Bệnh Chốc Mép Là Gì? Cách Chữa Trị Tại Nhà + Thuốc

Bệnh chốc mép là tình trạng nhiễm trùng da phổ biến, đặc trưng bởi sự xuất hiện của các mụn nước, vết loét quanh vùng miệng. Theo góc nhìn y học, đây không chỉ là sự xâm nhập của vi khuẩn từ bên ngoài mà còn là biểu hiện của sự mất cân bằng bên trong cơ thể, khiến hệ miễn dịch (vệ khí) suy yếu.

Bệnh chốc mép là gì?

Chốc mép là một thể lâm sàng của bệnh chốc lở. Y học hiện đại xác định tác nhân gây bệnh chính là vi khuẩn Staphylococcus aureus (tụ cầu vàng) hoặc Streptococcus pyogenes (liên cầu khuẩn). Bệnh đặc biệt phổ biến ở trẻ em dưới 5 tuổi và những người có sức đề kháng kém.

Trong Đông y, chốc mép được xếp vào nhóm “Chốc lở” (H黄 thủy sang). Nguyên nhân do phong nhiệt hoặc thấp nhiệt từ bên ngoài xâm nhập vào cơ thể (ngoại tà), kết hợp với nội nhiệt tích tụ bên trong (do tỳ vị vận hóa kém) gây ra tình trạng khí huyết ứ trệ, độc tố phát tán ra ngoài da vùng mép miệng.

Dấu hiệu nhận biết bệnh chốc mép

Các triệu chứng của chốc mép thường diễn tiến nhanh, chia thành nhiều giai đoạn dựa trên mức độ tổn thương của khí huyết và tân dịch:

Triệu chứng đặc trưng:

• Nổi mụn nước: Xuất hiện các mụn nước nhỏ li ti, mọc thành đám quanh mép hoặc mũi. Theo Đông y, đây là biểu hiện của “thấp độc” tích tụ.
• Rỉ dịch và đóng vảy: Mụn nước rất dễ vỡ, rỉ ra dịch màu vàng (hoàng thủy). Sau vài ngày, dịch khô lại và tạo thành lớp vảy có màu vàng nâu như màu mật ong.
• Lan rộng: Vi khuẩn có thể theo dịch mụn lây lan sang các vùng da khác qua tay hoặc đồ dùng cá nhân.

Triệu chứng đi kèm:

• Cảm giác nóng rát, châm chích tại vùng tổn thương (biểu hiện của nhiệt độc).
• Vùng da quanh mép sưng tấy đỏ, phù nề nhẹ.
• Nếu có nhiễm trùng sâu hơn (thể Ecthyma), bọng nước sẽ lớn hơn, chứa mủ vàng đặc, vỡ ra tạo thành các vết loét sâu và đau đớn nhiều.

Xem thêm: Bệnh chốc ở trẻ em: Cách nhận biết và điều trị tận gốc

Nguyên nhân gây chốc mép dưới góc nhìn Đông – Tây y

Sự kết hợp giữa yếu tố khách quan (vi khuẩn) và chủ quan (cơ địa) là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến chốc mép.

Theo Tây y (Nguyên nhân trực tiếp):

• Chốc mép nguyên phát: Vi khuẩn tấn công trực tiếp vào vùng da lành.
• Chốc mép thứ phát: Vi khuẩn xâm nhập qua các vết trầy xước hoặc vùng da đang bị tổn thương do bệnh chàm hoặc ghẻ.
• Nhiễm nấm: Đặc biệt là nấm Candida, thường gây viêm khóe miệng, khiến vùng mép luôn ẩm ướt và đau rát.

Theo Đông y (Nguyên nhân sâu xa):

• Nội nhiệt tại Tỳ Vị: Do ăn uống nhiều đồ cay nóng, dầu mỡ khiến tỳ vị tích nhiệt. Kinh mạch của Tỳ và Vị đều đi qua vùng miệng, nên khi nhiệt vượng sẽ phát tán ra mép.
• Vệ khí suy yếu: Hệ miễn dịch (vệ khí) kém khiến ngoại tà (phong, nhiệt, thấp) dễ dàng xâm nhập.
• Môi trường: Thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện cho “thấp tà” phát triển, gây ra tình trạng mụn mủ, chảy dịch lâu lành.

Biện pháp điều trị bệnh chốc mép

Mục tiêu điều trị là tiêu diệt tác nhân gây bệnh (vi khuẩn, nấm), làm sạch tổn thương và thúc đẩy quá trình tái tạo da.

1. Các bài thuốc và thảo dược tự nhiên (Hướng Đông y)

Với các trường hợp nhẹ, các loại thảo dược có tính kháng sinh tự nhiên (kháng khuẩn, tiêu viêm) rất hiệu quả:

• Nha đam: Chứa các hoạt chất giúp làm mát da, giảm ngứa và thúc đẩy tái tạo biểu mô.
• Mật ong: Một loại “kháng sinh tự nhiên” mạnh mẽ, có khả năng ức chế tụ cầu khuẩn và liên cầu khuẩn, đồng thời giữ ẩm cho vùng mép bị khô nẻ.
• Tỏi và Nghệ: Tỏi chứa Allicin kháng khuẩn mạnh, nghệ chứa Curcumin giúp tiêu viêm và ngăn ngừa sẹo. Lưu ý tỏi có tính cay nóng, không nên bôi trực tiếp lên da trẻ em.
• Tinh dầu tràm trà: Có tính sát trùng cao, giúp làm khô mụn nước nhanh chóng.

2. Thuốc điều trị theo Tây y

Khi tình trạng nhiễm trùng nặng hoặc có dấu hiệu bội nhiễm, việc sử dụng thuốc là cần thiết:

• Kháng sinh tại chỗ (Thuốc bôi): Mupirocin hoặc Axit Fusidic thường được chỉ định để tiêu diệt vi khuẩn tại vùng mép.
• Kháng sinh đường uống: Dùng khi chốc mép lan rộng hoặc có triệu chứng toàn thân (sốt, nổi hạch).
• Thuốc chống viêm, giảm đau: Giúp làm dịu cảm giác đau rát và giảm sưng tấy.

Phòng ngừa và chăm sóc đúng cách

Bệnh chốc mép rất dễ lây nhưng cũng rất dễ phòng ngừa nếu chúng ta tuân thủ các nguyên tắc vệ sinh:

• Giữ vệ sinh: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt là sau khi chạm vào vùng da bệnh.
• Không dùng chung đồ: Khăn mặt, bàn chải, ly uống nước phải được dùng riêng để tránh lây lan vi khuẩn.
• Tránh tác động xấu: Nhắc nhở trẻ không liếm môi, cắn môi hoặc cạy vảy mụn vì sẽ làm tổn thương sâu hơn và gây sẹo.
• Dinh dưỡng: Tăng cường thực phẩm giàu Vitamin C, kẽm để nâng cao “vệ khí” (hệ miễn dịch).

Chốc mép tuy không quá nguy hiểm nhưng nếu không điều trị dứt điểm có thể dẫn đến bội nhiễm, để lại sẹo xấu hoặc gây nhiễm trùng huyết. Hãy chú ý quan sát các dấu hiệu sớm để có hướng xử lý kịp thời, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Tham khảo thêm:

• Chốc lở thể mủ là gì? Bệnh có nguy hiểm không?
• Trẻ bị chốc lở nên kiêng ăn gì? Lời khuyên từ chuyên gia