Cảnh báo biến chứng viêm tinh hoàn sau quai bị và cách xử lý

Viêm tinh hoàn sau quai bị có thể gây sưng đau và phù nề vùng da bìu, khiến cơ thể mệt mỏi, chán ăn và tiểu tiện buốt. Nhiễm trùng tinh hoàn do virus quai bị (paramyxovirus) không có thuốc đặc hiệu. Vì vậy quá trình hỗ trợ cải thiện tập trung vào việc làm nhẹ triệu chứng và nâng cao sức đề kháng.

Góc nhìn Y học cổ truyền về biến chứng viêm tinh hoàn sau quai bị

Trong Đông y, bệnh quai bị vốn thuộc phạm vi chứng “Nhọt quai hàm” hay “Tụy quai”. Tuy nhiên, khi virus di chuyển gây biến chứng viêm tinh hoàn, y lý giải thích đây là hiện tượng tà khí (độc tố) từ kinh Thiếu dương (ở mang tai) truyền xuống kinh Quyết âm Can. Theo sơ đồ kinh lạc, kinh mạch của tạng Can đi vòng quanh bộ phận sinh dục, do đó khi hỏa độc xâm phạm sâu vào kinh lạc này sẽ gây ra tình trạng khí huyết ngưng trệ, gây sưng đau và nóng đỏ vùng hạ tiêu.

Sự hình thành triệu chứng này thường do sự kết hợp của Phong – Hàn – Thấp – Nhiệt xâm nhập khi chính khí (sức đề kháng) của cơ thể đang suy yếu. Khi các yếu tố ngoại tà này tích tụ tại tinh hoàn, chúng làm cản trở lưu thông kinh mạch, khiến cho huyết dịch ứ trệ, biểu hiện ra ngoài bằng sự phù nề và đau nhức dữ dội. Đây không đơn thuần là một phản ứng tại chỗ mà là dấu hiệu cho thấy sự mất cân bằng nghiêm trọng giữa chính khí và tà khí bên trong cơ thể.

“Thân thể là một chỉnh thể thống nhất, một bộ phận phát bệnh là tiếng chuông cảnh báo cho sự suy yếu của toàn hệ thống tạng phủ.”

Vì sao quai bị dễ gây ra biến chứng viêm tinh hoàn?

Quai bị là một dạng nhiễm trùng cấp tính do virus quai bị (paramyxovirus) gây ra. Bệnh còn có tên là viêm tuyến nước bọt mang tai, thường gặp ở trẻ nhỏ, người trong độ tuổi dậy thì và sau dậy thì. Rất ít trường hợp người cao tuổi nhiễm phải virus này.

Quai bị gây ra triệu chứng mệt mỏi, sốt nhẹ, nhức đầu, chán ăn, ăn không ngon miệng… Sau một thời gian phát bệnh, nhiệt độ cơ thể có xu hướng tăng cao (khoảng 39.5 – 40 độ C); các tuyến nước bọt ở mang tai bị sưng dữ dội, gây đau và khó khăn khi ăn uống.

Sau 5 – 10 ngày bệnh khởi phát, virus có thể di chuyển xuống tinh hoàn của nam giới và gây nhiễm trùng. Có khoảng 20 – 35% nam giới mắc quai bị gặp phải biến chứng viêm tinh hoàn. Ngoài bệnh lý này, quai bị còn gây ra một số vấn đề khác như viêm màng não, viêm thừng tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn, tràn dịch màng tinh hoàn…

Dấu hiệu nhận diện sự bất ổn tại vùng hạ tiêu

Viêm tinh hoàn có thể gây ra triệu chứng sau 5 – 10 ngày tính từ thời điểm bệnh quai bị khởi phát. Các dấu hiệu thường gặp bao gồm:

• Sưng đau ở tinh hoàn (thường xảy ra 1 bên, ít có trường hợp sưng cả 2 bên).
• Da bìu có dấu hiệu căng, sưng đỏ và phù nề do thấp nhiệt tích tụ.
• Sờ vào bìu nhận thấy tinh hoàn cứng, chắc và đau, phản ánh tình trạng huyết ứ.
• Tiểu tiện buốt và khó khăn do hỏa độc ảnh hưởng đến bàng quang.
• Đau khi quan hệ tình dục, mệt mỏi và ăn không ngon do can khí bị uất kết.

Triệu chứng của viêm tinh hoàn sau quai bị thường không quá đặc trưng vì cơ thể đã bắt đầu thích nghi. Nếu chúng ta chủ quan bỏ qua các biểu hiện âm ỉ này, tà khí sẽ càng lấn sâu, gây tổn thương đến cấu trúc tinh hoàn và chức năng tạng thận sau này.

Nguy cơ khi không được đánh giá và hỗ trợ kịp thời

Biến chứng viêm tinh hoàn sau quai bị thường không nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên nhiễm trùng tinh hoàn do virus có thể gây đau, giảm chất lượng cuộc sống và đời sống tình dục. Với những trường hợp chủ quan, nhiễm trùng có thể phát triển gây áp xe tinh hoàn, tràn dịch màng tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn, xơ hóa và teo tinh hoàn, từ đó tăng nguy cơ vô sinh – hiếm muộn.

Về mặt y lý, nếu tình trạng viêm nhiễm kéo dài không được kiểm soát, Can hỏa sẽ thiêu đốt tinh huyết, dẫn đến Thận âm bị tổn hao. Thận chủ về sinh dục, khi Thận bị tổn thương sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến số lượng và chất lượng tinh binh.

Phương pháp chẩn đoán và hướng xử lý theo y học hiện đại

Bệnh viêm tinh hoàn sau quai bị thường dễ chẩn đoán dựa trên tiền sử bệnh lý và độ tuổi. Bác sĩ sẽ thăm khám lâm sàng vùng bìu, sau đó có thể chỉ định siêu âm để đánh giá mức độ viêm nhiễm và phát hiện sớm các biến chứng như tràn dịch hay áp xe. Việc xác định sớm giúp xây dựng lộ trình chăm sóc phù hợp.

Hiện nay, y học tập trung vào việc dùng thuốc làm giảm triệu chứng như thuốc giảm đau, chống viêm và giảm phù nề. Song song với đó là các biện pháp chăm sóc tại nhà:

• Chườm lạnh lên vùng da bìu để làm dịu tình trạng sưng đỏ.
• Hạn chế vận động mạnh để tránh kích thích virus lây lan sang các bộ phận lân cận như tuyến tiền liệt.
• Bổ sung thực phẩm giàu dinh dưỡng, dễ tiêu hóa để nâng cao chính khí, giúp cơ thể tự ức chế virus.
• Kiêng quan hệ và thủ dâm trong thời gian này để tinh hoàn được nghỉ ngơi hoàn toàn.
• Dành thời gian nghỉ ngơi tĩnh dưỡng, uống nhiều nước và nước ép trái cây giàu Vitamin C.

Xem thêm: Bị viêm tinh hoàn có quan hệ được không? Chuyên gia giải đáp

Phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe dài lâu

Viêm tinh hoàn có thể gây xơ hóa, teo tinh hoàn, giảm nồng độ testosterone và số lượng tinh trùng. Nam giới mắc bệnh dễ gặp phải các vấn đề ở tuyến tiền liệt, niệu đạo và tăng nguy cơ vô sinh – hiếm muộn. Vì vậy, việc phòng ngừa luôn là ưu tiên hàng đầu:

• Tiêm vaccine phòng ngừa quai bị trước độ tuổi dậy thì.
• Tránh tiếp xúc với nguồn bệnh, giữ vệ sinh cá nhân và vùng kín sạch sẽ.
• Nếu mắc quai bị, cần nghỉ ngơi và theo dõi sát sao, không nên làm việc quá sức khiến sức đề kháng giảm sút.

Lời căn dặn cuối cùng dành cho các bệnh nhân là không nên hoang mang nhưng tuyệt đối không được chủ quan. Khi cơ thể lên tiếng qua những cơn đau nhức, đó là lúc chúng ta cần lắng nghe và dành cho nó sự chăm sóc đúng mực nhất.

Đừng bỏ lỡ

• Bị viêm tinh hoàn nên kiêng gì trong ăn uống, sinh hoạt?
• Nhận biết viêm tinh hoàn ở trẻ em và cách điều trị hiệu quả

Nếu anh em còn bất kỳ thắc mắc nào về tình trạng sưng đau tinh hoàn sau quai bị hoặc cần tư vấn về lộ trình hồi phục sức khỏe nam giới, đừng ngần ngại kết nối với đội ngũ chuyên gia để được hỗ trợ kịp thời qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.