình ảnh bệnh chốc lở ở trẻ em và người lớn giúp nhận biết sớm

Dấu hiệu nhận biết bệnh chốc lở

Dấu hiệu bệnh chốc lở thường xuất hiện đột ngột với diễn tiến nhanh từ thấp nhiệt thành độc:

• Mụn nước nhỏ mọc thành đám, sau đó nhanh chóng chuyển thành mụn mủ (biểu hiện của nhiệt độc hóa mủ).
• Mụn vỡ ra để lại vết trợt nông, tiết dịch vàng. Dịch này chính là “thấp tà” chứa mầm bệnh, nếu chạm vào vùng da lành sẽ gây lây lan.
• Vết trợt khô lại đóng vảy màu mật ong đặc trưng.

Phân loại theo thể bệnh trong Y học cổ truyền:

• Chốc lở truyền nhiễm: Thường do phong nhiệt chiếm ưu thế, tổn thương quanh mũi miệng, lây lan rất nhanh nhưng nhanh lành, ít để lại sẹo.
• Chốc lở bọng nước: Thể hiện tình trạng thấp nhiệt nặng, bọng nước to, chứa nhiều dịch, thường gặp ở trẻ nhỏ.
• Chốc loét (Ecthyma): Đây là thể nhiệt độc bùng phát mạnh, tổn thương ăn sâu vào tận lớp hạ bì (huyết phận). Đông y coi đây là tình trạng “độc thâm nhập”, dễ gây sưng hạch bạch huyết và để lại sẹo khó lành.

Bệnh chốc lở có lây không và mức độ nguy hiểm?

Chốc lở là căn bệnh có tính lây lan cao. Dưới góc nhìn y khoa, dịch mủ chứa vi khuẩn chính là nguồn lây chính qua tiếp xúc trực tiếp hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân. Dấu hiệu bệnh thường ủ trong 4 – 10 ngày trước khi phát tác.

Mặc dù thông thường bệnh không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nếu không được “khứ tà, giải độc” kịp thời, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng:

• Chàm hóa da: Do thấp nhiệt tồn đọng dai dẳng không được xử lý triệt để.
• Viêm mô tế bào: Vi khuẩn xâm nhập sâu vào các lớp tế bào, gây sưng nóng đỏ đau toàn vùng.
• Nhiễm trùng máu: Đây là tình trạng “độc nhập tâm bào”, cực kỳ nguy hiểm, biểu hiện qua sốt cao, mê sảng, cần cấp cứu ngay.
• Viêm cầu thận sau liên cầu khuẩn: Khi tà khí tấn công vào tạng Thận, làm nước tiểu sẫm màu, phù thũng. Đây là biến chứng cần đặc biệt lưu tâm ở trẻ nhỏ.

Phương pháp điều trị bệnh chốc lở kết hợp Đông – Tây Y

Việc điều trị chốc lở cần tuân thủ nguyên tắc: “Trong đánh ra, ngoài bôi vào” để đạt hiệu quả tối ưu.

1. Điều trị bằng y học hiện đại (Tây Y)

Bác sĩ thường chỉ định kháng sinh để tiêu diệt tác nhân gây bệnh:

• Kháng sinh đường bôi (Mupirocin, Retapamulin…): Dùng cho các trường hợp nhẹ, khu trú.
• Kháng sinh đường uống (Amoxicillin, Cephalosporin…): Dùng khi chốc lở lan rộng hoặc có dấu hiệu biến chứng.

2. Giải pháp từ thảo dược và mẹo dân gian

Bên cạnh kháng sinh, các vị thuốc Nam có tính vị “kháng sinh thực vật” giúp làm dịu da và sát khuẩn rất tốt:

• Nha đam (Lô hội): Có tính hàn, giúp thanh nhiệt, làm mát vùng da bị bỏng rát do chốc lở, đồng thời ức chế tụ cầu vàng.
• Hoa cúc: Giúp giải độc, tiêu viêm, thường dùng nước sắc hoa cúc để rửa vết thương.
• Tỏi: Chứa Allicin mạnh mẽ như một loại kháng sinh tự nhiên, giúp ức chế vi khuẩn. Tuy nhiên, tỏi có tính nồng cay, tránh dùng trực tiếp lên da trẻ em vì dễ gây bỏng rát.
• Mật ong: Giúp làm lành vết thương, kháng khuẩn và bảo vệ da khỏi nhiễm trùng thêm.

3. Chăm sóc và phòng ngừa tái phát

Để bệnh nhanh khỏi và không lây lan, người bệnh cần thực hiện:

• Vệ sinh cá nhân sạch sẽ bằng nước ấm và xà phòng trung tính.
• Mặc quần áo rộng rãi, chất liệu thấm hút mồ hôi để da được “thở”, tránh bí bách tạo điều kiện cho thấp nhiệt phát triển.
• Cắt ngắn móng tay để tránh gãi làm trợt da, khiến vi khuẩn xâm nhập sâu hơn.
• Giặt đồ dùng cá nhân bằng nước nóng để tiêu diệt hoàn toàn tà khí còn sót lại.

Chốc lở tuy là bệnh ngoài da phổ biến nhưng không nên chủ quan. Việc kết hợp giữa khoa học hiện đại để diệt khuẩn và tinh hoa y học cổ truyền để thanh nhiệt, giải độc từ bên trong chính là chìa khóa để bảo vệ làn da khỏe mạnh bền vững. Khi thấy các dấu hiệu bệnh chuyển nặng, bà con nên đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám kịp thời.

Tham khảo thêm: 

• Bệnh chốc lở bao lâu thì khỏi?
• Trẻ bị chốc lở nên kiêng ăn gì? Lời khuyên từ chuyên gia