Bả vai là gì? Hiểu đúng căn nguyên để vận động linh hoạt bền bỉ

Bả vai không chỉ đơn thuần là một khớp nối cơ học mà còn là “ngã tư” quan trọng của hệ thống kinh lạc và khí huyết. Trong Đông y, vùng bả vai khỏe mạnh là biểu hiện của sự lưu thông thông suốt giữa tạng phủ và tứ chi. Ngược lại, những cơn đau mỏi âm ỉ hay tình trạng cứng khớp tại đây thường là tín hiệu cảnh báo những bất ổn sâu bên trong cơ thể mà chúng ta không nên chủ quan.

Bả vai là gì? Vị trí và góc nhìn dưới lăng kính y học cổ truyền

Bả vai, hay còn gọi là vai, là một khớp nối quan trọng kết nối cánh tay với thân. Khớp vai cho phép thực hiện nhiều động tác linh hoạt như nâng, xoay, duỗi và gập cánh tay. Đây là một phần cơ thể quan trọng, giúp con người thực hiện các hoạt động hàng ngày như việc vận động, làm việc và thể dục.

Vị trí của bả vai nằm ở phía sau và phía trên của ngực. Mỗi bên cơ thể có một bả vai, và bả vai được nối với xương đòn và xương ức. Sự liên kết chặt chẽ giữa bả vai và các phần khác của hệ thống xương và cơ giúp đảm bảo sự ổn định và linh hoạt trong việc thực hiện các hoạt động hàng ngày.

Dưới góc nhìn của Đông y, vùng bả vai là nơi đi qua của nhiều kinh mạch quan trọng như Thủ Thái dương Tiểu trường, Thủ Thiếu dương Tam tiêu và Thủ Dương minh Đại trường. Khi chính khí hư suy, các tà khí bên ngoài dễ dàng xâm nhập vào các kinh mạch này, gây ra tình trạng bế tắc, dẫn đến đau nhức và hạn chế vận động.

Cổ nhân có câu: “Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông”. Khí huyết lưu thông thì không đau, đau là do khí huyết bị ứ trệ tại vùng kinh lạc đi qua bả vai.

Tham khảo thêm: đau mỏi vai gáy: nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Cấu tạo và chức năng của bả vai theo giải phẫu học

Cấu tạo

Bả vai, từ góc độ giải phẫu, bao gồm các thành phần sau:

Xương:

• Xương vai (xương cánh tay): Đây là một phần của xương cánh tay, nằm ở phía trên và phía sau của cơ thể.
• Xương đòn: Nối bả vai với phần trên của thân.
• Xương quai xanh: Nằm ở phía trên và phía trước của ngực.

Khớp:

• Khớp vai (khớp cầu): Cho phép các chuyển động đa hướng của vai, bao gồm nâng, hạ, xoay, duỗi và gập cánh tay.
• Khớp cùng đòn (khớp acromioclavicular): Là khớp nối giữa xương vai và xương quai xanh.
• Khớp ức đòn (khớp sternoclavicular): Là khớp nối giữa xương quai xanh và xương ức.

Gân và cơ:

• Gân: Kết nối cơ với xương, giúp truyền động lực từ cơ đến xương.
• Cơ: Cung cấp sức mạnh cho các chuyển động của vai, bao gồm nâng, hạ, và xoay cánh tay.

Chức năng

Bả vai cho phép thực hiện nhiều động tác quan trọng, bao gồm:

• Nâng, hạ, xoay, duỗi và gập cánh tay.
• Vung tay.
• Đưa tay ra sau lưng.
• Chải đầu.
• Vỗ tay.

Căn nguyên gây nên các vấn đề thường gặp tại vùng bả vai

Vùng bả vai là một khớp phức tạp được tạo thành bởi xương, khớp, gân và cơ. Nó cho phép thực hiện nhiều động tác, nhưng cũng dễ bị tổn thương. Trong Đông y, các vấn đề tại bả vai thường được xếp vào phạm vi chứng “Tý”. Nguyên nhân có thể do ngoại nhân (phong, hàn, thấp xâm nhập) hoặc nội nhân (can thận hư, khí huyết suy yếu không nuôi dưỡng được cân xương).

Các vấn đề thường gặp ở bả vai bao gồm:

• Viêm khớp vai: Gây đau, sưng và cứng khớp trong khu vực vai. Có thể do thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp hoặc chấn thương. Theo Đông y, đây thường là thể “Thấp nhiệt tý” gây sưng đau nóng đỏ.
• Rách gân vai: Dẫn đến đau mạnh, yếu cơ và hạn chế vận động. Thường xảy ra do chấn thương hoặc sử dụng quá mức, gây nên tình trạng huyết ứ tại chỗ.
• Hội chứng chèn ép vai: Gây đau, tê và yếu cơ. Khí huyết bị cản trở không lưu thông được xuống cánh tay.
• Thoát vị khớp vai: Đi kèm với đau, sưng và biến dạng khớp vai sau chấn thương nặng.
• Căng cơ vai: Gây đau nhức, khó chịu và cứng khớp do sử dụng quá mức, tư thế xấu hoặc căng thẳng kéo dài khiến kinh mạch bị co rút.
• Hội chứng đông cứng khớp vai (Kiên ngưng): Dẫn đến đau vai dữ dội và hạn chế vận động. Đây điển hình là tình trạng khí trệ huyết ứ lâu ngày khiến khớp bị “đóng băng”.

Tham khảo thêm: 10+ cách chữa đau vai gáy tại nhà bằng mẹo đơn giản

Phương pháp hỗ trợ cải thiện và phòng ngừa theo y lý cổ truyền

Hướng dẫn chăm sóc và hỗ trợ cải thiện

Điều trị các vấn đề vai phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng. Các phương pháp phổ biến bao gồm:

• Sử dụng thảo dược: Các bài thuốc thảo dược giúp khu phong, tán hàn, hoạt huyết giúp giảm đau tự nhiên và an toàn.
• Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng: Tập luyện giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp, cải thiện phạm vi chuyển động.
• Thuốc Y học hiện đại: Trong một số trường hợp cấp tính, bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc phẫu thuật nếu cần thiết.

Bà con có thể áp dụng các liệu pháp hỗ trợ tại nhà như chườm nóng bằng lá ngải cứu sao muối để thông kinh lạc, giúp vùng bả vai được thư giãn.

Phòng ngừa tái phát

Đau bả vai là vấn đề phổ biến nhưng có thể phòng ngừa được bằng những thói quen tốt hàng ngày:

• Tập thể dục thường xuyên: Các bài tập như xoay vai, vẩy tay giúp khí huyết lưu thông tốt.
• Tránh mang vác vật nặng lệch một bên vai trong thời gian dài.
• Sử dụng đúng kỹ thuật khi tập thể thao và khởi động kỹ để tránh chấn thương.
• Giữ ấm vùng vai cổ, tránh luồng gió lạnh trực tiếp khi ngủ hoặc làm việc.

Tham khảo thêm:

• chữa đau vai gáy bằng ngải cứu đúng cách mới hiệu quả
• bấm huyệt chữa đau vai gáy thư giãn cơ đánh lui cơn đau không cần thuốc

Lời căn dặn từ chuyên gia

Vùng bả vai không chỉ là cấu trúc xương khớp linh hoạt nhất cơ thể mà còn là tấm gương phản chiếu sức khỏe của hệ thống tạng phủ và kinh lạc. Khi thấy những dấu hiệu đau mỏi kéo dài, tê bì lan xuống tay hoặc khó khăn khi thực hiện các động tác đơn giản như chải đầu, mặc áo, người bệnh không nên chủ quan tự ý dùng thuốc giảm đau quá liều. Việc thăm khám sớm để xác định đúng thể bệnh (phong tý, hàn tý hay thấp tý) sẽ giúp quá trình điều trị đạt hiệu quả cao và phòng tránh các biến chứng như teo cơ, biến dạng khớp.

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong vận động hoặc những cơn đau bả vai gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, hãy chủ động liên hệ để được hỗ trợ tư vấn lộ trình chăm sóc phù hợp với cơ địa qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.